Το πατρικό δεν είναι πλέον μια προσωρινή στάση πριν από την ανεξαρτησία, αλλά η νέα πραγματικότητα για εκατομμύρια νέους. Η Γενιά Ζ ενηλικιώνεται μέσα σε μια εποχή οικονομικής ανασφάλειας, όπου η αγορά κατοικίας, η εργασία και η δημιουργία οικογένειας μοιάζουν όλο και πιο δύσκολοι στόχοι.
Παραδοσιακά ορόσημα της ενήλικης ζωής όπως ο γάμος, η απόκτηση παιδιών και η αγορά πρώτης κατοικίας μετατίθενται ολοένα και πιο μακριά στο μέλλον.
Αν υπάρχει ένα στοιχείο που αποτυπώνει καλύτερα αυτή την καθυστέρηση στην ενηλικίωση, είναι το γεγονός ότι σχεδόν ένας στους πέντε ανθρώπους ηλικίας 25 έως 34 ετών ζει με τους γονείς ή τους παππούδες του. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί ποτέ, σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση στοιχείων της απογραφής από την εταιρεία John Burns Research and Consulting. Αντί να νοικιάζουν το πρώτο τους διαμέρισμα ή να αποκτούν το δικό τους σπίτι, όλο και περισσότεροι νέοι ενήλικες παραμένουν στο πατρικό τους, σύμφωνα με το Business Insider.
Στη μεγάλη τους πλειονότητα, οι νέοι εξακολουθούν να δηλώνουν στις δημοσκοπήσεις ότι ονειρεύονται να αποκτήσουν δικό τους σπίτι. Ωστόσο, τα εμπόδια που δημιουργεί η εκτόξευση του κόστους στέγασης είναι τεράστια, ενώ έχουν αλλάξει και οι κοινωνικές αντιλήψεις. Το να ζει κανείς με τους γονείς του μέχρι αρκετά μετά την ενηλικίωση δεν θεωρείται πλέον η προσωπική αποτυχία που παρουσιαζόταν παλαιότερα.
Σε παρόμοια μοίρα και οι Millennials
Αν όλα αυτά ακούγονται γνώριμα, είναι επειδή οι Millennials είχαν περάσει από μια παρόμοια εμπειρία. Με υψηλό μορφωτικό επίπεδο αλλά περιορισμένες επαγγελματικές ευκαιρίες μετά τη Μεγάλη Ύφεση του 2008, πολλοί πέρασαν τα πρώτα χρόνια της καριέρας τους αναζητώντας απεγνωσμένα δουλειά και μένοντας στο πατρικό για να εξοικονομήσουν χρήματα. Για αρκετούς, η προοπτική της ιδιοκατοίκησης έμοιαζε τότε πολύ μακρινή.
Οι Millennials υπήρξαν κάποτε το χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας γενιάς που δυσκολευόταν να περάσει στην πλήρη ενηλικίωση. Η αργή οικονομική ανάκαμψη μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση τους άφησε να παλεύουν τόσο στην αγορά εργασίας όσο και στην αγορά κατοικίας. Το 2016, περίπου το 16% των ατόμων ηλικίας 25 έως 34 ετών ζούσε με συγγενείς, έναντι 11% δέκα χρόνια νωρίτερα. «Η κυρίαρχη αντίληψη τότε ήταν ότι οι Millennials δεν θα καταφέρουν ποτέ να αποκτήσουν δικό τους σπίτι», θυμάται ο Μαρκ Φλέμινγκ, επικεφαλής οικονομολόγος της εταιρείας First American. Πράγματι, ενώ σχεδόν οι μισοί Baby Boomers ήταν ιδιοκτήτες κατοικίας στα 30 τους, το αντίστοιχο ποσοστό των Millennials ήταν μόλις 33%.
Ωστόσο, τα δεδομένα άλλαξαν με τα χρόνια. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία Millennials «στην πλειονότητά τους έχουν πλέον καλύψει το χαμένο έδαφος», λέει ο δημογράφος Έρικ Φίνιγκαν από την John Burns, ο οποίος ανήκει και ο ίδιος στη συγκεκριμένη γενιά. Ένας 42χρονος σήμερα, του οποίου η επαγγελματική πορεία φαινόταν καταδικασμένη το 2008, έχει πλέον περίπου τις ίδιες πιθανότητες να είναι ιδιοκτήτης κατοικίας με έναν άνθρωπο της Generation X στην ίδια ηλικία. Οι Baby Boomers, βέβαια, εξακολουθούν να βρίσκονται αισθητά μπροστά.
«Δεν πρόκειται για μια χαμένη φάση της ζωής, αλλά για μια φάση που απλώς έρχεται αργότερα», επισημαίνει ο Φίνιγκαν.
Η εικόνα στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα η εικόνα δεν διαφέρει και παρά πολύ.
Στην Ελλάδα, η στεγαστική κρίση αποτελεί έναν από τους βασικότερους λόγους που οι νέοι καθυστερούν να αποκτήσουν οικονομική ανεξαρτησία. Η εκτόξευση των ενοικίων και των τιμών αγοράς κατοικίας αναγκάζει πολλούς να παραμένουν στο πατρικό τους για περισσότερα χρόνια.
Είναι χαρακτηριστικό ότι περισσότερο από το 80% των νέων ηλικίας 16 έως 29 ετών ζει με τους γονείς του και μοιράζεται το οικογενειακό εισόδημα, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, ενώ η μέση ηλικία αποχώρησης από το πατρικό φτάνει τα 30,7 έτη, μία από τις υψηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι κρίσεις, η πανδημία και τα χρέη
Οι νεότερες γενιές, όμως, δεν έχουν φτάσει ακόμη σε αυτό το σημείο. Το ποσοστό όσων ζούσαν με τους γονείς τους αυξήθηκε σημαντικά το 2020, στο αποκορύφωμα της πανδημίας, και στη συνέχεια μειώθηκε τα επόμενα δύο χρόνια, καθώς το κόστος δανεισμού υποχώρησε και οι επιχειρήσεις προχωρούσαν σε μαζικές προσλήψεις.
Ωστόσο, το ποσοστό ιδιοκατοίκησης των νέων μειώθηκε για δύο συνεχόμενα χρόνια, εξαλείφοντας τη σταθερή πρόοδο που είχε σημειωθεί την περίοδο 2017-2022. Σύμφωνα με ανάλυση της Apartment List βασισμένη σε στοιχεία της απογραφής, λίγο λιγότερο από το 30% των νέων ηλικίας 25 έως 34 ετών ήταν ιδιοκτήτες κατοικίας το 2025, έναντι περίπου 40% το 1990.
Για τους νέους ανθρώπους, τα εμπόδια στην απόκτηση της δικής τους κατοικίας δεν περιορίζονται μόνο στην έλλειψη οικονομικά προσιτών νέων κατοικιών. Ακόμη και η ενοικίαση ενός σπιτιού εκτός του πατρικού έχει γίνει πολύ ακριβότερη: το μέσο ενοίκιο στις ΗΠΑ αυξήθηκε σχεδόν κατά 30% μεταξύ 2020 και 2024, σύμφωνα με στοιχεία της Zillow. Παράλληλα, μελέτη της Ομοσπονδιακής Τράπεζας του Σεντ Λούις έδειξε ότι το 36% των μεγαλύτερων σε ηλικία μελών της Generation Z είχε φοιτητικό χρέος, έναντι 31% των Millennials στην αντίστοιχη ηλικία.
Από τα περίπου 7,5 εκατομμύρια άτομα ηλικίας 25 έως 34 ετών που εξακολουθούν να ζουν με τους γονείς τους, οι επτά στους δέκα εργάζονται, σύμφωνα με ανάλυση της Realtor.com που βασίζεται σε στοιχεία της απογραφής.
