«Η μοναξιά βλάπτει σοβαρά και την οικονομία», ήταν το συμπέρασμα πρόσφατης έρευνας του ΟΟΣΑ, που κατέληγε ότι η έλλειψη ουσιαστικών κοινωνικών αλληλεπιδράσεων, έχει μετρήσιμο κόστος στην υγεία, την εργασία, άρα και στο ΑΕΠ των χωρών-μελών.
Νέες έρευνες εστιάζουν σε ένα ξεχωριστό είδος μοναξιάς, που ανθεί στους χώρους δουλειάς. Άρθρα, εκπομπές, podcast, ειδήσεις και στατιστικά δεδομένα για την «εργασιακή μοναξιά» αφθονούν στο διαδίκτυο, με ανταποκρίσεις και στοιχεία από διαφορετικά γεωγραφικά μήκη και πλάτη.
Oμολογουμένως, οι περισσότερες αναλύσεις για τη «μοναξιά του εργασιακού χώρου» προέρχονται από αγγλόφωνα sites, από εξειδικευμένες ιστοσελίδες για τη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού, μέχρι έρευνες μεγάλων ασφαλιστικών εταιρειών, όπως η πολυεθνική Cigna, διεθνείς δημοσκοπήσεις της Gallup, άρθρα στο Ηarvard Business Review.
Όμως και τα παραδοσιακά ΜΜΕ, όπως το αγγλικό ΒΒC, το γαλλικό Le Point και το γερμανικό Spiegel , φιλοξενούν ρεπορτάζ για την «εργασιακή μοναξιά».
Ψυχολόγοι προσπαθούν να μας βοηθήσουν να την ξεπεράσουμε, υπεύθυνoι HR δίνουν συμβουλές στους εργοδότες πώς να κάνουν τον χώρο εργασίας πιο φιλικό να καλλιεργήσουν πνεύμα ομαδικότητας, οικονομολόγοι έχουν βγάλει τη μεζούρα και μετράνε πόσο κοστίζει η μοναξιά στην παραγωγικότητα.
Η εργασιακή μοναξιά στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν έρευνες ειδικά για τη μοναξιά στον εργασιακό χώρο. Είναι όμως ένα από τα στοιχεία που ερευνώνται σε σχετικές δημοσκοπήσεις για την ψυχική υγεία και ευεξία των εργαζομένων.
Για παράδειγμα, η τελευταία σχετική έρευνα της ΕΥ Ελλάδος και του εργαστηρίου Πειραματικής Ψυχολογίας του ΕΚΠΑ, έδειξε ότι οι Έλληνες εργαζόμενοι νιώθουν περισσότερο άγχος, θυμό και κούραση, παρά μοναξιά. Για παράδειγμα το 80% έχει συμπτώματα στρες και εκνευρισμού και το 61% αισθάνονται κουρασμένοι όταν ξεκινάει η ημέρα τους.
Η έρευνα καταγράφει μικτά ευρήματα ως προς τα συμπτώματα μοναξιάς: το ποσοστό όσων αισθάνονται μοναξιά εμφανίζεται μειωμένο στο 35%, από 46% το 2023.
Η σχετική βελτίωση αυτού του δείκτη, θα μπορούσε να αποδοθεί στην αυξημένη φυσική παρουσία στο γραφείο, καθώς το ποσοστό των ερωτηθέντων του δείγματος που εργάζονταν διά ζώσης έφτασε στο 61%, από 52% το 2023 και 30% το 2021. Ωστόσο, 25% – από 19% το 2023 – αισθάνονται ότι τους λείπει μια συντροφιά, και 21%, από 14%, ότι αισθάνονται απομονωμένοι.
Τα ευρήματα της ΕΥ επιβεβαιώνει και σχετική έρευνα του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ για την ποιότητα της εργασίας στην Ελλάδα, που αποκάλυψε ότι το 74% των εργαζομένων νιώθει σωματική εξάντληση. Φαίνεται πως σε αντίθεση με άλλους Ευρωπαίους, οι Έλληνες εργαζόμενοι δεν προλαβαίνουν να νιώσουν μοναξιά στη δουλειά, αφού οι περισσότεροι δεν παίρνουν ανάσα.
Πόσο κοστίζει η μοναξιά;
Για όσους αρέσκονται να ποσοτικοποιούν τα πάντα, έχουν γίνει μελέτες για το πόσο κοστίζει η εργασιακή μοναξιά στην παραγωγικότητα. Για παράδειγμα, η πολυεθνική ασφαλιστική Cigna, υπολογίζει ότι οι αρνητικές επιπτώσεις της μοναξιάς στην ψυχική αλλά και τη σωματική υγεία των εργαζομένων, κοστίζουν ετησίως στις αμερικάνικες επιχειρήσεις 154 δισ δολάρια. Τα απολεσθέντα κέρδη μετριούνται με μειωμένη παραγωγικότητα, απουσίες από τη δουλειά λόγω ασθένειας ή άλλων αιτιών (absenteeism) ή και το ακριβώς αντίθετο φαινόμενο, το λεγόμενο «presenteeism», που επίσης βλάπτει την παραγωγικότητα. To presenteeism αναφέρεται στο να δηλώνεις «παρών» στη δουλειά, ακόμα και όταν είσαι άρρωστος, τραυματισμένος ή εξαντλημένος, επειδή φοβάσαι, διστάζεις ή δεν μπορείς να πάρεις αναρρωτική άδεια. Μεσοπρόθεσμα κοστίζει περισσότερο από τις απουσίες, αφού οδηγεί σε συσσωρευμένη κόπωση, εξάντληση ή σε έξαρση μεταδοτικών ασθενειών στους χώρους εργασίας.
Αντίστοιχη έρευνα στη Βρετανία (Co-Op and New economics foundation, έδειξε ότι η «εργασιακή μοναξιά» κοστίζει στους εργοδότες 2,5 δισεκατομμύρια λίρες ετησίως. Έρευνα στη Γαλλία (Fondation De France), έδειξε ότι η μοναξιά επηρεάζει δυσανάλογα τους νεότερους εργαζόμενους. Πάνω από ένας στους τρεις εργαζόμενους 25-39 ετών (35%) νιώθει συχνά μοναξιά, έναντι μόνο 16% στις ηλικίες 60-69 ετών.
Όλες οι έρευνες συγκλίνουν στο ότι η εργασιακή μοναξιά οδηγεί σε αύξηση των απουσιών από τη δουλειά, αύξηση της αποσύνδεσης, μείωση της παραγωγικότητας και έντονη επιθυμία για αλλαγή εργασίας μεταξύ των εργαζομένων που επηρεάζονται.
Πώς εντοπίζεται η «εργασιακή μοναξιά»
«Η μοναξιά σκοτώνει τους εργασιακούς χώρους», υποστηρίζει η οικονομική επιθεώρηση Quartz, που απευθύνεται σε ένα παγκόσμιο κοινό.
Παρουσιάζει τις συμβουλές μιας «ειδικού», της Στέφανι Λεμέκ, ιδρύτριας της εταιρείας Wounded Workforce, που παρέχει υπηρεσίες ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας.
Η Λεμέκ σημειώνει ότι τα συμπτώματα μοναξιάς στον χώρο εργασίας περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:
- Απουσία από συναντήσεις ή ελάχιστη συμμετοχή πέραν των ενημερώσεων για την πρόοδο των εργασιών.
- Μείωση της συνεργασίας ή απροθυμία να ζητήσουν βοήθεια.
- Αυξημένη ευερεθιστότητα, αποστασιοποίηση ή κυνισμός.
- Μείωση της παραγωγικότητας, της συγκέντρωσης ή της συνέπειας.
- Αίσθημα ότι είναι «αόρατοι» ή ότι η δουλειά τους δεν έχει σημασία.
Τι να κάνουμε;
Μια συνήθης συμβουλή προς τους εργοδότες είναι να αναλάβουν πρωτοβουλίες για να βοηθήσουν τους εργαζόμενους να χτίσουν σχέσεις μεταξύ τους, που μπορεί να αποδειχθούν επωφελείς όχι μόνο για το εργασιακό κλίμα αλλά και για τη βελτίωση του παραγόμενου προϊόντος.
«Το πιο σημαντικό είναι ότι οι οργανισμοί πρέπει να εγκαταλείψουν τη νοοτροπία της «24/7» συνεχούς εργασίας, που μετρά την παραγωγικότητα μόνο με βάση την απόδοση, και να δίνουν στους εργαζόμενους πραγματικές ευκαιρίες αλληλεπίδρασης και σύνδεσης. Οι πιο πετυχημένες εταιρείες είναι εκείνες που στοχεύουν συνειδητά στο να δομήσουν πρότζεκτ που απαιτούν ουσιαστική συνεργασία μεταξύ τμημάτων», καταλήγει το Quartz.
