Έξι χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, (Ισπανία, Γερμανία, Ιταλία, Αυστρία, Πολωνία και Πορτογαλία), υποστηρίζουν ότι είναι ανάγκη να θεσπιστεί ένας εφάπαξ φόρος στα κέρδη που αποκόμισαν οι πετρελαϊκές εταιρείες από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Το αίτημα υποβλήθηκε πρώτη φορά από πέντε χώρες με επιστολή τον Απρίλιο προς τον επίτροπο για το Κλίμα, Βόπκε Χούστρα. Τον καλούσαν να αναπτύξει ένα ισχυρό νομικό πλαίσιο για τη φορολόγηση των απροσδόκητων κερδών στον ενεργειακό τομέα. Στόχος των έξι χωρών είναι να αποτρέψουν το κόστος της ενεργειακής κρίσης να βαρύνει αποκλειστικά τους καταναλωτές και τα δημόσια ταμεία.
Έξι χώρες
Την πρωτοβουλία υπέγραψαν τότε οι Κάρλος Κουέρπο (υπουργός Οικονομίας της Ισπανίας), Τζιανκάρλο Τζορτζέτι (Ιταλία), Τζοακίμ Μιράντα Σαρμέντο (Πορτογαλία), Λαρς Κλίνγκμπεϊλ (Γερμανία) και Μάρκους Μαρτερμπάουερ (Αυστρία). Τώρα προστίθεται και η Πολωνία. Υποστηρίζουν ότι η αστάθεια της αγοράς, που οφείλεται στις γεωπολιτικές εντάσεις, έχει δημιουργήσει στρεβλώσεις που απαιτούν άμεση παρέμβαση της ΕΕ.
Οι υπουργοί Οικονομικών αυτών των έξι χωρών σχεδιάζουν να επαναλάβουν αυτό το αίτημα ξανά, σε κοινή επιστολή προς τον Σάιμον Χάρις, αντιπρόεδρο και υπουργό Οικονομικών της ιρλανδικής κυβέρνησης, η οποία ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία της ΕΕ. Την πληροφορία επιβεβαίωσε ο Ισπανός υπουργός Οικονομικών.
Σύμφωνα με την ισπανική εφημερίδα El Pais, η οποία έχει δει την επιστολή, οι έξι χώρες απαιτούν η συζήτηση για τον εφάπαξ φόρο στις πετρελαϊκές να συμπεριληφθεί στην ημερήσια διάταξη του Συμβουλίου Υπουργών Οικονομικών (Ecofin) στο Δουβλίνο στις 18-19 Σεπτεμβρίου. Ο φόρος αυτός θα είναι παρόμοιος με αυτόν που επιβλήθηκε το 2022 μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Η κρίση έφερε υπερκέρδη
Στην επιστολή, οι έξι υπουργοί επισημαίνουν ότι, λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, «οι πετρελαϊκές εταιρείες απολαμβάνουν υψηλή συνολική κερδοφορία και περιθώρια κέρδους στα προϊόντα διύλισης, τα οποία, αν και ενδέχεται να επηρεαστούν από ελλείψεις ορισμένων προϊόντων, υπερβαίνουν την αύξηση των τιμών του αργού πετρελαίου».
Επιπλέον, επισημαίνουν ότι βιώνουμε «μία από τις μεγαλύτερες διαταραχές εφοδιασμού τις τελευταίες δεκαετίες και, παγκοσμίως, αυξανόμενη δυσαρέσκεια για την αύξηση του κόστους ζωής». Προσθέτουν ότι «τα μέτρα που έχουν λάβει οι κυβερνήσεις μέχρι στιγμής δεν ήταν επαρκή για να μειώσουν ή να σταθεροποιήσουν μόνιμα τις τιμές για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες».
Συνεπώς, για όλους τους παραπάνω λόγους, οι υπουργοί Οικονομικών καλούν την ΕΕ να ανοίξει ξανά μια συζήτηση σχετικά με τη «φορολόγηση των έκτακτων κερδών» που δημιουργούν επί του παρόντος οι πετρελαϊκές εταιρείες.
«Χρειαζόμαστε μια κοινή προσέγγιση που να διασφαλίζει ότι όσοι επωφελούνται από την κρίση συμβάλλουν επίσης στην ελάφρυνση του βάρους για τον γενικό πληθυσμό», τονίζουν.
Τι θα είναι ο εφάπαξ φόρος
Καθώς έχει προηγηθεί ο φόρος στις πετρελαϊκές λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, οι πέντε χώρες ζητούν να ληφθούν ως παράδειγμα τα «διδάγματα που αντλήθηκαν» τότε. Και από το προσωρινό φορολογικό μοντέλο που εφάρμοσε η ΕΕ το 2022.
Επίσης, στην επιστολή τους προσθέτουν ακόμη ένα αίτημα. «Να διεξαχθεί μια πιο συγκεκριμένη ανάλυση σχετικά με το πώς τα κέρδη που αποκομίζουν στο εξωτερικό οι πολυεθνικές πετρελαϊκές εταιρείες μπορούν να συμπεριληφθούν πιο επιλεκτικά».
Απαιτούν την ανάπτυξη ενός κοινού ευρωπαϊκού μηχανισμού ικανού να προστατεύει την ενιαία αγορά. Ωστόσο, ταυτόχρονα, να λαμβάνει υπόψη την ποικιλομορφία των εθνικών καταστάσεων και των ενδιαφερόμενων μερών, καθώς και τη συμμόρφωση με την αρχή της επικουρικότητας.
Οι έξι υπουργοί Οικονομικών επισημαίνουν ότι είναι «απαραίτητο» τα κράτη μέλη της ΕΕ να έχουν πρόσβαση «το συντομότερο δυνατό» στα αποτελέσματα της ευρωπαϊκής έρευνας σχετικά με τα περιθώρια κέρδους των εταιρειών διύλισης. Διότι έτσι θα διασφαλιστεί ότι τα διυλιστήρια δεν εκμεταλλεύονται την τρέχουσα ενεργειακή κρίση.
