Το γεγονός ότι η Ελλάδα κατέχει τα ευρωπαϊκά πρωτεία στο εργασιακό άγχος δεν προκαλεί ιδιαίτερη έκπληξη. Είναι άλλη μια στατιστική, από εκείνες που τραβάνε για λίγο το ενδιαφέρον μας πριν σκρολάρουμε παρακάτω στο news feed της Google ή σε όποια άλλη εφαρμογή μάς ταΐζει ειδήσεις. Αν η εν λόγω στατιστική τύχει να συνοδεύεται από ένα ευανάγνωστο γράφημα ή εντυπωσιακό πινακάκι μπορεί να της δώσουμε λίγο παραπάνω σημασία, αλλά μέχρι εκεί.
Αυτό συνέβη με τη νέα ανάρτηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΟΚΕ) που εμφανίζει την Ελλάδα πρώτη στο εργασιακό στρες, την κατάθλιψη ή το άγχος. Πρόκειται για ευρήματα της έρευνας OSH Pulse 2025 που διεξήγαγε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, γνωστός και με το ακρωνύμιο EU-OSHA.
Στην έρευνα συμμετείχαν περισσότεροι από 28.000 εργαζόμενοι από 30 χώρες (ΕΕ-27, Ισλανδία, Νορβηγία, Ελβετία), με αντιπροσωπευτικό δείγμα από κάθε χώρα, ως προς το φύλο, την ηλικία, την εκπαίδευση, το είδος απασχόλησης κ.λπ.
Στην Ελλάδα σχεδόν ο ένας στους δύο εργαζόμενους (49%) ανέφερε ότι έχει βιώσει τους τελευταίους 12 μήνες στρες, κατάθλιψη ή άγχος, που προκαλείται ή επιδεινώνεται από την εργασία.
Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται στο 29%, ενώ υψηλά ποσοστά εργασιακού άγχους και κατάθλιψης αναφέρουν οι εργαζόμενοι στη Φινλανδία (45%), Κύπρο, Πολωνία (41%) και Ισπανία (40%).
Άλλα προβλήματα υγείας που σχετίζονται με την εργασία είναι η γενική κόπωση – εξάντληση (44% στην Ελλάδα 37% στην ΕΕ), πονοκέφαλος-οφθαλμική κόπωση (43% στην Ελλάδα, 35% στην ΕΕ), ορθοπεδικά προβλήματα και πόνοι (35% στην Ελλάδα, 28% στην ΕΕ).
Έρευνα του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ διαπιστώνει ακόμα υψηλότερα ποσοστά εργασιακού στρες, με 8 στους 10 εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα να βιώνουν έντονη πίεση.
Το 49% των εργαζομένων στην Ελλάδα βιώνουν στρες, κατάθλιψη ή άγχος που σχετίζεται με την εργασία – πηγή: EESC / OSH Pulse
Εργασιακό άγχος: ένας σιωπηλός δολοφόνος
Η Ευρωπαϊκή ΟΚΕ, ανεξάρτητο συμβουλευτικό όργανο στο οποίο συμμετέχουν εκπρόσωποι των εργαζομένων, των εργοδοτών και της κοινωνίας των πολιτών έχει καλέσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκπονήσει ένα νέο νομοσχέδιο για την προστασία των εργαζομένων από τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους που συνδέονται με την εργασία και που μπορεί να προκαλέσουν επαγγελματικές ασθένειες.
Στην ίδια κατεύθυνση καλεί και η Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων της Ευρωβουλής με νέο ψήφισμα. Όπως αναφέρουν, περισσότερα από 840.000 άτομα παγκοσμίως πεθαίνουν κάθε χρόνο από παθήσεις που συνδέονται με ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στην εργασία, με το άγχος να είναι το βασικότερο αίτιο. Έρευνα του Ινστιτούτου Εργασίας των Ευρωπαϊκών Συνδικάτων, κάνει λόγο για «επιδημία εργασιακού στρες» που προκαλεί περισσότερους από 10.000 θανάτους ετησίως.
Οι ευρωβουλευτές απαιτούν δεσμευτικές υποχρεώσεις για τους εργοδότες, ώστε να προστατεύεται η ψυχική και σωματική υγεία των εργαζομένων και να διασφαλίζονται ασφαλείς και αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας. Μεταξύ άλλων, συνιστούν στους εργοδότες να διενεργούν τακτικές αξιολογήσεις ψυχοκοινωνικών κινδύνων, προκειμένου να εκτιμούν παράγοντες όπως ο υπερβολικός φόρτος και η υψηλή ένταση εργασίας και να υιοθετούν σχέδια δράσης με συγκεκριμένα μέτρα. Θα πρέπει επίσης να διασφαλίζουν ότι η εισαγωγή αλγοριθμικών συστημάτων δεν επιβάλλει υπερβολικό φόρτο εργασίας ή παρακολούθηση των εργαζομένων και ότι διασφαλίζεται πάντα η ανθρώπινη εποπτεία. Οι ευρωβουλευτές επαναλαμβάνουν επίσης ότι οι εργαζόμενοι έχουν το δικαίωμα να αποσυνδέονται από την εργασία.
Η κατάθλιψη στη δουλειά κοστίζει… 100 δισεκ. ευρώ τον χρόνο
Η ευρωβουλεύτρια Εστέλ Σελεμάν, συντονίστρια της Επιτροπής Απασχόλησης, χαιρέτησε το ψήφισμα ως «ένα βήμα προς τα εμπρός, καθώς ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει νομοθετική πρόταση για την αντιμετώπιση της επαγγελματικής εξουθένωσης, της κατάθλιψης, του άγχους και της παρενόχλησης».
Τόνισε ότι η συχνότητα των παραπάνω φαινομένων αυξάνεται ραγδαία σε όλη την Ευρώπη και επιδεινώνεται από την αυξανόμενη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών και τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο εργασίας. «Η αντιμετώπιση αυτών των διαρθρωτικών προβλημάτων δεν αποτελεί μόνο υποχρέωση στον τομέα της επαγγελματικής υγείας, αλλά και οικονομικό ζήτημα, καθώς η κατάθλιψη που συνδέεται με την εργασία κοστίζει 100 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως στην ΕΕ», κατέληξε. Το ΕΨυρωκοινοβούλιο θα ψηφίσει πάνω στην πρόταση της Επιτροπής εντός του Οκτωβρίου και στη συνέχεια η Κομισιόν θα έχει 3 μήνες να απαντήσει στο αίτημα νομοθετικής πρωτοβουλίας.
δρ. Ανδρέας Στοϊμενίδης, πρόεδρος EU-OSHA
Γιατί οι Έλληνες εργαζόμενοι είμαστε πρώτοι στο στρες και τι κάνουμε γι’αυτό;
Κοιτάζοντας πιο προσεκτικά τους δείκτες της έρευνας του OSHA, παρατηρούμε ότι οι Έλληνες εργαζόμενοι είναι μεν σε χειρότερη θέση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στις περισσότερες κατηγορίες προβλημάτων υγείας. Όμως αρνητική πρωτιά κατέχουν μόνο στα ψυχικά προβλήματα. Τι είναι αυτό που μας κάνει πρωταθλητές στο άγχος και την κατάθλιψη στη δουλειά και τι μπορεί να κάνουμε για να το αλλάξουμε;
«Η ψυχική υγεία και η αποτροπή των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην εργασία βρίσκονται στο επίκεντρο της νέας τριετούς πανευρωπαϊκής εκστρατείας, την έναρξη της οποίας θα κηρύξουμε στις 29 Σεπτεμβρίου στην έδρα του οργανισμού στο Μπιλμπάο», μας λέει ο πρόεδρος του EU-OSHA δρ. Ανδρέας Στοϊμενίδης. «Η αρνητική πρωτιά της Ελλάδας στο εργασιακό στρες οφείλεται σε συγκεκριμένους παράγοντες: τη χαμηλή κάλυψη από συλλογικές συμβάσεις εργασίας, τις χαμηλές αμοιβές, τη μειωμένη αγοραστική δύναμη, τον υψηλό δείκτη εργατικών δυστυχημάτων και την απουσία συστήματος καταγραφής των επαγγελματικών ασθενειών, στα εξοντωτικά ωράρια. Ενώ στην Ευρώπη συζητείται το 35ωρο ή 4ήμερο-8ωρο, στην Ελλάδα προβάλλεται ως κυρίαρχο κυβερνητικό αφήγημα η θέσπιση των 13 ωρών εργασίας την ημέρα», δηλώνει στο in.
Ως λύσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος, ο κ. Στοϊμενίδης προτείνει την άμεση επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων εργασίας με δίκαιες αμοιβές και καλές συνθήκες καθώς και την αναδιοργάνωση του συστήματος υγείας και ασφάλειας στην εργασία. Τέλος, τονίζει την ανάγκη για τη θέσπιση μιας πλήρους και εξειδικευμένης ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την ψυχική υγεία —στα πρότυπα της Σουηδίας και της Δανίας— επισημαίνοντας ότι ο EU-OSHA παρέχει ήδη τα απαραίτητα εργαλεία και το μόνο που απομένει είναι η ύπαρξη πολιτικής βούλησης.
H γεν. διευθύντρια του Συμβουλίου Ανταγωνιστικότητας, δρ Βενετία Κουσία – πηγή: competegr.org
Ζητείται αλλαγή εργασιακής κουλτούρας
Η δρ. Βενετία Κουσία είναι γενική διευθύντρια του Ελληνικού Συμβουλίου Ανταγωνιστικότητας, στο οποίο συμμετέχουν μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι και θεσμικοί φορείς.
Με πολυετή επαγγελματική πορεία και έχοντας διατελέσει επί 14 χρόνια πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος της ManPowerGroup, η κ. Κουσία γνωρίζει σε βάθος τα εργασιακά ζητήματα από την πλευρά των στελεχών διοίκησης επιχειρήσεων. Αναγνωρίζει από την εμπειρία της ότι το εργασιακό στρες στην Ελλάδα χτυπάει κόκκινο αλλά δεν θεωρεί ότι το πρόβλημα μπορεί να λυθεί αποκλειστικά με νομοθετικές πρωτοβουλίες. Αντίθετα, τονίζει ότι οι θεσμοί θα έπρεπε να εστιάζουν στη βελτίωση των οικονομικών συνθηκών, στη δημιουργία ποιοτικών ευκαιριών απασχόλησης και στην ενίσχυση του κράτους δικαίου, το οποίο στην Ελλάδα παρουσιάζει ελλείμματα.
«Το εργασιακό στρες στην Ελλάδα είναι ένα χρόνιο και πολυπαραγοντικό πρόβλημα, άμεσα συνδεδεμένο με τη δεκαπενταετή οικονομική αβεβαιότητα, την έλλειψη αξιοκρατίας και τις περιορισμένες επαγγελματικές επιλογές. Αυτοί οι παράγοντες έχουν οδηγήσει σε μείωση του προσδόκιμου υγιούς ζωής των εργαζομένων και σε σωματοποίηση του άγχους, με αποτέλεσμα την αύξηση των αυτοάνοσων νοσημάτων και των εξαρτήσεων», μας λέει. Εκτός από το άγχος και την οικονομική ανασφάλεια, η έλλειψη αξιοκρατίας και σεβασμού από την πλευρά των εργοδοτών αποτέλεσε τον κύριο λόγο της φυγής εκατοντάδων χιλιάδων ικανών εργαζομένων στο εξωτερικό, σημειώνει η γενική διευθύντρια του Ελληνικού Συμβουλίου Ανταγωνιστικότητας.
Ως ουσιαστικές λύσεις για την αντιμετώπιση του φαινομένου προτείνονται ο ειλικρινής και παραγωγικός διάλογος, η συστηματική εκπαίδευση και επιμόρφωση τόσο των εργαζομένων όσο και των διοικητικών στελεχών στην αναγνώριση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων, καθώς και η καλλιέργεια μιας κουλτούρας ενσυναίσθησης και σεβασμού στον εργασιακό χώρο. «Η πραγματική αλλαγή απαιτεί χρόνο, συνέπεια και τη μετάβαση από τις κυβερνητικές υποσχέσεις στην πράξη, με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων μερών», καταλήγει.
