Υπό τη συνεχή αμερικανική πίεση ώστε τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο του οικονομικού βάρους της συλλογικής άμυνας οι σύμμαχοι δεσμεύτηκαν για τον στόχο του 3,5% του ΑΕΠ για «βασικές αμυντικές δαπάνες» έως το 2035, με επιπλέον 1,5% για ευρύτερες επενδύσεις ασφαλείας (π.χ. κυβερνοασφάλεια, κρίσιμες υποδομές), ανεβάζοντας τον συνολικό στόχο στο 5%.
Σημαντική αύξηση των αμυντικών δαπανών των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ ως ανταπόκριση στις έντονες γεωπολιτικές προκλήσεις. Οι ΗΠΑ να διατηρούν την πρωτοκαθεδρία στις δαπάνες και χώρες όπως η Λιθουανία και η Ελλάδα να κατέχουν υψηλές θέσεις βάσει του εθνικού τους εισοδήματος
Σε μια περίοδο που οι κλιμακούμενες γεωπολιτικές λειτουργούν και ως άλλοθι για περαιτέρω δαπάνες τα κράτη-μέλη της Συμμαχίας αυξάνουν τον προϋπολογισμό τους με στόχο την αναβάθμιση της αποτρεπτικής τους ισχύος. Για το 2026, ο μέσος όρος των αμυντικών δαπανών για τις ευρωπαϊκές χώρες και τον Καναδά εκτιμάται στο 2,53% του ΑΕΠ με σημαντικές διαφοροποιήσεις στα ποσά που δαπανούν τα κράτη – μέλη.
+11% για αμυντικές δαπάνες για τις χώρες – μέλη του ΝΑΤΟ
Εν μέσω της συνόδου κορυφής στην Άγκυρα (Τουρκία) ανακοινώθηκαν οι προβλέψεις για τις αμυντικές δαπάνες του τρέχοντος έτους με σημαντική αύξηση στους αμυντικούς προϋπολογισμούς και τις ΗΠΑ να παραμένουν στην κορυφή με τις υψηλότερες αμυντικές δαπάνες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το CNN Turk, οι συνολικές αμυντικές δαπάνες αναμένεται να αυξηθούν κατά 11%, φτάνοντας το 1 τρισεκατομμύριο 809 δισεκατομμύρια 915 εκατομμύρια δολάρια.
Οι ΗΠΑ θα πραγματοποιήσουν τις υψηλότερες αμυντικές δαπάνες, ύψους 1 τρισεκατομμυρίου 32 δισεκατομμυρίων 849 εκατομμυρίων δολαρίων. Ακολουθούν κατά σειρά, η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Ιταλία, η Πολωνία, ο Καναδάς και η Τουρκία.
Συγκεκριμένα:
- η Γερμανία 147 δισ.
- το Ηνωμένο Βασίλειο 110 δισ.
- η Γαλλία 80 δισ.
- η Ιταλία 57 δισ.
- η Πολωνία 53 δισ.
- ο Καναδάς 52 δισ.
- η Τουρκία 48 δισ.
Η Ελλάδα σε ένα μικρό γκρουπ χωρών με υψηλό ποσοστών δαπανών
Η Λιθουανία καταλαμβάνει την πρώτη θέση, με τις αμυντικές δαπάνες να ανέρχονται στο 5,33% του εθνικού εισοδήματος. Ακολουθούν η Εσθονία, η Λετονία, η Πολωνία, η Ελλάδα, η Δανία και η Σουηδία.
Η Ελλάδα προβλέπεται να δαπανήσει πάνω από το 3,5% του ΑΕΠ της για τις βασικές αμυντικές της ανάγκες. Το 3,5% του ελληνικού ΑΕΠ αντιστοιχεί σε περίπου 8,69 δισεκατομμύρια ευρώ. Τα νούμερα αυτά ευθυγραμμίζονται με τις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν στη Σύνοδο Κορυφής της Χάγης το 2025, όπου οι σύμμαχοι συμφώνησαν να αυξήσουν τις συνολικές αμυντικές τους δαπάνες.
Το ReArmEU 2030
Σε επίπεδο Ευρώπης, στο πλαίσιο της στρατηγικής ReArmEU 2030, προτείνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ένας προϋπολογισμός περίπου δύο τρισεκατομμυρίων ευρώ για τα επόμενα επτά χρόνια. Οι αμυντικές δαπάνες (Άμυνα – Διάστημα) την περίοδο 2028-2034 εκτοξεύονται στα 131 δισ. ευρώ, πέντε φορές μεγαλύτερες από την προηγούμενη επταετία (2021-2027), όπου ήταν 26 δισ. ευρώ.
Αναλυτικότερα, στην πρόταση της Κομισιόν προβλέπεται για την ενίσχυση των δυνατοτήτων ασφάλειας της Ευρώπης επενδύσεις σε σημαντικούς τομείς για την ασφάλεια και την υποστήριξη κρίσιμων υποδομών:
- 131 δισ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας για επενδύσεις σε άμυνα, ασφάλεια και διάστημα
- Υποστήριξη καθ’ όλη τη διάρκεια της επενδυτικής διαδρομής μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας.
- Δεκαπλασιασμός του σκέλους στρατιωτικής κινητικότητας στη διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη», με έμφαση σε υποδομές διπλής χρήσης, κυβερνοασφάλεια και ενεργειακή ασφάλεια μέσω διασυνοριακών έργων.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επέμεινε ότι το σχέδιο των 1,8 τρισεκατομμυρίων ευρώ θα κάνει το ταμείο της ΕΕ «μεγαλύτερο», «πιο έξυπνο» και «πιο εύστοχο» και ότι είναι «ο πιο φιλόδοξος [προϋπολογισμός] που προτάθηκε ποτέ».
