Η μεσογειακή διατροφή δεν ωφελεί μόνο την καρδιά, αλλά σύμφωνα με νέα μελέτη συνδέεται και με χαμηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου. Τα ευρήματα είναι ιδιαίτερα σημαντικά για τις γυναίκες, δείχνοντας ότι ακόμη και μέτρια κατανάλωση υγιεινών τροφίμων μπορεί να προσφέρει ουσιαστική προστασία.
Μεσογειακή διατροφή: Νέα μελέτη δείχνει ισχυρή προστασία και από το εγκεφαλικό στις γυναίκες
Το εγκεφαλικό επεισόδιο αποτελεί κύρια αιτία θανάτου και αναπηρίας, με τις γυναίκες να αντιμετωπίζουν ιδιαίτερους κινδύνους. Οι γυναίκες έχουν υψηλότερη πιθανότητα εμφάνισης εγκεφαλικού κατά τη διάρκεια της ζωής τους σε σύγκριση με τους άνδρες, εν μέρει λόγω της απότομης αύξησης του κινδύνου μετά την εμμηνόπαυση. Επίσης, παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά παραγόντων κινδύνου, όπως η υπέρταση και η κολπική μαρμαρυγή. Γι’ αυτόν τον λόγο, η κατανόηση των διατροφικών στρατηγικών για την πρόληψη του εγκεφαλικού στις γυναίκες είναι εξαιρετικά σημαντική.
Παρόλο που έρευνες έχουν δείξει ότι η μεσογειακή διατροφή μπορεί να μειώσει τον συνολικό κίνδυνο εγκεφαλικού, υπήρχαν περιορισμένα δεδομένα για το πώς επηρεάζει συγκεκριμένες μορφές. Ορισμένοι επιστήμονες μάλιστα αναρωτήθηκαν μήπως η χαμηλή περιεκτικότητα της διατροφής σε κορεσμένα λιπαρά δεν προσφέρει προστασία έναντι του αιμορραγικού εγκεφαλικού, καθώς ορισμένα στοιχεία δείχνουν ότι η πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών μπορεί να μειώνει αυτόν τον συγκεκριμένο κίνδυνο.
Για να απαντήσουν σε αυτά τα ερωτήματα, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερες από 105.000 γυναίκες που παρακολουθήθηκαν για πάνω από δύο δεκαετίες. Τα ευρήματά τους δημοσιεύθηκαν πρόσφατα στο περιοδικό Neurology Open Access.
Πώς διεξήχθη η συγκεκριμένη μελέτη
Πρόκειται για μια εκτενή προοπτική μελέτη κοόρτης — δηλαδή, οι ερευνητές παρακολούθησαν τους συμμετέχοντες σε βάθος χρόνου για να παρατηρήσουν την εξέλιξη της υγείας τους. Στη μελέτη συμμετείχαν 105.614 γυναίκες από την Καλιφόρνια, όλες εκπαιδευτικοί και διοικητικοί υπάλληλοι δημόσιων σχολείων, με μέση ηλικία τα 52 έτη κατά την έναρξη της έρευνας.
Στο ξεκίνημα της μελέτης (1995-1996), οι συμμετέχουσες συμπλήρωσαν λεπτομερή ερωτηματολόγια διατροφής, αναφέροντας τις συνήθειές τους κατά το προηγούμενο έτος. Με βάση αυτές τις απαντήσεις, οι ερευνητές υπολόγισαν μια βαθμολογία Μεσογειακής διατροφής (κλίμακα 0 έως 9). Οι υψηλότερες βαθμολογίες υποδείκνυαν μεγαλύτερη προσήλωση στο συγκεκριμένο διατροφικό πρότυπο, το οποίο βασίζεται στην κατανάλωση εννέα ομάδων τροφίμων:
- Λαχανικά
- Φρούτα
- Όσπρια
- Δημητριακά
- Ψάρια
- Ελαιόλαδο
- Μέτρια κατανάλωση αλκοόλ
- Χαμηλή κατανάλωση κρέατος και γαλακτοκομικών
Οι ερευνητές παρακολούθησαν τις συμμετέχουσες έως το 2020, χρησιμοποιώντας αρχεία νοσοκομείων και ληξιαρχικές πράξεις θανάτου της Καλιφόρνια για τον εντοπισμό εγκεφαλικών επεισοδίων. Κατά τη διάρκεια της μέσης περιόδου παρακολούθησης των 20,5 ετών, καταγράφηκαν συνολικά 4.083 εγκεφαλικά επεισόδια, εκ των οποίων τα 3.358 ήταν ισχαιμικά (απόφραξη αγγείου) και τα 725 αιμορραγικά (ρήξη αγγείου).
Η ανάλυση έλαβε υπόψη πολυάριθμους παράγοντες που επηρεάζουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού, όπως η ηλικία, η εθνικότητα, η κοινωνικοοικονομική κατάσταση, το κάπνισμα, ο δείκτης μάζας σώματος (BMI), η φυσική δραστηριότητα, η θερμιδική πρόσληψη και ιατρικές παθήσεις όπως η υπέρταση, ο διαβήτης και οι καρδιοπάθειες.
Ποια ήταν τα ευρήματα της μελέτης
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι γυναίκες που ακολουθούσαν πιστά τη Μεσογειακή διατροφή είχαν σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού. Συγκεκριμένα, όσες είχαν την υψηλότερη βαθμολογία (6-9 στα 9) παρουσίασαν 18% χαμηλότερο κίνδυνο συνολικού εγκεφαλικού επεισοδίου σε σύγκριση με εκείνες με τη χαμηλότερη βαθμολογία (0-2).
Αναλύοντας τους τύπους εγκεφαλικού ξεχωριστά, διαπιστώθηκε προστασία και για τους δύο:
- Ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο: 16% χαμηλότερος κίνδυνος για τις γυναίκες με υψηλή βαθμολογία.
- Αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο: Εδώ σημειώθηκε το πιο εντυπωσιακό εύρημα, καθώς οι γυναίκες με τη μεγαλύτερη προσήλωση στη Μεσογειακή διατροφή είχαν 25% χαμηλότερο κίνδυνο.
Το εύρημα για το αιμορραγικό εγκεφαλικό είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτο, καθώς η συγκεκριμένη μελέτη περιελάμβανε πολύ περισσότερα περιστατικά (725) από προηγούμενες έρευνες, προσφέροντας μεγαλύτερη στατιστική ισχύ. Η προστατευτική δράση παρέμεινε ισχυρή ακόμη και μετά τη συνεκτίμηση παραγόντων όπως η υπέρταση και ο διαβήτης, υποδηλώνοντας ότι η διατροφή προσφέρει οφέλη πέρα από την απλή διαχείριση αυτών των παθήσεων.
Περιορισμοί της έρευνας
Παρά τα θετικά αποτελέσματα, υπάρχουν ορισμένοι περιορισμοί:
- Η μελέτη βασίστηκε σε αυτοαναφερόμενα στοιχεία από μία μόνο χρονική στιγμή, κάτι που ενέχει το ρίσκο σφαλμάτων μνήμης.
- Οι διατροφικές συνήθειες ενδέχεται να άλλαξαν κατά την 20ετία.
- Το δείγμα αποτελούνταν κυρίως από λευκές γυναίκες με υψηλό μορφωτικό επίπεδο, επομένως τα αποτελέσματα ίσως να μην γενικεύονται σε όλους τους πληθυσμούς.
- Η κατανάλωση ελαιολάδου ήταν πολύ χαμηλή στο δείγμα το 1995, γεγονός που υποδηλώνει ότι η προστασία προήλθε κυρίως από τα λαχανικά, τα φρούτα και τα δημητριακά ολικής άλεσης.
Πώς εφαρμόζεται αυτό στην καθημερινότητα
Αν θέλετε να μειώσετε τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, η υιοθέτηση ενός μεσογειακού προτύπου διατροφής είναι μία από τις πιο τεκμηριωμένες προσεγγίσεις που μπορείτε να ακολουθήσετε. Το ευχάριστο είναι ότι δεν χρειάζεται να την εφαρμόσετε κατά γράμμα για να δείτε αποτελέσματα—ακόμα και η μέτρια πρόσληψη υγιεινών τροφών έδειξε προστατευτική δράση στη συγκεκριμένη μελέτη.
Ακολουθούν μερικοί πρακτικοί τρόποι για να εντάξετε τις αρχές της Μεσογειακής διατροφής στο καθημερινό σας πρόγραμμα:
- Δώστε έμφαση στις φυτικές τροφές: Κάντε τα λαχανικά και τα φρούτα τη βάση των γευμάτων σας, επιλέγοντας ποικιλία χρωμάτων καθημερινά.
- Προτιμήστε τα δημητριακά ολικής αλέσεως: Αντικαταστήστε τα επεξεργασμένα άλευρα με ψωμί και ζυμαρικά ολικής αλέσεως, καστανό ρύζι, κινόα.
- Προσθέστε περισσότερα όσπρια: Εντάξτε τα φασόλια, τις φακές και τα ρεβίθια σε σούπες, σαλάτες και κυρίως πιάτα αρκετές φορές την εβδομάδα.
- Απολαύστε ψάρια τακτικά: Στοχεύστε σε τουλάχιστον δύο μερίδες λιπαρών ψαριών (όπως σολομός, σαρδέλες ή σκουμπρί) εβδομαδιαίως.
- Χρησιμοποιήστε ελαιόλαδο: Καθιερώστε το ως την κύρια πηγή λιπαρών στο μαγείρεμα, αλλά και ως βάση για τις σάλτσες και τις μαρινάδες σας.
- Περιορίστε το κόκκινο κρέας: Φυλάξτε το μοσχάρι, το χοιρινό και το αρνί για περιστασιακή κατανάλωση αντί για καθημερινή.
- Επιλέξτε ξηρούς καρπούς και σπόρους για σνακ: Μια χούφτα αμύγδαλα, καρύδια ή ηλιόσποροι αποτελούν ένα χορταστικό σνακ πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά.
Το “κλειδί” είναι να κάνετε σταδιακές και βιώσιμες αλλαγές, αντί να ανατρέψετε ολόκληρο το διαιτολόγιό σας μέσα σε μια νύχτα. Ξεκινήστε προσθέτοντας ένα ή δύο γεύματα μεσογειακού τύπου στην εβδομάδα σας και προχωρήστε από εκεί.
