Από μια μικρή φορολογική έρευνα στην Κοΐμπρα της Πορτογαλίας μέχρι τη μεγαλύτερη υπόθεση απάτης ΦΠΑ που έχει αποκαλυφθεί ποτέ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η διαδρομή της «Operation Admiral» αποτυπώνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τη νέα εποχή του διεθνούς οικονομικού εγκλήματος.
Τα νέα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν αυτές τις ημέρες από το πορτογαλικό site Público, βασισμένα σε χιλιάδες σελίδες δικαστικών εγγράφων, μαρτυρίες ερευνητών και πληροφορίες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO), αποκαλύπτουν το πραγματικό μέγεθος μιας υπόθεσης που ξεπέρασε κατά πολύ τις αρχικές εκτιμήσεις. Οι συνολικές απώλειες για τα δημόσια ταμεία των κρατών-μελών της ΕΕ ανέρχονται πλέον σε περίπου 2,9 δισεκατομμύρια ευρώ, καθιστώντας την υπόθεση τη μεγαλύτερη απάτη ΦΠΑ που έχει καταγραφεί στην ευρωπαϊκή ιστορία.
Η έρευνα ξεκίνησε το 2021, όταν φορολογικοί ελεγκτές στην Κοΐμπρα διαπίστωσαν ύποπτες συναλλαγές σε εταιρεία που πωλούσε κινητά τηλέφωνα, tablets και ηλεκτρονικά είδη μέσω διαδικτυακών πλατφορμών. Στα χαρτιά, οι πωλήσεις εμφανίζονταν ως διασυνοριακές συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων, γεγονός που τις απάλλασσε από τον ΦΠΑ. Στην πραγματικότητα, όμως, οι αγοραστές ήταν ιδιώτες καταναλωτές και ο φόρος που εισπραττόταν δεν αποδιδόταν ποτέ στις φορολογικές αρχές.
Η υπόθεση παραπέμφθηκε στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και πολύ γρήγορα οι ερευνητές αντιλήφθηκαν ότι δεν επρόκειτο για μια τοπική απάτη. Τα ίχνη οδηγούσαν σε ένα τεράστιο δίκτυο σχεδόν 9.000 εταιρειών-βιτρινών και περισσότερων από 600 φυσικών προσώπων σε περίπου 30 χώρες. Οι διασυνδέσεις εκτείνονταν από την Πορτογαλία, τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ελλάδα μέχρι τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα, τη Σιγκαπούρη και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Η μεγάλη επιχείρηση πραγματοποιήθηκε στις 29 Νοεμβρίου 2022. Περισσότεροι από 2.000 αστυνομικοί, φορολογικοί ελεγκτές και δικαστικοί λειτουργοί συμμετείχαν σε πάνω από 200 ταυτόχρονες εφόδους σε 16 ευρωπαϊκές χώρες. Στην Πορτογαλία συνελήφθησαν 14 άτομα, δεσμεύθηκαν περίπου 600 τραπεζικοί λογαριασμοί, κατασχέθηκαν 50 οχήματα, 47 ακίνητα και σημαντικά χρηματικά ποσά.
Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία, στο επίκεντρο του κυκλώματος βρισκόταν ένας αυτοδίδακτος ειδικός πληροφορικής γαλλο-ταϊλανδικής καταγωγής, ο οποίος φέρεται να δημιούργησε ένα εξαιρετικά περίπλοκο πλέγμα εταιρειών-κελυφών σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το δίκτυο λειτουργούσε σχεδόν με «βιομηχανικό» τρόπο, χρησιμοποιώντας ψευδείς ταυτότητες, εικονικές συναλλαγές και χρηματοοικονομικές δομές που δυσκόλευαν τον εντοπισμό του.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι δηλώσεις της Ευρωπαίας Γενικής Εισαγγελέως, Λάουρα Κοβέσι, η οποία χαρακτήρισε την απάτη στον ΦΠΑ ως το πιο επικερδές οικονομικό έγκλημα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την ίδια, οι συνολικές απώλειες από τέτοιου είδους απάτες υπολογίζονται σε περίπου 50 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως σε ευρωπαϊκό επίπεδο. «Χρειάζεται ευρωπαϊκή οπτική για να δει κανείς το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος», είχε δηλώσει μετά την επιχείρηση του 2022, επισημαίνοντας ότι σε εθνικό επίπεδο πολλές από αυτές τις υποθέσεις φαίνονται μικρές ή ασύνδετες μεταξύ τους.
Οι έρευνες δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί. Οι αρχές εξετάζουν πιθανές διασυνδέσεις με δίκτυα κυβερνοεγκλήματος, διακίνησης ναρκωτικών και οργανωμένου εγκλήματος, ενώ αρκετές δικαστικές διαδικασίες παραμένουν ανοιχτές. Αυτό που θεωρείται βέβαιο είναι ότι η «Operation Admiral» αποκάλυψε μια νέα πραγματικότητα: το οικονομικό έγκλημα στην ψηφιακή εποχή δεν γνωρίζει σύνορα και μπορεί να στερήσει από τα ευρωπαϊκά κράτη δισεκατομμύρια ευρώ με πολύ μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα από πολλές παραδοσιακές μορφές εγκληματικότητας.
Η υπόθεση ξεκίνησε από μερικές ύποπτες πωλήσεις κινητών τηλεφώνων στην Πορτογαλία. Κατέληξε όμως να γίνει το μεγαλύτερο μάθημα για το πώς λειτουργεί σήμερα το οργανωμένο οικονομικό έγκλημα στην Ευρώπη.
