Μία στις έξι επιχειρήσεις στη Δυτική Ευρώπη βρίσκεται υπό οικονομική πίεση, καθώς η αυξανόμενη μόχλευση τις καθιστά πιο ευάλωτες σε εξωτερικά σοκ, σύμφωνα με έκθεση της Boston Consulting Group (BCG) που παρουσιάζει το Bloomberg.
Η μελέτη, η οποία εξέτασε περίπου 1.700 εισηγμένες ευρωπαϊκές εταιρείες, καταγράφει ότι το ποσοστό των επιχειρήσεων που χρειάζεται να προχωρήσει σε μετασχηματισμό του επιχειρηματικού του μοντέλου αυξήθηκε σε ευρωπαϊκό επίπεδο στο 16,2%, από 14,3% πέρυσι. Τους κινδύνους αυξάνει το αβέβαιο οικονομικό περιβάλλον, με εκτίναξη στο ενεργειακό κόστος, διαταραχές στο διεθνές εμπόριο λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων και επίμονα υψηλά επιτόκια. Οι πιο εκτεθειμμένοι κλάδοι είναι το real estate και η αυτοκινητοβιομηχανία. Η οικονομική πίεση είναι πιο διάχυτη στην Ιβηρική χερσόνησο αλλά πιο οξεία σε Γαλλία και Γερμανία.
Οι πιο εκτεθειμμένες οικονομίες
Οι οικονομικές πιέσεις είναι πιο διευρυμένες στην Ισπανία και την Πορτογαλία, όπου το 22% των εισηγμένων εταιρειών καλούνται να μετασχηματίσουν τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες.
Η Γαλλία και οι οικονομίες των γερμανόφωνων χωρών (Γερμανία, Αυστρία, Ελβετία) συγκεντρώνουν το υψηλότερο ποσοστό εταιρειών που αντιμετωπίζουν ακόμα οξύτερη πίεση, δηλαδή ανάγκη οικονομικής αναδιάρθρωσης, με 10% η καθεμία.
Ο δείκτης καθαρού χρέους προς EBITDA, βασικό μέτρο της συνολικής δανειακής επιβάρυνσης, αυξήθηκε κατά 22% μεταξύ 2022 και 2025. Σχεδόν μία στις τρεις εταιρείες ξεκίνησε το 2026 με δείκτη άνω του 3, επίπεδο που η BCG θεωρεί το κατώφλι της χρηματοοικονομικής πίεσης.
Φθηνός δανεισμός, βαρύ χρέος
Πολλοί δανειολήπτες δυσκολεύονται να μειώσουν τη μόχλευσή τους, αφού φόρτωσαν τους ισολογισμούς τους με φθηνό δανεισμό την περίοδο της πανδημίας. Αυτό τους αφήνει με μικρότερες αντοχές απέναντι στην εκτίναξη του ενεργειακού κόστους, τις διαταραχές στο εμπόριο και την πραγματικότητα των επιτοκίων που παραμένουν υψηλά για μεγαλύτερο διάστημα.
Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις βγαίνουν από μια δύσκολη πενταετία με περισσότερο χρέος και μειωμένη ικανότητα να απορροφήσουν αναποδιές, σημείωσε ο Tobias Wens, managing director της BCG και συν-συγγραφέας της έκθεσης. «Αν τα επιχειρηματικά σχέδια δεν υλοποιηθούν ή έρθει ένα νέο σοκ, οι εταιρείες θα έχουν λιγότερες επιλογές από ό,τι πριν από λίγα χρόνια», προειδοποίησε.
Τα ακίνητα είναι ο πιο αδύναμος κρίκος
Ο κλάδος των ακινήτων ξεχωρίζει, καθώς περίπου το 62% των εταιρειών βρίσκεται υπό πίεση μετασχηματισμού, έναντι μόλις 12% το 2025.
Σχεδόν δύο στις δέκα επιχειρήσεις του Real Estate (18%) βρίσκεται υπό οξύτερη πίεση για γενική αναδιάρθρωση. Η οικονομική αβεβαιότητα και τα υψηλότερα μακροπρόθεσμα επιτόκια έχουν επιβαρύνει τόσο τις αποτιμήσεις όσο και τις συναλλαγές, την ώρα που τα ακίνητα γίνονται λιγότερο προσιτά για τους αγοραστές.
Στην αυτοκινητοβιομηχανία, το 42% των εταιρειών έχει ανάγκη μετασχηματισμού, ενώ το 28% αντιμετωπίζει πίεση αναδιάρθρωσης, με φόντο την αδύναμη ζήτηση, την πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, το κόστος της μετάβασης στην ηλεκτροκίνηση και τον εντεινόμενο ανταγωνισμό από την Κίνα.
Ακολουθούν, κατά σειρά έκθεσης σε οικονομικούς κινδύνους, οι επιχειρήσεις ΜΜΕ και εκδόσεων. Στις οικονομίες της Δυτικής Ευρώπης, περίπου ο ένας στους τρεις μιντιακούς-εκδοτικούς ομίλους (33%) βιώνει πίεση μετασχηματισμού. Ο ενώ ο ένας στους πέντε (20%) βρίσκεται υπό οξύτερη οικονομική πίεση, που απαιτεί ευρύτερη αναδιάρθρωση, καθώς κοινό και διαφημιστική δαπάνη μετακινούνται προς τις ψηφιακές πλατφόρμες και τους δημιουργούς περιεχομένου, αλλά και προς την αναζήτηση πληροφορίας μέσω τεχνητής νοημοσύνης.
Τι συμβαίνει στην Ελλάδα
Τα ευρήματα της BCG, όπως τα παρουσιάζει το Bloomberg, εστιάζουν στη δυτική Ευρώπη και δεν έχουν αναφορά στην Ελλάδα. Τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις βρίσκονται σε διαφορετική φάση, με ρεκόρ κερδοφορίας στις μεγάλες εισηγμένες, αλλά και με ένα κόστος χρήματος που μένει υψηλό, ιδίως για τις μικρότερες επιχειρήσεις.
Ο δανεισμός συνεχίζει να αυξάνεται, με πιο αργό ρυθμό. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος που δημοσιεύθηκαν στις 25 Σεπτεμβρίου, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης της τραπεζικής χρηματοδότησης προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις διαμορφώθηκε τον Αύγουστο στο 9%, από 9,2% τον Ιούλιο. Η επιβράδυνση είναι αισθητή σε σχέση με το 2025, όταν ο μέσος ρυθμός είχε φτάσει το 15%. Στον αντίποδα, οι μικρότεροι παίκτες συνεχίζουν την απομόχλευση, δηλαδή η αποπληρωμή χρεών είναι μεγαλύτερη από τον νέο δανεισμό Η χρηματοδότηση προς ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και ατομικές επιχειρήσεις κατέγραψε αρνητική καθαρή ροή 21 εκατ. ευρώ τον Αύγουστο, με τον ετήσιο ρυθμό στο -3,1%
Ρεκόρ κερδών για τις εισηγμένες επιχειρήσεις
Η ανησυχία που επικρατεί στις εισηγμένες επιχειρήσεις της Δυτικής Ευρώπη δεν έχει φτάσει στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Εuronext Athens, στις 48 μεγαλύτερες εισηγμένες τα καθαρά κέρδη αυξήθηκαν κατά 2 δισ. ευρώ, στα 6,8 δισ. ευρώ, ενώ τα λειτουργικά κέρδη (EBITDA) διαμορφώθηκαν σε 8,9 δισ. ευρώ από 6,1 δισ. ευρώ το α΄ εξάμηνο του 2025. Μοχλός της ανόδου ήταν τα δύο διυλιστήρια, ενώ για πρώτη φορά τρεις εταιρείες (ΔΕΗ, Helleniq Energy, Motor Oil) εμφάνισαν λειτουργικά κέρδη εξαμήνου άνω του 1 δισ. ευρώ. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για καθαρά κέρδη που θα προσεγγίσουν τα 13 δισ. ευρώ το 2026, έναντι του ρεκόρ των 12,17 δισ. ευρώ το 2025.
Η κεντρική τράπεζα πάντως παραμένει σε επιφυλακή. Στην αξιολόγηση των συστημικών κινδύνων για το γ΄ τρίμηνο, η ΤτΕ εντοπίζει μια πρώτη συσσώρευση κυκλικών κινδύνων σε επιμέρους τομείς, όπως η χρηματοδότηση των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων, οι τιμές κατοικιών και το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, χωρίς ωστόσο ενδείξεις υπέρμετρης πιστωτικής επέκτασης στο σύνολο.
