Την ώρα που ο πλανήτης παρακολουθεί με αγωνία τη «θερμή» αναζωπύρωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή, πολύ βορειότερα, στην Αρκτική, λαμβάνουν χώρα γεγονότα μείζονος σημασίας για την παγκόσμια οικονομία και το ευρύτερο γεωπολιτικό «σκάκι», τα οποία έχουν, επίσης, όλες τις προϋποθέσεις να μετατραπούν σε ακόμη ένα πολεμικό μέτωπο, βάφοντας τους πάγους με ανθρώπινο αίμα.
Στις 24 Αυγούστου, μια κινεζική επιχειρηματική αντιπροσωπεία επισκέφθηκε το Μούρμανσκ, τη στρατηγικής σημασίας πόλη στη ρωσική αρκτική, για να επιθεωρήσει τις λιμενικές εγκαταστάσεις της.
Η επίσκεψη έγινε λίγες μέρες μετά από ένα ιδιαίτερης σημασίας γεγονός, το οποίο, ωστόσο, δεν απόλαυσε της δέουσας δημοσιότητας: Τη διάπλευση του πρώτου πλοίου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων της κινεζικής Sea Legend, μέσω της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού, προς το ρωσικό λιμάνι της Αρκτικής, στις 19 Αυγούστου.
Πλανήτης ή κέρδη;
Ήταν ένα πρακτικό και συμβολικό «άνοιγμα» μιας διαδρομής προς το βορειότερο, έως τώρα, σημείο της, η οποία έγινε εφικτή εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής που οδηγεί σε λιώσιμο των πάγων.
Tο να λιώνουν οι παγετώνες και τα παγόβουνα μπορεί να είναι επικίνδυνο για τον πλανήτη, αλλά, ταυτόχρονα, είναι εξαιρετικά επικερδές για το εμπόριο, εξαιτίας του όλο και μεγαλύτερου κόστους μεταφοράς από τις επικίνδυνες εμπόλεμες ζώνες στις οποίες έχουν μετατραπεί οι παραδοσιακές εμπορικές διαδρομές.
Η βόρεια θαλάσσια διαδρομή της Αρκτικής μειώνει έως και 40% χρόνους – και κατ’ επέκταση κόστη – ταξιδιών, κέρδη μπροστά στα οποία οι οικολογικές ανησυχίες ακούγονται στα εμπορικά αυτιά ως «σύντομο ανέκδοτο».
Και, ως είθισται σε αυτές τις περιπτώσεις, όποτε τίθεται ζήτημα σωτηρίας του πλανήτη και κέρδους, ο νικητής είναι μάλλον αναμενόμενος.
Το «Xin Xin Hai-1» απέπλευσε από το λιμάνι της Τιαντζίν και έφτασε στο Μούρμανσκ τη νύχτα της 19ης Αυγούστου.
Σύμφωνα με το arctictoday.com, το «Xin Xin Hai-1» ανήκει στην Newnew Shipping Company και είναι ένα από τα πολλά πλοία που πλέουν στη Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή μεταξύ κινεζικών και βόρειων ρωσικών λιμανιών από το 2023, αλλά ποτέ πριν δεν έφτασαν τόσο μακριά και τόσο βόρεια.
Μάλιστα, τον Οκτώβριο του 2023, ένα από τα πλοία της εταιρείας, το Newnew Polar Bear, προκάλεσε ζημιές σε υποθαλάσσιες υποδομές στη Βαλτική Θάλασσα σε αυτό που Φινλανδοί και Σουηδοί αξιωματούχοι έσπευσαν να χαρακτηρίσουν ως «πιθανή σκόπιμη πράξη δολιοφθοράς».
🚢❄️ China is testing a potentially transformative new trade route through the Arctic. Chinese shipping company Sea Legend has launched a regular container service between Asia and Europe using Russia’s Northern Sea Route. The journey from China to Britain could take just 18–20… pic.twitter.com/Gg7b5yTLam
— China Update (@tonychinaupdate) August 17, 2026
Το ιστορικό παρασκήνιο
Μπορεί να μην είχαν καν την παραμικρή ένδειξη να τεκμηριώσουν τον ισχυρισμό τους, αλλά ουδέποτε η έλλειψη τεκμηρίωσης εμπόδισε την προπαγάνδα. Αντιθέτως.
Διότι (και) στην περίπτωση της Αρκτικής, ο αγώνας δρόμου των μεγάλων πλανητικών δυνάμεων για τον έλεγχό της τείνει να απεκδύεται και των τελευταίων διπλωματικών προσχημάτων.
Η άτυπη «έναρξη» του ανταγωνισμού για την κυριαρχία της Αρκτικής, τουλάχιστον στη νέα εποχή, έγινε το 2007, όταν δύο ρωσικά επανδρωμένα βαθυσκάφη, το Mir-1 και το Mir-2, κατέβηκαν 4.261 μέτρα στον πυθμένα του ωκεανού.
Ένας μηχανικός βραχίονας τοποθέτησε τη ρωσική σημαία από τιτάνιο ύψους ενός μέτρου στον πυθμένα της υποθαλλάσιας κορυφογραμμής Λομονόσοφ.
Η αποστολή είχε ως στόχο τη συλλογή επιστημονικών δεδομένων για να υποστηρίξει τον ισχυρισμό της Ρωσίας ότι η υφαλοκρηπίδα της εκτείνεται σε όλη την Αρκτική λεκάνη.
Αμέσως, άλλα αρκτικά κράτη, συμπεριλαμβανομένου του Καναδά και των Ηνωμένων Πολιτειών, αντέδρασαν, καταγγέλλοντας τη ρωσική κίνηση ως «συμβολική αρπαγή γης, χωρίς νομική υπόσταση βάσει του διεθνούς δικαίου».
Όμως, η βόρεια θαλάσσια διαδρομή έχει εξάψει τη φαντασία κρατών και εμπόρων εδώ και αιώνες.
Κατά τη διάρκεια του Ρωσο-ιαπωνικού πολέμου του 1904-05, η Ρωσία δεν μπόρεσε να αιφνιδιάσει την Ιαπωνία αξιοποιώντας τα παγωμένα νερά της Σιβηρίας.
Αντ’ αυτού, ο Βαλτικός Στόλος της έκανε τον γύρο του κόσμου, ταξίδεψε γύρω από τη νότια Αφρική, διέσχισε τον Ινδικό Ωκεανό προς την Ανατολική Ασία, όπου συντρίφθηκε από το Ιαπωνικό Ναυτικό στο Πορθμό Τσουσίμα.
Έχοντας μάθε από εκείνη την πικρή πείρα, οι Σοβιετικοί σχεδιαστές μετά την Επανάσταση του 1917 ξεκίνησαν να διεξάγουν έρευνες κατά μήκος των βόρειων ακτών της Ρωσίας.
Οι Σοβιετικοί άρχισαν να θεωρούν τη διαδρομή απαραίτητη για τη βιομηχανική επέκταση του βορρά της Ρωσίας και, καθώς ο Ψυχρός Πόλεμος ξεκίνησε το 1945, ζωτικής σημασίας για την κατασκευή στρατιωτικών εγκαταστάσεων.
Στην παρακμή του Ψυχρού Πολέμου, τελευταίος Σοβιετικός ηγέτης Μιχαήλ Γκορμπατσόφ πρότεινε σε μια ομιλία του το 1987 να ανοίξει το πέρασμα για χρήση από ξένα πλοία για πρώτη φορά.
Και λίγο αργότερα, το Πρόγραμμα Διεθνούς Βόρειας Θαλάσσιας Διαδρομής – μια συνεργασία μεταξύ ιαπωνικών, νορβηγικών και ρωσικών ιδρυμάτων – επιδίωξε να δημιουργήσει μια βάση επιστημονικών και τεχνικών γνώσεων για την ενημέρωση της εμπορικής ναυτιλίας στην περιοχή.
Τα ευρήματα του προγράμματος ήταν σαφή: παρά τις δυνατότητές της, η βόρεια θαλάσσια διαδρομή αντιμετώπιζε σοβαρά φυσικά και τεχνικά σημεία συμφόρησης. Τα ρηχά στενά κατά μήκος των ανατολικών τμημάτων της διαδρομής και ο πλωτός πάγος οδήγησαν στην επιβολή περιορισμών μεγέθους στα πλοία που μπορούσαν να τη χρησιμοποιήσουν.
Αυτός ήταν και ο λόγος που η Γροιλανδία – την οποία θα συναντήσουμε και πιο κάτω – η οποία βρίσκεται στα ανοικτά των βορειοανατολικών ακτών του Καναδά, με περισσότερα από τα δύο τρίτα του εδάφους της να βρίσκονται εντός του Αρκτικού Κύκλου, κατέστη κρίσιμη για την άμυνα της Βόρειας Αμερικής κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν οι ΗΠΑ την κατέλαβαν για να διασφαλίσουν ότι δεν θα πέσει στα χέρια της ναζιστικής Γερμανίας και για να προστατεύσουν κρίσιμες ναυτιλιακές οδούς του Βόρειου Ατλαντικού.
Εκείνη την εποχή, υπολογίστηκε ότι τα πλοία θα έπρεπε να έχουν όριο χωρητικότητας περίπου 20.000 – 50.000 τόνων, ένα μέτρο του μέγιστου βάρους που ένα πλοίο μπορεί να μεταφέρει με ασφάλεια.
Αυτό η ποσότητα ήταν σημαντικά μικρότερη από τα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων των 70.000 έως 80.000 τόνων που εισήχθησαν σε άλλες παγκόσμιες διαδρομές στα τέλη της δεκαετίας του 1990.
Αλλαγή (του) κλίματος
Ωστόσο, τα τελευταία 30 χρόνια, η κλιματική αλλαγή έχει επηρεάσει σοβαρά την Αρκτική. Η θέρμανση εκεί έχει σημειωθεί με ρυθμό σχεδόν τριπλάσιο του παγκόσμιου μέσου όρου, με τους επιστήμονες να εκτιμούν ότι ο Αρκτικός Ωκεανός θα μπορούσε να έχει την πρώτη του ημέρα χωρίς πάγο ήδη από το 2030.
Αυτά είναι καταστροφικά νέα για την άγρια ζωή της Αρκτικής, τις υποδομές , το παγκόσμιο κλίμα και τη στάθμη της θάλασσας, καθώς και τον τρόπο ζωής των 400.000 έως 500.000 αυτόχθονων κατοίκων της περιοχής. Ωστόσο, διάφορες χώρες έλκονται από την πιο «ανοιχτή» βόρεια θαλάσσια διαδρομή.
Αρκτικό γεωπολιτικό σκάκι
Έτσι, μετά τη ρωσική σημαία στον βυθό, το 2018, η Κίνα αυτοανακηρύχθηκε «κράτος κοντά στην Αρκτική» σε μια προσπάθεια να αποκτήσει μεγαλύτερη επιρροή στην περιοχή.
Η Κίνα ανακοίνωσε επίσης σχέδια για την κατασκευή ενός «Πολικού Δρόμου του Μεταξιού» στο πλαίσιο της παγκόσμιας Πρωτοβουλίας «Μια Ζώνη, Ένας Δρόμος», η οποία έχει δημιουργήσει οικονομικούς δεσμούς με χώρες σε όλο τον κόσμο.
Ο τότε υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάικ Πομπέο, σχολίασε την κίνηση της Κίνας, λέγοντας:
«Θέλουμε ο Αρκτικός Ωκεανός να μετατραπεί σε μια νέα Νότια Σινική Θάλασσα, στρατιωτικοποιημένη και με ανταγωνιστικές εδαφικές διεκδικήσεις;».
Σε ότι αφορά στη στρατιωτικοποίηση η Ρωσία τους είχε προλάβει όλους.
Ο ρωσικός στρατός αποκαθιστά παλιές σοβιετικές υποδομές στην Αρκτική, κατασκευάζει νέες εγκαταστάσεις, αεροδρόμια και στρατιωτικές βάσεις με εντατικό ρυθμό, ήδη από το 2014.
Πέρυσι, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν σημείωσε ότι η Μόσχα ανησυχεί για τις δραστηριότητες του ΝΑΤΟ στην Αρκτική και θα απαντήσει ενισχύοντας τις δυνατότητες των ενόπλων δυνάμεών της εκεί.
Ωστόσο, δήλωσε ότι η Μόσχα κρατάει ανοιχτή την πόρτα για ευρύτερη διεθνή συνεργασία στην περιοχή.
Το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ λειτουργεί την απομακρυσμένη Διαστημική Βάση Πιτουφίκ στη βορειοδυτική Γροιλανδία, η οποία χτίστηκε μετά την υπογραφή της Συνθήκης Άμυνας της Γροιλανδίας μεταξύ των ΗΠΑ και της Δανίας το 1951.
Υποστηρίζει αντιπυραυλικά συστήματα. καθώς και συστήματα διαστημικής επιτήρησης για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ.
Η Γροιλανδία είναι και εν μέρει «φρουρός» του γνωστού ως χάσματος GIUK (Γροιλανδία, Ισλανδία, Ηνωμένο Βασίλειο)*, όπου το ΝΑΤΟ παρακολουθεί τις ρωσικές ναυτικές κινήσεις στον Βόρειο Ατλαντικό.
Γεωπολιτκό παιχνίδι
Οι επανειλημμένες απαιτήσεις του Τραμπ για την περιοχή και οι απειλές να την καταλάβουν οι ΗΠΑ με τη βία έχουν ταρακουνήσει τη συμμαχία του ΝΑΤΟ και έχουν προκαλέσει αμηχανία στους Ευρωπαίους συμμάχους που βασίζονται εδώ και καιρό στην Ουάσιγκτον και για την άμυνά τους.
Μπορεί ο Αμερικανός πρόεδρος να έχει μία γκροτέσκα αισθητική στην προσέγγιση του ζητήματος, αλλά, όπως μάλλον έγιεν κατανοητό από ταπαραπάνω, πρόκειται για διαχρονική τακτική των ΗΠΑ.
«Η Γροιλανδία είναι πολύ σημαντική για τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά δεν είναι σημαντική για τη Δανία», είχε δηλώσει ο Τραμπ κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ. «Την χρειαζόμαστε για την προστασία του κόσμου, όχι μόνο των Ηνωμένων Πολιτειών».
Στο παιχνίδι μπήκε μέχρι και η Νότια Κορέα, η οποία ψήφισε μια φιλόδοξη νομοθεσία, για να μετατρέψει το νότιο λιμάνι της, το Μπουσάν, σε σημαντικό ναυτιλιακό κόμβο… στην Αρκτική.
Στις 19 Αυγούστου, ανακοίνωσε επίσης την πρόθεσή της να δοκιμάσει τη διαδρομή χρησιμοποιώντας ένα πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων τον Σεπτέμβριο.
Αυτό προκάλεσε αναστάτωση μεταξύ των Ευρωπαίων διπλωματών, επειδή μια τέτοια δοκιμή θα περιελάμβανε τον συντονισμό των ρωσικών αρχών και, έτσι, θα «έσπαγε» de facto η δυτική προσπάθεια απομόνωσης της Ρωσίας και μάλιστα από έναν πιστό σύμμαχο των ΗΠΑ, τη Σεούλ.
Η Ιαπωνία θεωρεί επίσης το πέρασμα της Αρκτικής ως ζωτικής σημασίας ενεργειακή συντόμευση.
Τα λιμάνια βαθέων υδάτων στα νησιά Χοκάιντο και Χονσού είναι γεωγραφικά κατάλληλα για να χρησιμεύσουν ως σημαντικά σημεία εισόδου για το υγροποιημένο φυσικό αέριο από την Αρκτική.
Ωστόσο, η Ιαπωνία διατηρεί μια πολύ πιο επιφυλακτική προσέγγιση από τους γείτονές της, γεγονός που αντανακλά τις ιστορικά ψυχρές σχέσεις της με τη Ρωσία.
Λαβρόφ: «Είμαστε έτοιμοι για κάθε σενάριο»
Προς το παρόν, η Ρωσία πανηγυρίζει για τον «κάβο» του κινεζικού εμπορικού στο Μούρμανσκ.
Σε ένα ενδιαφέρον άρθρο του που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα 31/8 στο arctic.ru, ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσικής Ομοσπονδίας Σεργκέι Λαβρόφ γράφει, ότι «η 19η Αυγούστου σηματοδότησε ένα σημαντικό γεγονός για την Αρκτική ναυτιλία».
«Ένα πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων από την Κίνα έφτασε στο λιμάνι του Μούρμανσκ για πρώτη φορά μέσω της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού, ενός ζωτικού στοιχείου του Διαρκτικού Διαδρόμου Μεταφορών. Με τη συμμετοχή ξένων εταίρων, έχει ξεκινήσει ένα νέο στάδιο στην ανάπτυξη της Αρκτικής περιοχής της Ρωσίας, όπου παράγεται τουλάχιστον το 10% του εθνικού ΑΕΠ και ζουν πάνω από 2,5 εκατομμύρια πολίτες μας».
Ο Λαβρόφ θυμίζει, ότι οι «Βασικές Αρχές της Ρωσικής Κρατικής Πολιτικής στην Αρκτική έως το 2035, που εγκρίθηκαν από τον Πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, κατευθύνουν το έργο όλων των κυβερνητικών υπηρεσιών στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του πληθυσμού της Αρκτικής ζώνης της Ρωσικής Ομοσπονδίας, στην οικονομική ανάπτυξη των εδαφών της, στην προστασία του περιβάλλοντος και στην αμοιβαία επωφελή διεθνή συνεργασία. Η τελευταία έχει ιδιαίτερη σημασία για το Υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο είναι επιφορτισμένο με τον συντονισμό των σχέσεων με ξένες χώρες και διακυβερνητικούς οργανισμούς. Επιπλέον, θα ήθελα να τονίσω ότι ολόκληρο το φάσμα των θεμάτων που σχετίζονται με την ανάπτυξη της Αρκτικής ζώνης, τη θαλάσσια εφοδιαστική και τη Βόρεια Θαλάσσια Οδό κατέχει εξέχουσα θέση στο έργο του Ναυτικού Κολλεγίου της Ρωσικής Ομοσπονδίας.».
Στην Αρκτική, «η Ρωσία προσπαθεί να διατηρήσει την ειρήνη και τη σταθερότητα, να μειώσει τις απειλές για την εθνική ασφάλεια και να δημιουργήσει ευνοϊκές εξωτερικές συνθήκες για την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη της χώρας» γράφει ο Λαβρόφ.
«Για την εφαρμογή αυτών των αρχών, είμαστε ανοιχτοί σε συνεργασία με όλες τις ξένες χώρες με εποικοδομητικό πνεύμα που επιδεικνύουν αμοιβαία δέσμευση (…).
Οι BRICS στην Αρκτική
»Μεταξύ των χωρών με τις οποίες έχουμε καθιερώσει στενή συνεργασία στην Αρκτική, η Κίνα και η Ινδία είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτες. Με το Πεκίνο, τα ζητήματα της Αρκτικής συζητούνται ουσιαστικά κατά τη διάρκεια τακτικών συναντήσεων μεταξύ των αρχηγών κυβερνήσεων. Έχει θεσπιστεί μια εξειδικευμένη διμερής υποεπιτροπή για τη Βόρεια Θαλάσσια Οδό, όπως και μηχανισμοί για διαβουλεύσεις μεταξύ υπουργείων και επιστημονικές ανταλλαγές. Τα αποτελέσματα μιλούν από μόνα τους – αυτό περιλαμβάνει την έναρξη τακτικών μεταφορών εμπορευματοκιβωτίων στις βόρειες θάλασσες της Ρωσίας, με σχέδια επέκτασης αυτής της υπηρεσίας, και άλλα επιτεύγματα, συμπεριλαμβανομένης της πολικής έρευνας.
»Ένας ενεργός διάλογος βρίσκεται σε εξέλιξη με το Νέο Δελχί για θέματα υψηλού γεωγραφικού πλάτους.
Στα τέλη Αυγούστου, το θέμα αυτό συζητήθηκε σε συνεδρίαση της Διακυβερνητικής Ρωσοϊνδικής Επιτροπής για το Εμπόριο, την Οικονομία, την Επιστημονική, Τεχνική και Πολιτιστική Συνεργασία. Οι ινδικές εταιρείες συμμετέχουν στην ανάπτυξη του δυναμικού των πόρων της Αρκτικής μας περιοχής.
Σύμφωνα με ορισμένους ειδικούς, η Αρκτική θα μπορούσε να γίνει μια από τις εμβληματικές περιοχές της ρωσο-ινδικής συνεργασίας τα επόμενα 20 χρόνια.
»Υπάρχουν προοπτικές συνεργασίας στον Άπω Βορρά με τη Βραζιλία, την Ινδονησία, το Ιράν και άλλες χώρες BRICS. Είμαστε έτοιμοι να αναπτύξουμε συνεργασία με τη Λευκορωσία και άλλους συμμάχους και εταίρους στην ΚΑΚ (σσ: Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητων Κρατών). Αξίζει επίσης να αναφερθούν η Νότια Κορέα και η Σιγκαπούρη, οι οποίες έχουν δείξει ενδιαφέρον να συνεργαστούν με τη Ρωσία σε συγκεκριμένα έργα στην Αρκτική, παρά τη συμμετοχή τους στην εχθρική εκστρατεία κυρώσεων της “συλλογικής Δύσης” κατά της χώρας μας (…)».
Ο Λαβρόφ κατηγόρησε χώρες του ΝΑΤΟ, «όπως και η στρατιωτική συμμαχία στο σύνολό της», ότι «επιδιώκουν την στρατιωτικοποίηση της περιοχής και δημιουργούν εστίες διεθνούς έντασης εκεί».
Θυμίζει ότι τον Φεβρουάριο του 2026, το ΝΑΤΟ ξεκίνησε την Επιχείρηση Αρκτικός Φρουρός, «με στόχο την επέκταση της στρατιωτικής του παρουσίας σε υψηλά γεωγραφικά πλάτη».
«Εντατικές στρατιωτικές προετοιμασίες βρίσκονται σε εξέλιξη σε άμεση γειτνίαση με τα βόρεια σύνορά μας. Διεξάγονται μεγάλης κλίμακας, επιθετικές ασκήσεις, στις οποίες συμμετέχουν χώρες εκτός της περιοχής, και δημιουργούνται νέα στοιχεία της δομής διοίκησης και του επιτελείου του ΝΑΤΟ.
»Μια τέτοια στρατιωτική δραστηριότητα στον Άπω Βορρά αποτελεί άμεση απειλή για την ασφάλεια της Ρωσίας. Ο κίνδυνος επεισοδίων που θα μπορούσαν να προκαλέσουν ένοπλη αντιπαράθεση με δυνητικά καταστροφικές συνέπειες αυξάνεται», προειδοποίησε.
Πρόσθεσε, ότι σε κάθεπερίπτωση «είμαστε επίσης προετοιμασμένοι για το σενάριο που διαδραματίζεται αυτή τη στιγμή από τις χώρες του ΝΑΤΟ εντός του οργανισμού, οι οποίες προσπαθούν να συζητήσουν ζητήματα της Αρκτικής χωρίς τη Ρωσία στους δικούς τους κύκλους, ουσιαστικά δυσφημώντας και περιθωριοποιώντας έτσι το Αρκτικό Συμβούλιο. Σε αυτήν την περίπτωση, έχουμε τα εδάφη, την εφοδιαστική, την τεχνολογία και αξιόπιστους εταίρους για αμοιβαία επωφελή έργα για την αξιόπιστη εφαρμογή των σχεδίων της Ρωσίας στην Αρκτική».
Ο Λαβρόφ ξεκαθαρίζει, ότι «στις οικονομικές μας δραστηριότητες, θα συνεχίσουμε να προχωράμε με βάση την αρχή ότι οι θαλάσσιοι χώροι της Αρκτικής αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του Παγκόσμιου Ωκεανού».
«Οι διατάξεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών του 1982 για το Δίκαιο της Θάλασσας, η οποία κατοχυρώνει ειδικά δικαιώματα και ευθύνες για τα παράκτια κράτη στην Αρκτική, ισχύουν πλήρως εκεί.
Η δέσμευση για αυτά τα δικαιώματα και τις ευθύνες κατοχυρώθηκε στη Διακήρυξη του Ιλουλισάτ που υιοθετήθηκε το 2008 από τους “πέντε” της Αρκτικής – Ρωσία, Δανία, Καναδά, Νορβηγία και Ηνωμένες Πολιτείες. Σε αυτό το στάδιο, δεν βλέπουμε την ανάγκη να αναπτυχθούν νέα διεθνή νομικά μέσα για τη ρύθμιση οικονομικών και άλλων δραστηριοτήτων σε μεγάλα γεωγραφικά πλάτη.».
Οι προκλήσεις
Πάντως, υπάρχουν ακόμη αρκετά επιχειρησιακά και οικονομικά ζητήματα που εμποδίζουν την Αρκτική να γίνει μια κυρίαρχη εναλλακτική λύση σε σχέση με τις πιο συμβατικές ναυτιλιακές οδούς.
Προς το παρόν, η βόρεια θαλάσσια διαδρομή παραμένει ανοιχτή μόνο κατά τη διάρκεια ενός στενού παραθύρου στα τέλη του καλοκαιριού, με τις συνθήκες πάγου και τον καιρό να ποικίλλουν δραστικά από έτος σε έτος. Τα ίδια τα πλοία απαιτούν ενισχυμένα κύτη, εξειδικευμένα πληρώματα και άδειες. Η συνοδεία από ρωσικά παγοθραυστικά αποτελεί επίσης νομική απαίτηση για μέρος της βόρειας θαλάσσιας διαδρομής.
Ταυτόχρονα, τα πλοία που χρησιμοποιούν αυτήν τη διαδρομή αντιμετωπίζουν υψηλά ασφάλιστρα, καθώς υπάρχει περιορισμένη υποδομή έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση που κάτι πάει στραβά.
Ενώ η κλιματική αλλαγή αναμένεται να μετριάσει ορισμένους από αυτούς τους λειτουργικούς περιορισμούς, δεν θα εξαλείψει εντελώς τους εγγενείς κινδύνους της περιοχής.
Έπειτα, υπάρχει και το ζήτημα της φήμης. Η σύνδεση με τη Ρωσία είναι ένας βασικός λόγος για την απουσία της Ευρώπης από αυτές τις εξελίξεις.
Με αυτόν τον τρόπο, η βόρεια θαλάσσια διαδρομή παραμένει λιγότερο μια εναλλακτική λύση από το Σουέζ, ας πούμε, και περισσότερο ένα εποχιακό «παιχνίδι», που ορίζεται τόσο από τον γεωπολιτικό όσο και από τον φυσικό πάγο.
* Το χάσμα GI-UK είναι μια περιοχή στον βόρειο Ατλαντικό Ωκεανό που σχηματίζει ένα ναυτικό σημείο συμφόρησης. Το όνομά του είναι από τα αρχικά της Γροιλανδίας, της Ισλανδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, με το κενό να αντιπροσωπεύει τα δύο τμήματα ανοιχτού ωκεανού μεταξύ αυτών των τριών χερσαίων μαζών. Χωρίζει τη Νορβηγική Θάλασσα και τη Βόρεια Θάλασσα από τον ανοιχτό Ατλαντικό Ωκεανό.
Πηγή: ΟΤ
