Ένα νέο κύμα αβεβαιότητας και έντονης ανησυχίας σαρώνει τις ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας καθώς οι διεθνείς αναλυτές χτυπούν «καμπανάκι κινδύνου» για έναν ιδιαίτερα δύσκολο και ακριβό χειμώνα με το βλέμμα στο… φυσικό αέριο.
Η Ευρώπη προετοιμάζεται για έναν δύσκολο ενεργειακά χειμώνα, καθώς οι αναλυτές προειδοποιούν για πιθανή εκτόξευση των τιμών του φυσικού αερίου έως και τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα υπό ορισμένες προϋποθέσεις
H Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο μιας νέας εκρηκτικής ανόδου στις τιμές του φυσικού αερίου. Οι εκτιμήσεις των ειδικών (Goldman Sachs) δείχνουν ότι η τιμή του ευρωπαϊκού δείκτη αναφοράς ενδέχεται να ξεπεράσει ακόμη και τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα (δυσμενές σενάριο), πυροδοτώντας ένα νέο ντόμινο ανατιμήσεων σε ολόκληρη την αλυσίδα της οικονομίας.
Η ανησυχητική αυτή προειδοποίηση έρχεται σε μια στιγμή που η ευρωπαϊκή οικονομία προσπαθεί να ισορροπήσει σε ένα εξαιρετικά εύθραυστο περιβάλλον. Οι συνθήκες που διαμορφώνονται στη διεθνή σκακιέρα, σε συνδυασμό με τους αργούς ρυθμούς αναπλήρωσης των στρατηγικών αποθεμάτων, δημιουργούν τις προϋποθέσεις που ενδεχομένως οδηγήσει σε μία νέα ενεργειακή κρίση. Ο αγώνας δρόμου για την κάλυψη των αναγκών της ερχόμενης χειμερινής περιόδου έχει ήδη ξεκινήσει, όμως τα χρονικά περιθώρια στενεύουν επικίνδυνα.
Η γεωπολιτική μέγγενη και τα Στενά του Ορμούζ
Στην καρδιά της νέας αυτής αναταραχής βρίσκεται η ραγδαία επιδείνωση του γεωπολιτικού κλίματος στη Μέση Ανατολή. Οι συνεχιζόμενες εντάσεις στην περιοχή έχουν προκαλέσει σοβαρές αλυσιδωτές αντιδράσεις στις παγκόσμιες εμπορικές ροές. Ιδιαίτερα κρίσιμη θεωρείται η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα πλέον κομβικά περάσματα για τη διακίνηση του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) παγκοσμίως.
Οι μειωμένες διελεύσεις δεξαμενόπλοιων και οι καθυστερήσεις στις παραδόσεις έχουν περιορίσει δραστικά τις διαθέσιμες ποσότητες LNG στη διεθνή αγορά. Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι η κατακόρυφη αύξηση του ανταγωνισμού μεταξύ Ευρώπης και Ασίας. Οι Ασιάτες αγοραστές, επιδιώκοντας να εξασφαλίσουν τη δική τους ενεργειακή επάρκεια, προσφέρουν υψηλότερα τιμήματα.
Η Goldman Sachs σημειώνει ότι η βασική πρόβλεψη για τιμές κοντά στα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα ενδέχεται να αναθεωρηθεί δραματικά προς τα πάνω, φτάνοντας έως και το διπλάσιο ύψος, εάν οι διαταραχές στις θαλάσσιες οδούς διατηρηθούν κατά τους επόμενους μήνες
Ουσιαστικά πρόκειται για ένα από τα δυσμενέστερα σενάρια της αμερικανικής επενδυτικής τράπεζας καθώς αποτυπώνει πόσο ψηλά μπορεί να φτάσει η τιμή εάν συμπέσουν χαμηλά αποθέματα, περιορισμένη προσφορά LNG, ένας κρύος χειμώνας, μαζί με την αυξημένη ασιατική ζήτηση.
Όμως, η Ευρώπη δεν βρίσκεται σήμερα στην ίδια κατάσταση με το 2022. Καταναλώνει λιγότερο φυσικό αέριο, έχει αυξήσει σημαντικά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και διαθέτει περισσότερες υποδομές LNG. Όμως, η κλιμακούμενη αστάθεια διατηρεί όλα τα σενάρια στο τραπέζι.
Φυσικό αέριο: Στο «κόκκινο» οι ευρωπαϊκές αποθήκες
Πέραν των εξωτερικών γεωπολιτικών πιέσεων, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη και με ένα εσωτερικό δομικό πρόβλημα: την υστέρηση στην πλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το Bloomberg, τα επίπεδα αποθήκευσης στη Βορειοδυτική Ευρώπη κινούνται αισθητά χαμηλότερα από τους αρχικούς στόχους. Η κάλυψη εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί μόλις πέριξ του 51% στα τέλη Αυγούστου, καταγράφοντας απόκλιση περισσότερων των τριών ποσοστιαίων μονάδων από το βασικό σενάριο ασφαλείας.
Αν και οι τιμές του φυσικού αερίου στον ολλανδικό κόμβο TTF σημείωσαν πρόσφατα ανοδική τροχιά, φτάνοντας σε υψηλά πέντε μηνών πάνω από τα 65 ευρώ ανά μεγαβατώρα, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι το επίπεδο αυτό δεν επαρκεί για να προσελκύσει τον όγκο των φορτίων που απαιτείται ώστε να γεμίσουν οι αποθήκες πριν από την έλευση του χειμώνα.
Ο αστάθμητος παράγοντας του καιρού
Μέσα σε αυτό το αβέβαιο τοπίο, ο μόνος παράγοντας που θα μπορούσε να προσφέρει μια ανάσα ανακούφισης είναι οι καιρικές συνθήκες. Αναλυτές της Rystad Energy υπογραμμίζουν ότι ο χειμώνας που έρχεται ενδέχεται να επηρεαστεί από το κλιματικό φαινόμενο El Niño, το οποίο ιστορικά συνδέεται με πιο ήπιες θερμοκρασίες στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Εάν οι μέσες θερμοκρασίες διατηρηθούν κατά 2 βαθμούς Κελσίου υψηλότερα από τα φυσιολογικά για την εποχή επίπεδα, η ζήτηση για θέρμανση από τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις θα παραμείνει συγκρατημένη. Μια τέτοια εξέλιξη θα επέτρεπε την εξοικονόμηση σημαντικών ποσοτήτων αερίου, απορροφώντας ένα μέρος των κραδασμών που προκαλεί η έλλειψη προσφοράς. Ωστόσο, η εξάρτηση της ενεργειακής ασφάλειας μιας ολόκληρης ηπείρου από τις διαθέσεις του καιρού υπογραμμίζει το μέγεθος του ρίσκου που αντιμετωπίζει η Ευρώπη.
Δύσκολη εξίσωση για νοικοκυριά και βιομηχανία
Το ενδεχόμενο να διπλασιαστεί το κόστος του φυσικού αερίου συνιστά εφιάλτη για τους Ευρωπαίους καταναλωτές και τη βιομηχανική παραγωγή. Μια νέα κατακόρυφη αύξηση στις τιμές της ενέργειας θα συμπαρέσυρε άμεσα το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος, τροφοδοτώντας εκ νέου τις πληθωριστικές πιέσεις που μόλις πρόσφατα άρχισαν να αποκλιμακώνονται.
«Σε ένα σενάριο κατά το οποίο οι ενεργειακές εξαγωγές της Μέσης Ανατολής ομαλοποιούνται μόνο σταδιακά έως το 2027, εκτιμούμε ότι το TTF του Δεκεμβρίου 2026 πιθανότατα θα πρέπει να κινηθεί πάνω από τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα», ανέφεραν αναλυτές. Αυτό αντιστοιχεί σε επίπεδο 110% υψηλότερο από το βασικό σενάριο της Goldman.
Ο χρόνος μετρά αντίστροφα και η Ευρώπη καλείται να αποδείξει αν διαθέτει αντανακλαστικά αποτελεσματικής διαχείρισης μιας ακόμη κρίσης, πριν ο χειμώνας φέρει το οριστικό ενεργειακό αποτύπωμα στην οικονομία της.
