Οι κατακλυσμιαίες βροχοπτώσεις και πλημμύρες στις χώρες της Μεσογείου και της Βόρειας Αφρικής που σημειώθηκαν το προηγούμενο διάστημα άφησαν πίσω τους κατεστραμμένες χειμερινές καλλιέργειες, γεννώντας εύλογο προβληματισμό για την επάρκεια της παραγωγής οπωροκηπευτικών και για απειλή εκτόξευσης του πληθωρισμού τροφίμων.
«Δεν υπάρχει τρόπος να το αποφύγουμε – θα δούμε πίεση στις τιμές των λαχανικών και των φρούτων», δήλωσε ο David Barmes
Σε εκτενές άρθρο τους οι FT επισημαίνουν ιδίως τις ζημιές στις καλλιέργειες που σημειώθηκαν στην Ελλάδα, στην Ισπανία, στην Πορτογαλία, στην Ιταλία και στο Μαρόκο, τα «περιβόλια της Ευρώπης», που είναι οι κύριοι προμηθευτές των χωρών του Βορρά σε ντομάτες, αγγούρια, αβοκάντο, πιπεριές, μούρα και εσπεριδοειδή. Οι εκτεταμένες ζημιές στις καλλιέργειες και στις υποδομές τις τελευταίες εβδομάδες θα μπορούσαν να έχουν άμεσες επιπτώσεις στις χονδρικές αγορές και στις αλυσίδες εφοδιασμού των σούπερ μάρκετ, προειδοποιούν οι οικονομολόγοι.
«Όταν έχουμε τις πλημμύρες που βλέπουμε στην Ευρώπη και στη Βόρεια Αφρική, σε συνδυασμό με τον πολύ βροχερό χειμώνα εδώ στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν υπάρχει τρόπος να το αποφύγουμε: θα δούμε πίεση στις τιμές των λαχανικών και των φρούτων», δήλωσε ο David Barmes, ερευνητής πολιτικής στο Κέντρο Εμπειρογνωμοσύνης για την Οικονομική Μετάβαση του London School of Economics.
Εκτεταμένες ζημιές σε Ισπανία και Γαλλία
Η Ισπανία, η οποία κατέγραψε τον πιο βροχερό Ιανουάριο των τελευταίων 25 ετών, έχει ήδη καταγράψει ζημιές σε 220.000 στρέμματα αγροτικών εκτάσεων, σύμφωνα με την ασφαλιστική ένωση Agroseguro. Ο Λουίς Πλάνας, υπουργός Γεωργίας της Ισπανίας, δήλωσε ότι η πληγείσα περιοχή μπορεί να αποδειχθεί διπλάσια μόλις ολοκληρωθούν οι εκτιμήσεις.
Η καταστροφή εκτείνεται πέρα από τις καλλιέργειες και στις υποδομές. Φτάνει στα συστήματα άρδευσης, στα γεωργικά μηχανήματα και στους αγροτικούς δρόμους, περιπλέκοντας τη συγκομιδή και τη διανομή, ακόμη και σε περιοχές όπου οι καλλιέργειες γλίτωσαν από την καταστροφή.
Στη δυτική Γαλλία, ορισμένες γεωργικές περιοχές υπέστησαν περισσότερες από 36 ημέρες συνεχούς βροχής και διαδοχικές καταιγίδες οδήγησαν στην υπερχείλιση του ποταμού Γκαρόν και τμημάτων του Λίγηρα σε οπωρώνες και αμπελώνες.
Στην Ανδαλουσία, μία από τις κύριες γεωργικές περιοχές της Ισπανίας, η ένωση αγροτών Asaja εκτιμά ότι έχει χαθεί το 20% της συνολικής παραγωγής. Μόνο σε μία επαρχία, στην Κόρδοβα, η Asaja ανέφερε ότι οι απώλειες ανήλθαν συνολικά σε 700 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 550 εκατ. από ελαιώνες, και περαιτέρω ζημιές στα δημητριακά και τα εσπεριδοειδή.
Την περασμένη εβδομάδα, ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεζ επισκέφθηκε την πόλη Huétor Tájar, δυτικά της Γρανάδας, η οποία επλήγη από την καταιγίδα, όπου ο δήμαρχος εξήγησε ότι το 80% του πληθυσμού της εξαρτάται άμεσα ή έμμεσα από την παραγωγή σπαραγγιών της περιοχής. Με τη συγκομιδή να ξεκινά σε λίγες εβδομάδες, ο δήμαρχος Fernando Delgado δήλωσε ότι το ένα τρίτο της σοδειάς ήταν πλημμυρισμένο.
Πλήγμα για τη Βόρεια Ευρώπη
Η συγκέντρωση της ευρωπαϊκής προσφοράς φρούτων και λαχανικών τον χειμώνα σε λίγες περιοχές καθιστά τις αγορές ιδιαίτερα ευαίσθητες στις καιρικές διαταραχές.
Τον Ιανουάριο του περασμένου έτους, τα ισπανικά αγροτικά προϊόντα αποτελούσαν περισσότερο από το 70% των εισαγωγών γλυκών πιπεριών στο Ηνωμένο Βασίλειο και το 65% των αγγουριών, ενώ το Μαρόκο προμήθευε περισσότερο από το ένα τρίτο των βρετανικών εισαγωγών φραουλών και σμέουρων, σύμφωνα με εμπορικά στοιχεία του Ηνωμένου Βασιλείου.
«Η μεγαλύτερη και πιθανώς πιο άμεση επίδραση [από τις πρόσφατες καιρικές συνθήκες] είναι αυτή στα φρέσκα προϊόντα από την Ισπανία και το Μαρόκο», δήλωσε ο Tom Lancaster της Energy and Climate Intelligence Unit, ενός think tank με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο. «Εάν η προσφορά μειωθεί, οι αγοραστές ενδέχεται να βρεθούν να ανταγωνίζονται για μικρότερους όγκους», είπε. «Μπορεί επίσης να παρατηρηθεί επίδραση στην ποιότητα: τα φρούτα που έχουν υποστεί ζημιά από τις έντονες βροχές δεν μεταφέρονται ή δεν αποθηκεύονται τόσο καλά».
Σύμφωνα με την ING, οι Κάτω Χώρες εισάγουν το 35%-40% των φρέσκων λαχανικών τους από την Ισπανία, το Μαρόκο και την Πορτογαλία, οι οποίες μαζί παρέχουν επίσης το 15%-20% των εισαγωγών φρέσκων φρούτων κατά τους μήνες Ιανουάριο και Φεβρουάριο.
Κλιματική κρίση και καλάθι νοικυριού
Οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες στην Ανδαλουσία και σε άλλες σημαντικές καλλιεργητικές περιοχές της νότιας Ευρώπης σημαίνουν ότι «οι τιμές θα είναι υψηλότερες σε ετήσια βάση», δήλωσε ο Thijs Geijer, ανώτερος οικονομολόγος που ασχολείται με τα τρόφιμα και τη γεωργία στην ING, προσθέτοντας ότι οι καταναλωτές θα δουν λιγότερες εκπτώσεις. Ωστόσο, σημείωσε ότι η επίδραση στα στοιχεία για τον πληθωρισμό θα μπορούσε να είναι περιορισμένη στις Κάτω Χώρες, όπου τα επηρεαζόμενα προϊόντα έχουν μικρή βαρύτητα στον δείκτη τιμών καταναλωτή.
Ο Barmes δήλωσε ότι οι πρόσφατες καταιγίδες εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο κλιματικών διαταραχών που τροφοδοτούν τον πληθωρισμό των τιμών των τροφίμων.
Η πρόσφατη έρευνά του έδειξε ότι η διαφορά μεταξύ του πληθωρισμού των τροφίμων στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην ευρωζώνη τους τελευταίους μήνες οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό σε έναν μικρό αριθμό προϊόντων ευαίσθητων στο κλίμα —όπως η σοκολάτα και το ελαιόλαδο— μερικά από τα οποία έχουν πολύ μεγαλύτερο βάρος στο καλάθι αγορών του Ηνωμένου Βασιλείου, με αποτέλεσμα οι βρετανοί καταναλωτές να επηρεάζονται περισσότερο όταν επικρατούν ακραίες καιρικές συνθήκες.
«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι θα δούμε πίεση στις τιμές των τροφίμων αργότερα μέσα στο έτος, ακόμη και αν μέρος αυτής θα είναι πιο βραχυπρόθεσμο», είπε. Εξήγησε, επίσης, ότι «είναι πολύ δύσκολο να αντικαταστήσουμε την Ισπανία και το Μαρόκο, ιδίως για ορισμένα είδη του χειμερινού καλαθιού λαχανικών, οπότε πιστεύω ότι θα δούμε αυτό τον [αντίκτυπο] πολύ σύντομα, και στη συνέχεια, πιθανότατα θα δούμε επιπτώσεις και στα φρούτα, και στη συνέχεια και στο κρέας και τα γαλακτοκομικά προϊόντα… και στο ελαιόλαδο».
Δεν είναι μεμονωμένο φαινόμενο
Οι κεντρικές τράπεζες έχουν αρχίσει να αναγνωρίζουν την επίδραση των ακραίων καιρικών φαινομένων στη δυναμική του πληθωρισμού. Στην έκθεση νομισματικής πολιτικής του Αυγούστου 2025, η Τράπεζα της Αγγλίας σημείωσε ότι οι διαταραχές που συνδέονται με το κλίμα συνέβαλαν στην αύξηση των τιμών των τροφίμων στο Ηνωμένο Βασίλειο και περιπλέκουν τις προσπάθειες για την επιστροφή του πληθωρισμού στο στόχο του 2%.
Οι κυβερνήσεις έχουν δεσμευτεί να υποστηρίξουν τους πληγέντες αγρότες μέσω ασφαλιστικών αποζημιώσεων και ταμείων έκτακτης ανάγκης της ΕΕ που συνδέονται με την Κοινή Γεωργική Πολιτική της Ένωσης. Η Ισπανία έχει δεσμευτεί να χορηγήσει στους αγρότες 2,2 δισ. ευρώ σε άμεση ενίσχυση και να δαπανήσει 600 εκατ. ευρώ για την ανοικοδόμηση των υποδομών.
Ωστόσο, οι οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι το ευρύτερο πρόβλημα είναι δομικό. «Πιστεύω ότι πραγματικά διαπιστώνουμε ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένο φαινόμενο», δήλωσε ο Barmes. «Αυτού του είδους οι διαταραχές στην προσφορά που συνδέονται με το κλίμα γίνονται όλο και πιο συχνές, σοβαρές και γεωγραφικά εκτεταμένες».
Πηγή: ΟΤ
