Αν το Πεκίνο δεν μπορεί να διατηρήσει τη ροή πετρελαίου όταν μια φιλική δύναμη, το Ιράν, ελέγχει ένα κρίσιμο πέρασμα, τότε τι θα συμβεί εάν ένας αντίπαλος, όπως οι ΗΠΑ κλείσει ένα πιο σημαντικό σημείο του πλανήτη;
Αυτό είναι το ερώτημα που θα έπρεπε να στοιχειώνει τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, σύμφωνα με τον επίκουρο καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ στη Μαλαισία, Τσι Μενγκ Ταν.
Σε ανάλυσή του στο περιοδικό Foreign Policy, ο Ταν εξηγεί πως τα 11 από τα 15 έως 16 εκατ. βαρέλια πετρελαίου που καταναλώνει καθημερινή η Κίνα, τα εισάγει δια θαλάσσης μέσα από ύδατα που δεν ελέγχει. Μπορεί τα Στενά του Ορμούζ, να είναι σημαντικό σημείο για την Κίνα, αλλά το σημείο κλειδί και συνεπώς στραγγαλισμού για την Κίνα είναι ο Πορθμός της Μαλάκκας, της στενής θαλάσσια οδό που συνδιαχειρίζονται η Μαλαισία, η Ινδονησία και η Σιγκαπούρη.
Από κει περνά με δεξαμενόπλοια περίπου το 80% των κινεζικών εισαγωγών πετρελαίου.
Υπενθυμίζει ότι το 2003, ο τότε πρόεδρος Χου Τζιντάο προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε εχθρική δύναμη ελέγχει τα στενά της Μαλάκκας θα μπορούσε να κρατήσει όμηρο τον ενεργειακό εφοδιασμό της Κίνας. Ο Χου φοβόταν έναν φυσικό αποκλεισμό όπου κινεζικά δεξαμενόπλοια θα αναγκάζονταν να επιστρέψουν με τη χρήση βίας.
Η ασφαλιστική κάλυψη
Ωστόσο, ο Ταν λέει ότι η ιρανική κρίση αποκάλυψε κάτι πιο ύπουλο. «Σε μια σύγκρουση για την Ταϊβάν, οι πετρελαϊκές διαδρομές της Κίνας θα μπορούσαν να διακοπούν χωρίς ναυτικό αποκλεισμό. Για να συμβεί αυτό, οι ΗΠΑ θα χρειάζονταν μόνο δύο πράγματα: να αποκλείσουν οικονομικά την Κίνα από την ασφαλιστική αγορά και να προειδοποιήσουν τα παράκτια κράτη ότι η διευκόλυνση κινεζικών εισαγωγών πετρελαίου συνεπάγεται δικό της, βαρύτερο κόστος».
Αν μη τι άλλο σημειώνει ότι ο πόλεμος στο Ιράν κατέστησε απολύτως σαφές ότι η χωρίς ασφαλιστική κάλυψη, τα πλοία μένουν στα λιμάνια. «Όταν άρχισαν οι συγκρούσεις, τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου για τα πλοία που διέρχονταν από το Ορμούζ αυξήθηκαν από περίπου 0,25% της αξίας του σκάφους σε μεταξύ 3% και 10%. Ακόμη και στο κατώτερο άκρο αυτού του εύρους, το ασφάλιστρο για ένα μέσου μεγέθους δεξαμενόπλοιο αξίας 250 εκατ. δολ. εκτινάχθηκε από 625.000 δολάρια σε 7,5 εκατ. δολάρια ανά ταξίδι, καθιστώντας τη διέλευση εμπορικά μη βιώσιμη».
Αυτό που στην πράξη σταμάτησε την κυκλοφορία, υπογραμμίζει ο Ταν, ήταν ένας νέος χαρακτηρισμός υψηλού κινδύνου από την Joint War Committee (JWC) της Lloyd’s Market Association, μια επιτροπή δυτικών ασφαλιστών της οποίας οι οδηγίες ακολουθούνται συστηματικά από την παγκόσμια αγορά, συμπεριλαμβανομένων και των ίδιων των κινεζικών ναυτασφαλιστικών εταιρειών.
«Πέρα από την απουσία κινεζικής εκπροσώπησης στην επιτροπή, αυτό που ανησυχεί το Πεκίνο είναι το πόσο εκτεταμένη είναι η επιρροή της JWC. Όταν άρχισε ο πόλεμος με το Ιράν, μία μόνο εγκύκλιος πρόσθεσε όχι μόνο το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και το Ομάν στον κατάλογο επικίνδυνων περιοχών, αλλά και το Τζιμπουτί, όπου δεν είχε πέσει ούτε ένας πυροβολισμός. Το Τζιμπουτί καταχωρίστηκε επειδή βρίσκεται στα Στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, τα οποία οι σύμμαχοι του Ιράν, οι Χούθι, απείλησαν να κλείσουν. Και μόνο η απειλή επίθεσης αρκούσε για να εκτινάξει τα ασφάλιστρα εκεί είκοσι φορές πάνω, από ένα ονομαστικό 0,05% στο 1% της αξίας του σκάφους».
Έτσι, ο Ταν εκτιμά πως αν εφαρμοστεί κάτι σε μια κρίση για την Ταϊβάν, το μόνο που θα απαιτούνταν για να τεθεί υπό αμφισβήτηση η βιωσιμότητα της Μαλάκκας θα ήταν ένα πειστικό επιχείρημα ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να επεκταθεί στη Νότια Σινική Θάλασσα και από εκεί στον βασικό πετρελαϊκό διάδρομο της Ασίας».
Δεν παρακάμπτεται εύκολα
Το Πεκίνο προσπαθεί να παρακάμψει το δίλημμα της Μαλάκκας συνεχίζει ο ειδικός, τονίζοντας ότι διαθέτει στρατηγικά αποθέματα σχεδόν 1,4 δισ. βαρελιών πετρελαίου. «Έχει κατασκευάσει χερσαίες εναλλακτικές διαδρομές — αγωγούς πετρελαίου από τη Μιανμάρ, το Καζακστάν και τη Ρωσία — με συνολική δυναμικότητα περίπου 1,5 εκατ. βαρελιών ημερησίως, αν και αυτό ωχριά μπροστά στα 7,9 εκατομμύρια βαρέλια που ρέουν καθημερινά προς την Κίνα μέσω των στενών. Μπορεί επίσης να ανακατευθύνει δεξαμενόπλοια μέσω των Στενών Σούντα ή Λομπόκ, παρακάμπτοντας εντελώς τη Μαλάκκα».
Ωστόσο, αυτές οι παρακάμψεις, λέει, δεν αρκούν να αντιμετωπίσουν μια ακόμη μεγαλύτερη, αν και υποτιμημένη, απειλή για την πετρελαϊκή ασφάλεια της Κίνας. Τα ασφάλιστρα προορισμού πολέμου ακολουθούν ένα πλοίο μέχρι το λιμάνι προορισμού του, όχι τα ύδατα από τα οποία διέρχεται.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία δημιουργεί προηγούμενο για το πώς μπορεί να αποκλειστεί πετρέλαιο με προορισμό την κινεζική ενδοχώρα, ανεξάρτητα από τη διαδρομή που ακολουθεί. Η JWC πρόσθεσε ορισμένα ρωσικά και ουκρανικά ύδατα, συμπεριλαμβανομένης της Μαύρης Θάλασσας, στη λίστα υψηλού κινδύνου εννέα ημέρες πριν ξεκινήσει η πλήρους κλίμακας ρωσική εισβολή το 2022. Μέχρι τον Απρίλιο εκείνης της χρονιάς, είχε καταχωρίσει όλα τα ρωσικά χωρικά ύδατα, συμπεριλαμβανομένων όλων των ρωσικών λιμανιών. Τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου για τα ρωσικά λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας κορυφώθηκαν μεταξύ 1% και 1,2%.
Αν η Κίνα εισέβαλλε στην Ταϊβάν, οι βασικοί πετρελαϊκοί της τερματικοί σταθμοί στο Νινγκμπό, τη Σαγκάη και το Τσινγκντάο θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν την ίδια ασφαλιστική λογική. Τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου για ένα δεξαμενόπλοιο αξίας 300 εκατομμυρίων δολαρίων θα μπορούσαν να αυξηθούν από μια ειρηνική βάση των 150.000 δολαρίων ετησίως σε 3 εκατ. δολ., ακολουθώντας το ουκρανικό προηγούμενο του 1% της αξίας του σκάφους. Πρόκειται για αύξηση 20 φορές πάνω, την οποία λίγοι εμπορικοί φορείς θα ήταν διατεθειμένοι να αποδεχθούν.
