Με κύμα ανατιμήσεων ξεκίνησε το 2026, επιβεβαιώνοντας ότι η ακρίβεια στην Ελλάδα δεν είναι συγκυριακή, αλλά ένα πολυπαραγοντικό πρόβλημα που έχει χρονίσει. Πλέον τείνουμε να τη θεωρούμε δεδομένη, κάτι σαν φυσικό φαινόμενο, όπως η κακοκαιρία. Δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι γι’αυτό, παρά να ντυθούμε κατάλληλα ή να ανάψουμε θέρμανση – κάτι που δεν είναι δεδομένο για όλους. Τα δύο στα δέκα νοικοκυριά αδυνατούν να κρατήσουν το σπίτι τους ζεστό το χειμώνα, ποσοστό που ανεβαίνει στο 40% για τα φτωχά νοικοκυριά.
Κι αν ο καιρός έχει γυρίσματα, δυστυχώς η ακρίβεια έχει έρθει για να μείνει.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει πει επανειλημμένα ότι το όπλο κατά της ακρίβειας είναι η αύξηση των εισοδημάτων, παρουσιάζοντας στατιστικούς δείκτες που κανονικά θα έπρεπε να μας γεμίζουν αισιοδοξία.
Ο κατώτατος μισθός έχει αυξηθεί πάνω από 35% από το 2019 και θα αυξηθεί εκ νέου τον Απρίλιο του 2026, μπορεί και κατά 40 ολόκληρα ευρώ – όσο δυο σακούλες ψώνια σουπερ μάρκετ ή μία αν περιλαμβάνει καφέ, κρέας και τυρί.
Ο μέσος ονομαστικός μισθός έχει αυξηθεί κατά 28% σε βάθος εξαετίας, το διαθέσιμο καθαρό εισόδημα 22%. Με τη πρώτη μισθοδοσία του Γενάρη θα δούμε στην τσέπη μας τις αυξήσεις από τη μείωση του φορολογικού συντελεστή, ενώ όπως είπε η υπουργός Εργασίας, από τις αρχές του 2026 θα έχουμε «περισσότερες συλλογικές συμβάσεις και αυξήσεις μισθών».
Το 60% μόλις τα βγάζει πέρα
Αφού τα πράγματα πάνε τόσο καλά στα χαρτιά, τότε γιατί η φράση που ακούς πιο συχνά γύρω σου (εκτός κι αν ζεις σε παράλληλο σύμπαν) είναι «δεν βγαίνω» ή «βγαίνω δύσκολα»; Στις έρευνες καταναλωτικής εμπιστοσύνης του ΙΟΒΕ, το ποσοστό των νοικοκυριών που «μόλις τα βγάζουν πέρα» κυμαίνεται σταθερά γύρω στο 60%.
Στα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το ποσοστό αποταμίευσης είναι αρνητικό, δηλαδή ξοδεύουμε περισσότερα από όσα βγάζουμε. Το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα μειώθηκε το α΄ τρίμηνο του 2025 και σημείωσε αναιμική αύξηση στο εξάμηνο, ενώ παραμένει 15% χαμηλότερο από το 2009.
Μια απάντηση στο ερώτημα «γιατί δε βγαίνει ο μήνας», βρίσκεται στα στοιχεία του σωρευτικού πληθωρισμού: Τα τρόφιμα έχουν ακριβύνει πάνω από 34% από το 2021.Η στέγαση σχεδόν 26%, ξενοδοχεία-καφέ-εστιατόρια και ένδυση υπόδηση στο 30% και 31% αντίστοιχα.
Πρόκειται για αθροιστικές ανατιμήσεις που ξεπερνάνε κατά πολύ τις ονομαστικές αυξήσεις στα εισοδήματα. Οι πιο φτωχοί πληρώνουν πιο ακριβά την αύξηση του πληθωρισμού στα είδη και τις υπηρεσίες πρώτης ανάγκης (διατροφή –στέγαση), αφού δαπανούν γι’αυτά ως και το 60% του μηνιαίου εισοδήματος.
Ενδεικτική για το πόσο έχει ψαλιδιστεί η αγοραστική δύναμη των μισθωτών είναι η μελέτη των Ρομπόλη-Μπέτση (ΟΤ), που δείχνει ότι οι μισθοί στην Ελλάδα σε πραγματικές τιμές είναι κατά 22% χαμηλότεροι από το μέσο επίπεδο του 2009.
Άλμα στις τιμές, φθορά στην αγοραστική δύναμη
Το 2026 μας έκανε ποδαρικό με ανατιμήσεις σε μια σειρά πάγια έξοδα. Τα νέα τιμολόγια νερού της ΕΥΔΑΠ φέρνουν διψήφιες ποσοστιαίες αυξήσεις, που όσο και αν γίνεται προσπάθεια να παρουσιαστούν ως «αμελητέες» για τα νοικοκυριά, σωρεύονται σε μια σειρά ανατιμήσεων. Η δε αύξηση στις επαγγελματικές συνδέσεις νερού, που φτάνει το 33%, θα επιβαρύνει το κόστος μιας σειράς υπηρεσιών και προϊόντων, συμπαρασύροντας και τις τιμές καταναλωτή.
Ανοδικές τάσεις υπάρχουν και στην αγορά της ενέργειας, αν κρίνουμε από τις τιμές χονδρικής. Ακόμα και αν οι πάροχοι ακολουθήσουν προσεκτική τιμολογιακή πολιτική, για να μην υπάρξουν απότομες αυξήσεις, η επιβάρυνση θα γίνει σταδιακά αισθητή. Οι «πράσινοι φόροι» του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), θα επηρεάσουν το κόστος βιομηχανικής παραγωγής και ηλεκτρικής ενέργειας, με αυξήσεις που θα γίνουν ορατές και στις τιμές καταναλωτή.
Το 2026 φέρνει τουχτερές αυξήσεις στα ιδιωτικά ασφάλιστρα υγείας, που σε κάποιες κατηγορίες ενδέχεται να ξεπεράσουν το 10%, άλλο ένα διόλου αμελητέο «χαράτσι» για μια ολοένα αυξανόμενη μερίδα του πληθυσμού.
Ο ελέφαντας στο δωμάτιο των παγίων εξόδων δεν παύει να είναι το κόστος στέγασης, που συνεχίζει να αυξάνεται, ιδίως για όσους νοικιάζουν σπίτι.
Είναι ενδεικτικό ότι τα ενοίκια στην Αττική έχουν αυξηθεί από 75% ως και πάνω από 90% σε βάθος δεκαετίας και κατά μέσο όρο στην επικράτεια οι αυξήσεις αγγίζουν το 55% (Δείκτης Τιμών SPI). Η επιστροφή ενοικίου αποδείχθηκε εκ των πραγμάτων «τουφεκιά στον αέρα», με την πλειοψηφία να παίρνει πίσω πολύ μικρά ποσά, αφού συνεχίζεται η υποδήλωση των μισθωμάτων από τους ιδιοκτήτες. Το μέτρο ενδέχεται να πυροδοτήσει αυξήσεις στα πραγματικά ενοίκια, όπως έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει παράγοντες της αγοράς.
Η ακρίβεια στα ράφια
Σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση της Κappa Research η ακρίβεια έχει ονοματεπώνυμο και λέγεται «Σούπερ Μάρκετ», Το 82% των Ελλήνων καταναλωτών εντοπίζει το μεγαλύτερο πρόβλημα ακρίβειας στα τρόφιμα και τα είδη σούπερ μάρκετ. Ακολουθεί η ηλεκτρική ενέργεια με 27%, το ενοίκιο και το κόστος στέγασης με 19%, τα καύσιμα με 14% και τα έξοδα υγείας με 13%. Αυτή η κατανομή αποκαλύπτει πως η καθημερινή μάχη των νοικοκυριών με την ακρίβεια κρίνεται κυριολεκτικά στο ράφι του σούπερ μάρκετ.
πηγή: ΙΕΛΚΑ
Kι όμως, με βάση τα επίσημα στοιχεία του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), ο πληθωρισμός στο οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων σε ετήσια βάση κυμάνθηκε στο 1,84% (Δεκέμβριος), ποσοστό χαμηλότερο από τον μέσο γενικό πληθωρισμό (2,9% συμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Εurostat). Τα σούπερ μάρκετ εμφανίζονται επίσης φθηνότερα από τον μέσο όρο της αγοράς τροφίμων, που «τρέχει» με ετήσιο πληθωρισμό 2,6%. Ο δε μέσος πληθωρισμός σε επίπεδο δωδεκαμήνου περιορίστηκε στο 1,29%
Αν το 1,3 ευρώ παραπάνω σε ένα καλάθι 100 ευρώ, δεν φαίνεται ονομαστικά μεγάλη αύξηση, οι πραγματικές αυξήσεις σε προϊόντα μαζικής κατανάλωσης είναι πολλαπλάσιες. Τον χορό «σέρνει» το φρέσκο κρέας με ετήσια αύξηση πάνω από 14% με βάση το ΙΕΛΚΑ. Το μοσχάρι είναι είδος πολυτελείας, με τις αυξήσεις να φτάνουν το 55% σε βάθος διετίας – σύμφωνα με τον πρόεδρο των κρεοπωλών.
Το ΙΕΛΚΑ παρουσιάζει επίσης τις κατηγορίες «είδη πρωϊνού και ροφήματα», με ετήσια αύξηση 8,28% και σε «μπισκότα, σοκολάτες, ζαχαρώδη» 6,78%. Ο καφές όμως από μόνος του, που είναι είδος καθημερινής ανάγκης, έχει πολλαπλάσιες αυξήσεις, που σε κάποιους κωδικούς ξεπερνάνε το 50%.
