Η πρόσφατη έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας για την απασχόληση των νέων δεν αφήνει μεγάλο περιθώριο αισιοδοξίας για τις ευρωπαϊκές οικονομίες.
Καταρχάς, η Βόρεια, Νότια και Δυτική Ευρώπη, τις οποίες ο ΟΗΕ και κατ’επέκταση ο ΔΟΕ αντιμετωπίζουν ως μια ενιαία ζώνη, βρίσκονται ανάμεσα στις υποπεριοχές (subregions) του κόσμου όπου η κατάσταση για τους νέους στην αγορά εργασίας επιδεινώνεται πιο γρήγορα.
Η ανεργία στις ηλικίες κάτω των 25 ετών έφτασε το 15% το 2025, από 14,2% το 2023, μια από τις μεγαλύτερες αυξήσεις παγκοσμίως μαζί με τη Βόρεια Αφρική και τη Βόρεια Αμερική. Το ποσοστό αυτό τοποθετεί τις ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες στην τρίτη θέση του παγκόσμιου χάρτη της νεανικής ανεργίας, ανάμεσα σε οχτώ συνολικά υποπεριοχές. Στην πρώτη και δεύτερη θέση βρίσκονται τα Αραβικά Κράτη και η Βόρεια Αφρική, με ανεργία στο 26,2% και 22,6% αντίστοιχα. Ο παγκόσμιος μέσος όρος είναι 12,4%, ελαφρά αυξημένος από το ιστορικό χαμηλό του 12,3% του 2023.
Διαφορετική είναι η εικόνα για την Ανατολική Ευρώπη, όπου η ανεργία των νέων υποχώρησε στο 11,1%, από 12,7% το 2023 και είναι πλέον χαμηλότερη από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Τα καλά νέα όμως «θολώνουν», όπως γράφει η έκθεση του ΔΟΕ, αφού το ίδιο διάστημα αυξήθηκε στο ποσοστό νέων που βρίσκονται εκτός εργασίας και εκτός εκπαίδευσης ή κατάρτισης (NEETs).
Tα ποσοστά ανεργίας των νέων ανά υποπεριοχή – Πηγή: ILO (πατήστε στην εικόνα για μεγέθυνση)
Πού χειροτέρεψε η κατάσταση για τους νέους
Σύμφωνα με την έκθεση του ΔΟΕ, από τις 29 χώρες που συγκροτούν την υποπεριοχή της Βόρειας-Νότιας-Δυτικής Ευρώπης, οι 20 «παρουσίασαν επιδείνωση της ικανότητας των οικονομιών τους να απορροφήσουν νεαρά ταλέντα και να τους προσφέρουν αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας». Η ΔΟΕ σημειώνει πως το φαινόμενο πλήττει εξίσου τους απόφοιτους δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ανατρέποντας την αφήγηση ότι μόνο οι κάτοχοι πτυχίου δυσκολεύονται να βρουν εργασία.
Η απασχόληση των νέων στην Ελλάδα
H Eλλάδα περιλαμβάνεται στις 9 «τυχερές» χώρες που μείωσαν το ποσοστό νεανικής ανεργίας μεταξύ 2023-25. Όμως επειδή ξεκίνησε από πολύ υψηλό επίπεδο (26% το 2023), παραμένει υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, στο 20% το 2025.
Επίσης η ανεργία των νέων στην Ελλάδα παρουσιάζει πολύ έντονα σκαμπανεβάσματα. Είναι ενδεικτικό ότι ενώ τον Μάιο του 2026 βρισκόταν στο 15,9%, τον Ιούνιο εκτινάχθηκε στο 19,5%. Τα ποσοστά αυτά προκύπτουν από τα επίσημα στοιχεία της Eurostat, η οποία με τη σειρά της αντλεί στοιχεία από την ΕΛΣΤΑΤ. Υπενθυμίζεται ότι η Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης, δείχνει ως και διπλάσια ποσοστά ανεργίας, αφού ακολουθεί διαφορετική μεθοδολογία.
Η απαισιοδοξία για την απασχόληση κυριαρχεί στα ευρωπαϊκά MME
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα, και λιγότερο γνωστά, ευρήματα της έκθεσης αφορά όχι τα ίδια τα στατιστικά στοιχεία, αλλά τον τρόπο με τον οποίο τα μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν το θέμα της απασχόλησης των νέων.
Για να το εξετάσει αυτό, η ΔΟΕ χρησιμοποίησε τη βάση δεδομένων GDELT, μία από τις μεγαλύτερες παγκόσμιες καταγραφές δημοσιογραφικού περιεχομένου, αναλύοντας πάνω από 207.000 άρθρα σε ολόκληρο τον κόσμο από τον Απρίλιο του 2023 έως τον Απρίλιο του 2026, προκειμένου να μετρήσει τον συναισθηματικό «τόνο» της κάλυψης, δηλαδή αν η γλώσσα των άρθρων είναι κατά βάση θετική ή αρνητική.
Τα ευρήματα ήταν εντυπωσιακά. Η Ευρώπη είναι η μοναδική περιοχή παγκοσμίως όπου ο μέσος τόνος της δημοσιογραφικής κάλυψης για την απασχόληση των νέων παρέμεινε αρνητικός και στις τρεις περιόδους που εξετάστηκαν. Η τιμή παρέμεινε σταθερά γύρω στο -0,1 έως -0,2, μια μικρή αλλά επίμονη «κλίση» προς την απαισιοδοξία που δεν εμφανίζεται πουθενά αλλού.
Η αντίθεση με άλλες περιοχές είναι έντονη. Στην Αφρική, όπου η ανεργία των νέων και τα ποσοστά NEETs (νέοι εκτός εργασίας, εκπαίδευσης και κατάρτισης) είναι από τα υψηλότερα στον κόσμο, ο τόνος της κάλυψης παρέμεινε σταθερά ο πιο θετικός παγκοσμίως, μολονότι παρουσίασε μια ήπια πτωτική τάση με την πάροδο του χρόνου. Η Λατινική Αμερική κατέγραψε ιδιαίτερα θετικό τόνο το 2024-2025, με έντονη όμως πτώση στη συνέχεια, ενώ η Ασία εμφάνισε την πιο απότομη επιδείνωση παγκοσμίως, περνώντας από μετρίως θετικό τόνο σε ουσιαστικά μηδενικό μέσα σε μόλις δύο χρόνια. Η Βόρεια Αμερική, όπως και η Ευρώπη, διατήρησε χαμηλό τόνο καθ’ όλη τη διάρκεια, χωρίς όμως να πέσει στο αρνητικό πεδίο.
Με άλλα λόγια, τα ευρωπαϊκά MME παρουσιάζουν την κατάσταση της απασχόλησης των νέων με πιο μελανά χρώματα, από ότι τα ΜΜΕ σε άλλες περιοχές, όπου η κρίση είναι στατιστικά βαθύτερη. Το εύρημα αυτό αντικατοπτρίζει πιθανόν και τις προσδοκίες που έχουν διαμορφωθεί στις ευρωπαϊκές κοινωνίες γύρω από την ασφάλεια της εργασίας και τις επαγγελματικές προοπτικές. Όσο η αγορά εργασίας για τους νέους γίνεται πιο ασταθής, τόσο οι προσδοκίες κλονίζονται. Η δημοσιογραφική κάλυψη αντανακλά αυτή τη διάψευση των προσδοκιών, δημιουργώντας μια αίσθηση κρίσης ακόμη και με συγκριτικά ηπιότερα ποσοστά ανεργίας.
Υψηλή ειδίκευση και απασχόληση
Παρά τη γενική επιδείνωση η έκθεση εντοπίζει μια σχετικά θετική ιδιαιτερότητα για τη Βόρεια, Νότια και Δυτική Ευρώπη. Η εργασία νέων σε επαγγέλματα υψηλής ειδίκευσης αυξήθηκε κατά 3,1% την περίοδο 2023 έως 2025, ενώ η μεσαίας ειδίκευσης εργασία παρέμεινε σχεδόν σταθερή, με οριακή αύξηση 0,4%.
Η Ανατολική Ευρώπη ακολουθεί αντίθετη πορεία. Μολονότι η ανεργία των νέων μειώθηκε στο 11,1%, η μεσαίας ειδίκευσης εργασία συρρικνώθηκε κατά 5,4%, γεγονός που η ΔΟΕ αποδίδει κυρίως στις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία.
Η Ευρώπη έχει τη μεγαλύτερη έκθεση στην τεχνητή νοημοσύνη παγκοσμίως
Το πιο ανησυχητικό εύρημα της έκθεσης αφορά την τεχνητή νοημοσύνη και τον αντίκτυπό της στην εργασία των νέων. Η Βόρεια, Νότια και Δυτική Ευρώπη καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό έκθεσης νέων εργαζομένων στην τεχνητή νοημοσύνη παγκοσμίως, στο 14,9%, ξεπερνώντας ακόμη και τη Βόρεια Αμερική που βρίσκεται στο 14,3%.
Σε ένα σενάριο όπου μόνο το 10% των θέσεων εργασίας που εκτίθενται στην τεχνητή νοημοσύνη εξαφανιστεί πλήρως, η ΔΟΕ υπολογίζει πως περίπου 590.000 νέοι εργαζόμενοι στην περιοχή θα επηρεαστούν, είτε μέσω ανεργίας είτε μέσω αλλαγής εργασίας. Πρόκειται για επαγγέλματα γραφείου και διοικητικής υποστήριξης που παραδοσιακά λειτουργούσαν ως πρώτη είσοδος στην αγορά εργασίας για νέους αποφοίτους.
Ασθενική ανάπτυξη, δυσανάλογο βάρος στους νέους
Η οικονομική ανάπτυξη στη Βόρεια, Νότια και Δυτική Ευρώπη παραμένει από τις χαμηλότερες παγκοσμίως, στο 1,2% για το 2025 με προβλέψεις 1,3% και 1,4% για τα επόμενα δύο χρόνια. Ταυτόχρονα, η αύξηση των θέσεων εργασίας δεν συμβαδίζει με την αύξηση του πληθυσμού των νέων, με αρνητικό χάσμα 1,2 ποσοστιαίων μονάδων και στα τρία έτη της πρόβλεψης.
Η ΔΟΕ επισημαίνει πως όταν η οικονομία δεν παράγει αρκετές νέες θέσεις εργασίας, το βάρος πέφτει δυσανάλογα στους νέους που προσπαθούν να μπουν πρώτη φορά στην αγορά εργασίας, ενώ οι ενήλικες με ήδη υπάρχουσα εμπειρία διατηρούν συγκριτικά καλύτερη θέση.
