Η Meta συμφώνησε να καταβάλει 16,7 δισ. δολάρια για να διευθετήσει τις προσφυγές που την κατηγορούσαν ότι οι εφαρμογές της προκαλούν εθισμό σε ανηλίκους. Το ποσό είναι εντυπωσιακό. Για μια εταιρεία, όμως, με χρηματιστηριακή αξία περίπου 1,45 τρισ. δολαρίων, αντιστοιχεί μόλις στο 1% της κεφαλαιοποίησής της.
Οι αγορές δεν εστιάζουν τόσο στο ύψος του προστίμου όσο στον κίνδυνο που απομακρύνεται. Σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών, μια δυσμενής έκβαση της δικαστικής διαμάχης θα μπορούσε να δημιουργήσει για τη Meta νομική έκθεση έως 1,4 τρισ. δολάρια.
Ο συμβιβασμός προβλέπει την ανάπτυξη νέων εργαλείων με τα οποία οι γονείς θα μπορούν να περιορίζουν την πρόσβαση των παιδιών τους στο Facebook, στο Instagram και στο WhatsApp. Παράλληλα, δίνει τη δυνατότητα σε άλλες πλατφόρμες, όπως το TikTok και το YouTube, να ενταχθούν σε ανάλογο πλαίσιο, κατανέμοντας την ευθύνη σε ολόκληρο τον κλάδο.
Για τους επενδυτές, η εξέλιξη προσφέρει κάτι ιδιαίτερα πολύτιμο: ορατότητα. Η Meta γνωρίζει πλέον καλύτερα το μέγεθος των μελλοντικών της υποχρεώσεων, την ώρα που προετοιμάζει επενδύσεις περίπου 145 δισ. δολαρίων στην Τεχνητή Νοημοσύνη για το 2026. Με τις ανάγκες κεφαλαίου να αυξάνονται και την ελεύθερη ταμειακή ροή να κινδυνεύει να γίνει αρνητική, η απομάκρυνση ενός τεράστιου νομικού κινδύνου διευκολύνει την πρόσβαση σε νέο δανεισμό ή ακόμη και σε άντληση κεφαλαίων.
Η εμπιστοσύνη της αγοράς παραμένει ισχυρή. Από τους 78 οίκους που παρακολουθούν τη μετοχή, οι 70 εισηγούνται αγορά. Η βασική εκτίμηση είναι ότι το σκάνδαλο δεν απειλεί σοβαρά τη χρηματιστηριακή αξία της Meta, εκτός εάν η ρύθμιση επιβάλει ριζική αλλαγή στο επιχειρηματικό της μοντέλο.
Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι, επομένως, το πρόστιμο. Είναι οι αλγόριθμοι.
Εάν η Meta αναγκαστεί να αλλάξει δραστικά τους μηχανισμούς προσέλκυσης και διατήρησης χρηστών, να περιορίσει τη στοχευμένη διαφήμιση ή να μειώσει τον χρόνο παραμονής στις εφαρμογές της, τότε θα πληγεί η μηχανή παραγωγής εσόδων. Αν, αντίθετα, οι νέοι κανόνες επιφέρουν μόνο πρόσθετες διαδικασίες συμμόρφωσης, ο όμιλος διαθέτει το μέγεθος, τα δεδομένα και τους οικονομικούς πόρους για να προσαρμοστεί.
Εδώ εμφανίζεται το αποκαλούμενο «φαινόμενο Philip Morris».
Όταν στις Ηνωμένες Πολιτείες επιβεβαιώθηκε επιστημονικά, το 1963, η σύνδεση του καπνίσματος με τον καρκίνο του πνεύμονα, άρχισε η πρώτη μεγάλη περίοδος ρύθμισης της καπνοβιομηχανίας. Επιβλήθηκαν προειδοποιήσεις υγείας και περιορίστηκε σταδιακά η διαφήμιση. Θα περίμενε κανείς ότι οι καπνοβιομηχανίες θα κατέρρεαν.
Συνέβη το αντίθετο. Η Philip Morris εξελίχθηκε σε μία από τις μετοχές με τις καλύτερες αποδόσεις μεταξύ 1960 και 1998. Το προϊόν παρέμενε εθιστικό, ενώ οι περιορισμοί στη διαφήμιση μείωσαν τις δαπάνες μάρκετινγκ και δημιούργησαν υψηλά εμπόδια εισόδου για νέους ανταγωνιστές.
Μια παρόμοια δυναμική μπορεί να διαμορφωθεί στα κοινωνικά δίκτυα. Όσο αυστηρότεροι γίνονται οι κανόνες για τη συλλογή δεδομένων, την προστασία των ανηλίκων και τη στοχευμένη διαφήμιση, τόσο αυξάνεται το κόστος συμμόρφωσης. Οι μικρότερες πλατφόρμες δυσκολεύονται να το αντέξουν, ενώ η Meta, η Google και η Amazon διαθέτουν τεράστια υπολογιστική ισχύ, ώριμους αλγορίθμους και στρατιές νομικών.
Η ρύθμιση, επομένως, μπορεί να περιορίσει ορισμένες πρακτικές τους και ταυτόχρονα να προστατεύσει την κυριαρχία τους.
Το προηγούμενο του Cambridge Analytica είναι χαρακτηριστικό. Όταν αποκαλύφθηκε το 2018 η παράνομη αξιοποίηση δεδομένων χρηστών του Facebook για πολιτική διαφήμιση, η μετοχή υποχώρησε κατά 18%. Χρειάστηκε, όμως, λίγο περισσότερο από δύο μήνες για να ανακτήσει όλες τις απώλειες.
Η σύγκριση με τον καπνό δεν αφορά μόνο τη χρηματιστηριακή συμπεριφορά. Οι επικριτές της Meta θεωρούν ότι ο εθισμός δεν αποτελεί τυχαία παρενέργεια, αλλά αποτέλεσμα συνειδητού σχεδιασμού του προϊόντος – όπως συνέβη με τον καπνό, το αλκοόλ και τα τυχερά παιχνίδια.
Για την αγορά, πάντως, το ηθικό πρόβλημα μετατρέπεται γρήγορα σε οικονομικό υπολογισμό. Και ο υπολογισμός λέει ότι η Meta μπορεί να πληρώσει το πρόστιμο, να εφαρμόσει τους κανόνες και να συνεχίσει να κυριαρχεί.
Ίσως, μάλιστα, με λιγότερους ανταγωνιστές.
