Σε προεκλογικές χρονιές, η οικονομία δεν συγχωρεί υπερβολές. Οι τιμές στο σούπερ μάρκετ, το κόστος της βενζίνης και το ενοίκιο λειτουργούν ως καθημερινό «δημοψήφισμα» για κάθε κυβέρνηση. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε να εμφανιστεί ως ο ηγέτης που «έλυσε» το πρόβλημα της ακρίβειας. Μια ανασκόπηση ομιλιών του από το Reuters δείχνει έναν πρόεδρο που επανειλημμένα δηλώνει ότι ο πληθωρισμός έχει ηττηθεί, ενώ σπάνια αναγνωρίζει την πίεση που πολλοί Αμερικανοί λένε ότι εξακολουθούν να νιώθουν.
Όμως η απόσταση ανάμεσα στη ρητορική και την εμπειρία των πολιτών δημιουργεί έναν επικίνδυνο θόρυβο, που αντηχεί και εντός του Ρεπουμπλικανικού στρατοπέδου.
Ο πληθωρισμός, ο Τραμπ και το αφήγημα της «νίκης»
Σε πρόσφατες ομιλίες του με οικονομικό περιεχόμενο, ο Τραμπ επανέλαβε σχεδόν εμμονικά ότι ο πληθωρισμός έχει ηττηθεί και ότι οι τιμές υποχωρούν. Η εικόνα που σκιαγραφεί είναι αυτή μιας οικονομίας που έχει επιστρέψει στην κανονικότητα χάρη στις δικές του παρεμβάσεις. Ωστόσο, τα επίσημα στοιχεία δείχνουν πληθωρισμό κοντά στο 3% τον τελευταίο χρόνο – χαμηλότερο από τα προηγούμενα υψηλά, αλλά μακριά από μια πραγματική αποκλιμάκωση των τιμών.
Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν πληθωρισμό κοντά στο 3% τον τελευταίο χρόνο – χαμηλότερο από τα προηγούμενα υψηλά, αλλά μακριά από μια πραγματική αποκλιμάκωση των τιμών
Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη: χαμηλότερος ρυθμός αύξησης δεν σημαίνει φθηνότερη ζωή. Οι καταναλωτές συνεχίζουν να πληρώνουν περισσότερο για βασικά αγαθά, από τον κιμά μέχρι τον καφέ, και αυτό αποτυπώνεται στην καθημερινή δυσαρέσκεια.
Τι νιώθουν οι ψηφοφόροι
Παρά τις προεδρικές διαβεβαιώσεις, οι αριθμοί στο ταμείο λένε άλλη ιστορία. Τα τρόφιμα και τα βασικά είδη παραμένουν ακριβά, ενώ οι μισθοί αυξάνονται με πιο αργό ρυθμό. Η ανεργία έχει κινηθεί ανοδικά σε σχέση με την αρχή της θητείας Τραμπ, προσθέτοντας αβεβαιότητα σε νοικοκυριά που ήδη πιέζονται.
Οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν βαθιά δυσφορία για τη διαχείριση της οικονομίας. Το χάσμα ανάμεσα στο μήνυμα της κυβέρνησης και στο βίωμα των πολιτών απειλεί να υπονομεύσει την αξιοπιστία όχι μόνο του προέδρου αλλά και των Ρεπουμπλικανών υποψηφίων εν όψει των κρίσιμων εκλογών για το Κογκρέσο.
Όταν το μήνυμα χάνεται
Αντί να επιμείνει με πειθαρχία στο οικονομικό αφήγημα, ο Τραμπ συχνά παρεκκλίνει. Μεγάλο μέρος των ομιλιών του αφιερώνεται σε θέματα άσχετα με την ακρίβεια: τη μετανάστευση, τις γεωπολιτικές αιχμές, τις προσωπικές επιθέσεις σε αντιπάλους, ακόμη και τους πολιτισμικούς πολέμους. Η συχνή αυτή εναλλαγή θεμάτων – το περίφημο «weave», όπως το αποκαλεί – δυσκολεύει τους ψηφοφόρους να συγκρατήσουν τι ακριβώς προτείνει για να μειώσει το κόστος ζωής.
Οι ρεπουμπλικανοί strategists εκφράζουν ανησυχία ότι η υπερβολική ρητορική πνίγει το βασικό μήνυμα. Όταν όλα γίνονται πρώτο θέμα, τίποτα δεν μένει στο μυαλό.
Η μετανάστευση ως οικονομικό επιχείρημα
Ο Λευκός Οίκος υποστηρίζει ότι η έμφαση στη μετανάστευση δεν είναι άσχετη με την οικονομία. Η κυβέρνηση συνδέει την παράτυπη μετανάστευση με πίεση στις δημόσιες υπηρεσίες, την αγορά κατοικίας και τους μισθούς.
Παρ’ όλα αυτά, για πολλούς ψηφοφόρους η σύνδεση αυτή μοιάζει έμμεση, την ώρα που ζητούν απλές απαντήσεις για το γιατί ο λογαριασμός στο σούπερ μάρκετ παραμένει υψηλός.
Οι παραδοχές και οι αντιφάσεις
Μόνο σποραδικά ο Τραμπ αναγνωρίζει ότι οι τιμές εξακολουθούν να είναι υψηλές, μεταθέτοντας την ευθύνη στους Δημοκρατικούς και στον προκάτοχό του. Σε μία περίπτωση μάλιστα χαρακτήρισε την έννοια της «προσιτότητας» πολιτικό τέχνασμα των αντιπάλων του, δήλωση που προκάλεσε αντιδράσεις και στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε.
Η αμηχανία αυτή θυμίζει, σύμφωνα με πρώην αξιωματούχους, το λάθος που έκανε ο Joe Biden το 2024: να μιλά για ισχυρή οικονομία, αγνοώντας το αίσθημα ακρίβειας των πολιτών.
Το μάθημα είναι σαφές: χωρίς ενσυναίσθηση, οι αριθμοί δεν πείθουν.
Υπάρχουν προτάσεις για τον πληθωρισμό;
Ο Tραμπ δεν περιορίζεται μόνο σε διαπιστώσεις. Προβάλλει τις πρόσφατες φορολογικές περικοπές, την κατάργηση φόρων σε φιλοδωρήματα και υπερωρίες, τις παρεμβάσεις στα στεγαστικά επιτόκια και τις συμφωνίες για χαμηλότερες τιμές φαρμάκων. Ορισμένες μειώσεις τιμών – όπως στα αυγά και στα καύσιμα – είναι πραγματικές, αλλά αποσπασματικές.
Οι περισσότεροι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι τα οφέλη των φοροελαφρύνσεων θα φανούν σταδιακά.
Άλλες ιδέες, όπως το πλαφόν στα επιτόκια πιστωτικών καρτών, ενδέχεται να έχουν ανεπιθύμητες συνέπειες, περιορίζοντας την πρόσβαση των πιο αδύναμων νοικοκυριών σε πίστωση.
Το πολιτικό στοίχημα
Με τα ποσοστά αποδοχής για την οικονομία να παραμένουν χαμηλά, ο Tραμπ βαδίζει σε μια λεπτή γραμμή.
Αν συνεχίσει να διακηρύσσει μια «νίκη» που πολλοί δεν αισθάνονται, ρισκάρει να παγιώσει την εικόνα αποσύνδεσης από την καθημερινότητα.
Αν, αντίθετα, αναγνωρίσει ανοιχτά την οικονομική πίεση που υφίστανται τα νοικοκυριά και εξηγήσει ρεαλιστικά τι μπορεί – και τι δεν μπορεί – να αλλάξει άμεσα, ίσως κερδίσει την εμπιστοσύνη που λείπει.
Το αν θα επιλέξει την αυτοκριτική ή την ένταση της ρητορικής θα φανεί σύντομα.
Σε κάθε περίπτωση όμως, η οικονομία θα είναι ο πιο αμείλικτος κριτής.
Πηγή: ΟΤ
