Την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αποκλειστικά για την Ελλάδα, έλαβε το αίτημα επέκτασης της υφιστάμενης εθνικής ρήτρας διαφυγής, ώστε να καλύπτει και μέτρα ενεργειακής ανθεκτικότητας, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Η απόφαση ανοίγει τον δρόμο για επενδύσεις που αναμένεται να προσεγγίσουν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028, παρέχοντας πρόσθετο περιθώριο έναντι του ευρωπαϊκού κανόνα αύξησης των δαπανών.
Το ελληνικό αίτημα είχε υποβληθεί με επιστολή στις 6 Αυγούστου 2026. Με την έγκρισή του, στο πεδίο εφαρμογής της ρήτρας μπορούν πλέον να ενταχθούν συγκεκριμένες παρεμβάσεις που ενισχύουν την ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος και επιταχύνουν τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα.
Οι σχετικές επενδύσεις θα χρηματοδοτηθούν από εθνικούς πόρους και θα εξαιρούνται από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών του ευρωπαϊκού πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης, έως το 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και έως το 0,6% σωρευτικά μέχρι το 2028.
Η έγκριση αφορά τον συγκεκριμένο περιορισμό των δαπανών: τα ποσά εξακολουθούν να προσμετρώνται στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος.
Πιερρακάκης για ρήτρα διαφυγής: Πολιτική και οικονομική σημασία
Τον αποκλειστικό χαρακτήρα της έγκρισης για την Ελλάδα υπογράμμισε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, χαρακτηρίζοντας την απόφαση ιδιαίτερης πολιτικής και οικονομικής σημασίας.
«Η σημερινή απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την έγκριση της ενεργειακής ρήτρας διαφυγής, που αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα, έχει ιδιαίτερη πολιτική και οικονομική σημασία», δήλωσε.
Ο υπουργός συνέδεσε την εξέλιξη με την αξιοπιστία της χώρας και τον ρόλο της στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών αποφάσεων. Όπως ανέφερε, η απόφαση επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα είναι μια ισχυρή και αξιόπιστη χώρα, η οποία θέτει στόχους και τους πετυχαίνει.
«Η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής μάς επιτρέπει να προχωρήσουμε σε κρίσιμες επενδύσεις που θα μειώσουν το κόστος της ενέργειας, θα ενισχύσουν την ενεργειακή μας αυτονομία και θα περιορίσουν την εξάρτησή μας από διεθνείς κρίσεις», σημείωσε, προσθέτοντας ότι διατηρείται η δυνατότητα στήριξης πολιτών και επιχειρήσεων όποτε το απαιτούν οι συνθήκες.
Το πακέτο επενδύσεων του 1 δισ. ευρώ
Το πλαίσιο που εγκρίθηκε επιτρέπει την προώθηση ενός πακέτου παρεμβάσεων στην αποθήκευση ενέργειας, στην ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και δημόσιων υποδομών, στη βιομηχανία και στις μεταφορές.
Οι οκτώ δράσεις που προγραμματίζεται να ενταχθούν έχουν συνολικό προϋπολογισμό 1,002 δισ. ευρώ, με ορίζοντα έως το 2028.
Στην αποθήκευση ενέργειας προβλέπεται νέο πρόγραμμα επιχορήγησης μπαταριών για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ύψους 200 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες επιμέρους παρεμβάσεις του σχεδιασμού.
Αντλίες θερμότητας και θερμοσίφωνες για 100.000 δικαιούχους
Στις δράσεις που αφορούν άμεσα τους πολίτες περιλαμβάνεται νέο πανελλαδικό πρόγραμμα για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες, προϋπολογισμού 200 εκατ. ευρώ, για 100.000 δικαιούχους.
Παράλληλα, προγραμματίζεται νέο έργο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, ύψους 50 εκατ. ευρώ, για 10.000 δικαιούχους στη Δυτική Μακεδονία και στη Μεγαλόπολη. Η παρέμβαση θα καλύπτει αντλίες θερμότητας, ηλιακούς θερμοσίφωνες και φωτοβολταϊκά στη στέγη με μπαταρία.
Για τις δύο δράσεις δεν έχουν προσδιοριστεί, σύμφωνα με πληροφορίες του υπουργείου, οι ημερομηνίες έναρξης των αιτήσεων, τα κριτήρια συμμετοχής και τα ποσοστά επιδότησης.
Αναβαθμίσεις σε δημόσια κτίρια και σχολεία
Σημαντικά κονδύλια προβλέπονται και για τη μείωση των ενεργειακών αναγκών δημόσιων κτιρίων και εκπαιδευτικών υποδομών.
Μέσω του προγράμματος «ΗΛΕΚΤΡΑ» προγραμματίζεται η ενεργειακή αναβάθμιση 109 παλαιών κτιρίων του Δημοσίου και πανεπιστημίων, με προϋπολογισμό 117 εκατ. ευρώ.
Επιπλέον, το πρόγραμμα «ΦΟΙΒΟΣ – ΑΘΗΝΑ», ύψους 45 εκατ. ευρώ, αφορά την ενεργειακή αναβάθμιση 246 σχολείων και δομών, που περιλαμβάνουν δημοτικά, νηπιαγωγεία και βρεφονηπιακούς σταθμούς.
320 εκατ. ευρώ για τον σιδηρόδρομο
Το μεγαλύτερο επιμέρους κονδύλι του πακέτου αφορά σιδηροδρομικά έργα ενίσχυσης της ασφάλειας και επεκτάσεων, συνολικού ύψους 320 εκατ. ευρώ.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται επίσης:
-50 εκατ. ευρώ για δράση δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα στη βιομηχανία.
-20 εκατ. ευρώ για σταθμούς φόρτισης λεωφορείων.
-Η εξαίρεση και το δημοσιονομικό κόστος
Η αποκλειστική έγκριση για την Ελλάδα δημιουργεί χώρο για τις συγκεκριμένες επενδύσεις στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών κανόνων. Η χρηματοδότησή τους, όμως, παραμένει υποχρέωση του εθνικού προϋπολογισμού.
Όπως διευκρινίζουν οι πηγές του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, οι δαπάνες εξαιρούνται από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών εντός των εγκεκριμένων ορίων, αλλά υπολογίζονται στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος. Επομένως, η αξιοποίηση της ρήτρας παρέχει ευελιξία στην υλοποίηση των παρεμβάσεων, χωρίς να εξαλείφει το δημοσιονομικό τους αποτύπωμα.
Πηγή: ΟΤ
