Το Μαρόκο επιταχύνει τις προσπάθειές του να αποκτήσει μια νέα ηλεκτρική σύνδεση με την Ευρώπη, σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις του με την Ισπανία δοκιμάζονται έντονα εξαιτίας της κρίσης στη Θέουτα. Η Ραμπάτ και η Λισαβόνα συμφώνησαν να επαναφέρουν το σχέδιο κατασκευής απευθείας ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ των δύο χωρών, η οποία θα μειώσει την εξάρτηση του Μαρόκου από το ισπανικό δίκτυο.
Οι δύο κυβερνήσεις αναμένεται να ζητήσουν χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επιδιώκοντας να αναγνωριστεί η υποδομή ως έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Παράλληλα, εξετάζεται η συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων, ώστε το συνολικό κόστος να μη μεταφερθεί αποκλειστικά στους φορολογουμένους και στους καταναλωτές. Το 2018, η επένδυση είχε υπολογιστεί σε περίπου 800 εκατ. ευρώ, όμως η συγκεκριμένη εκτίμηση θεωρείται πλέον ξεπερασμένη.
Σήμερα, το Μαρόκο συνδέεται με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα αποκλειστικά μέσω της Ισπανίας, χρησιμοποιώντας δύο υποθαλάσσια καλώδια ισχύος 400 κιλοβόλτ. Τον Φεβρουάριο του 2019, Μαδρίτη και Ραμπάτ είχαν συμφωνήσει να δημιουργήσουν μια τρίτη διασύνδεση, ισχύος 700 μεγαβάτ, με αρχικό προϋπολογισμό περίπου 150 εκατ. ευρώ. Το έργο επρόκειτο να τεθεί σε λειτουργία πριν από το 2026, αλλά το χρονοδιάγραμμα δεν τηρήθηκε.
Η σύνδεση με την Πορτογαλία θα προσέφερε στο Μαρόκο μια δεύτερη, ανεξάρτητη πύλη προς την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Νέες συναντήσεις πρόκειται να πραγματοποιηθούν στις Βρυξέλλες, ενώ το ζήτημα αναμένεται να εξεταστεί ξανά σε διμερή σύνοδο στις αρχές του 2027.
Η πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία μετά τα γεγονότα στη Θέουτα, όπου περισσότεροι από 70.000 άνθρωποι πέρασαν από το Μαρόκο προς τον ισπανικό θύλακα στα τέλη Ιουλίου. Ισπανική αστυνομική έκθεση έκανε λόγο για ασυνήθιστη αδράνεια των μαροκινών δυνάμεων ασφαλείας επί αρκετές ώρες. Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ δήλωσε, πάντως, ότι δεν υπάρχουν οριστικές αποδείξεις πως το Ραμπάτ οργάνωσε τη μαζική διέλευση. Το Μαρόκο απορρίπτει κατηγορηματικά αυτή την κατηγορία.
Η μεταναστευτική κρίση αναζωπύρωσε, παράλληλα, τις μαροκινές διεκδικήσεις για τη Θέουτα και τη Μελίγια, με την ισπανική κυβέρνηση να επαναβεβαιώνει την κυριαρχία της επί των δύο πόλεων. Μέσα σε αυτό το κλίμα, η ενεργειακή προσέγγιση του Μαρόκου με την Πορτογαλία εκλαμβάνεται στη Μαδρίτη και ως κίνηση περιορισμού της ισπανικής επιρροής.
Μια μεγαλύτερη διασύνδεση με το Μαρόκο ενδέχεται, ωστόσο, να επηρεάσει και τις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος στην Ιβηρική Χερσόνησο. Όταν το Μαρόκο εισάγει ηλεκτρική ενέργεια και προσφέρει υψηλότερη τιμή, αυξάνεται η συνολική ζήτηση για την ισπανική και την πορτογαλική παραγωγή. Αυτό μπορεί να οδηγήσει στην ενεργοποίηση ακριβότερων μονάδων, οι οποίες, στο πλαίσιο του οριακού μοντέλου της αγοράς, καθορίζουν την τελική χονδρεμπορική τιμή.
Η αύξηση των εξαγωγών θα μπορούσε επίσης να περιορίσει τις ώρες πολύ χαμηλών ή αρνητικών τιμών, οι οποίες εμφανίζονται όταν υπάρχει πλεόνασμα ηλιακής και αιολικής ενέργειας. Αυτό ευνοεί τους παραγωγούς ανανεώσιμης ενέργειας, αλλά περιορίζει το όφελος των φθηνών τιμών για τους καταναλωτές.
Η επίδραση, πάντως, δεν θα είναι πάντοτε αυξητική. Εάν το Μαρόκο διαθέτει φθηνότερη ηλιακή ή αιολική ενέργεια, η Ισπανία και η Πορτογαλία θα μπορούν να την εισάγουν. Οι διασυνδέσεις ενισχύουν επιπλέον την ασφάλεια εφοδιασμού, όπως φάνηκε στην αποκατάσταση του ισπανικού συστήματος μετά το μπλακάουτ της 28ης Απριλίου 2025.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποια πλευρά θα εξελιχθεί σε σταθερό εξαγωγέα. Σε κάθε περίπτωση, η νέα σύνδεση θα φέρει το Μαρόκο πλησιέστερα στον στρατηγικό στόχο του: να πάψει να εξαρτάται αποκλειστικά από την Ισπανία για την ηλεκτρική του πρόσβαση στην Ευρώπη.
