Οι εργαζόμενοι, παρά τους περί αντιθέτου ισχυρισμούς κυβερνήσεων και εργοδοτών, δεν αποτελούν το πρόβλημα του κόστους στην Ευρώπη. Όπως αποδεικνύουν σχετικές μελέτες, ενώ τα κέρδη έχουν αυξηθεί σχεδόν δύο φορές πιο γρήγορα από τους μισθούς στην ΕΕ από το 2000, ζητείται από τους εργαζόμενους να εργάζονται περισσότερο, με την Ελλάδα να έχει, για μία ακόμη φορά, την αρνητική πρωτιά, καθώς και καταγράφει την πιο πολύωρη εργασία στην Ένωση, και το «περίφημο» 13ωρο που εγκαινίασε η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν φαίνεται να φέρνει τα επιθυμητά αποτελέσματα.
Το πιο πρόσφατο παράδειγμα αφορά στο Βέλγιο, καθώς; στις 9 Οκτωβρίου εργαζόμενοι από όλη τη χώρα συγκεντρώθηκαν στις Βρυξέλλες για μια εθνική ημέρα δράσης. Το μήνυμά τους προς την ομοσπονδιακή κυβέρνηση ήταν απλό: μην ανακατεύεστε στα πορτοφόλια μας! Όχι σε περαιτέρω παρεμβάσεις στην αυτόματη αναπροσαρμογή των μισθών, η οποία προστατεύει τους εργαζόμενους από τον πληθωρισμό. Όχι σε αύξηση του ΦΠΑ, ο οποίος πλήττει περισσότερο όσους έχουν τα λιγότερα. Και όχι στον ετήσιο υπολογισμό του εργασιακού χρόνου, ο οποίος θα επέτρεπε στους εργοδότες να επιμηκύνουν την εβδομάδα εργασίας.
Η Ευρωπαϊκή Συνδικαλιστική Οργάνωση IndustriAll Europe στέκεται στο πλευρό των Βέλγων συνδικαλιστικών, τονίζει στο Social Europe η γενική γραμματέας, Judith Kirton-Darling, διότι οι προτάσεις που συζητούνται στις Βρυξέλλες είναι οι ίδιες που προωθούνται στα διοικητικά συμβούλια και στα υπουργεία Οικονομικών σε όλη την Ευρώπη: ότι οι εργαζόμενοι κοστίζουν πάρα πολύ και ότι η ανταγωνιστικότητα μπορεί να αποκατασταθεί καθιστώντας τους φθηνότερους, αναγκάζοντάς τους να εργάζονται περισσότερο και ζητώντας τους, για άλλη μια φορά, να επωμιστούν το βάρος της οικονομικής κρίσης της ΕΕ.
Ωστόσο, όπως υπογραμμίζει, τα στοιχεία, καθώς και η εμπειρία των βιομηχανικών εργαζομένων της Ευρώπης, δείχνουν το αντίθετο. Από το 2000, τα συνολικά μικτά κέρδη στον μη χρηματοπιστωτικό τομέα της Ευρώπης αυξήθηκαν σχεδόν δύο φορές πιο γρήγορα από τους μέσους μισθούς. Στον μεταποιητικό τομέα, η προστιθέμενη αξία ανά εργαζόμενο ξεπέρασε τον μισθό ανά εργαζόμενο κατά 16 ποσοστιαίες μονάδες. Οι εργαζόμενοι είναι πιο παραγωγικοί από ποτέ. Απλώς δεν έχουν μοιραστεί τον πλούτο που δημιούργησαν οι ίδιοι.
Ούτε το κόστος εργασίας αποτελεί το βάρος που βυθίζει την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Σε πολλούς τομείς, το κόστος εργασίας έχει παραμείνει σταθερό ως ποσοστό των εσόδων εδώ και 25 χρόνια, ενώ στον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας και των προμηθευτών μειώθηκε από 13,9% των εσόδων το 2020 σε 10,7% το 2025.
Στην Ελλάδα, το 13ωρο δεν έκανε πιο ανταγωνιστική την αγορά
Τα επιχειρήματα υπέρ της αύξησης των ωρών εργασίας είναι ακόμη πιο αδύναμα. Τα εργοστάσια αυτοκινήτων, τα χαλυβουργεία και οι χημικές μονάδες σε όλη την Ευρώπη λειτουργούν ήδη πολύ κάτω από τη δυναμικότητά τους. Δεν θα πωληθεί ούτε ένα επιπλέον αυτοκίνητο, ούτε μια ανεμογεννήτρια, ούτε ένα κιλό τσιμέντου, επειδή το εργατικό δυναμικό θα παραμείνει μια ώρα περισσότερο στη δουλειά.
Σε χώρες όπου έχει αυξηθεί ο χρόνος εργασίας, όπως η Ελλάδα, η οποία είχε ήδη τις περισσότερες ώρες εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τώρα επιτρέπει εξαήμερη εβδομάδα και 13ωρη εργασία, δεν υπάρχει κανένα σημάδι ότι αυτό έχει καταστήσει τη βιομηχανία πιο ανταγωνιστική, επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Συνδικαλιστική Οργάνωση IndustriAll Europe.
Και προσθέτει πως αυτό το έχουμε ξαναδεί: μετά την κρίση του 2008-09, η Ευρώπη πάγωσε τους μισθούς και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Το αποτέλεσμα ήταν μια δεύτερη, αυτοπροκαλούμενη ύφεση, επειδή οι εργαζόμενοι δεν μπορούσαν πλέον να αγοράσουν όσα παρήγαγαν. Αυτός ακριβώς είναι και ο λόγος για τον οποίο οι κανόνες αναπροσαρμογής των μισθών, που υπερασπίζονται τα βελγικά συνδικάτα, αποτελούν το είδος της προστασίας που θα μπορούσε να αποτρέψει την επανάληψη μιας παρόμοιας κατάστασης.
Τα κέρδη δεν κατευθύνονται εκεί όπου θα έπρεπε
Πώς, λοιπόν, θα μπορούσε η Ευρώπη να ξεπεράσει την τρέχουσα οικονομική δυσχέρεια; Ένας τομέας που αξίζει περισσότερη προσοχή αφορά στους κανόνες εταιρικής διακυβέρνησης, τα κίνητρα για τη διοίκηση και τις δομές ιδιοκτησίας. Καθώς η ευρωπαϊκή βιομηχανία ελέγχεται όλο και περισσότερο από παγκόσμιους διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων και ταμεία ιδιωτικών κεφαλαίων, που δίνουν προτεραιότητα στα βραχυπρόθεσμα κέρδη και τις άμεσες αποδόσεις, οι ηγέτες των επιχειρήσεων ακολουθούν στρατηγικές μεγιστοποίησης της αξίας για τους μετόχους και συχνά ανταμείβονται για περικοπές και όχι για ανάπτυξη. Η αξία που δημιουργείται στα ευρωπαϊκά εργοστάσια καταβάλλεται στη συνέχεια στους μετόχους, οι οποίοι συχνά δεν θα πατήσουν ποτέ το πόδι τους στα εργοστάσια που τους ανήκουν.
Ως αποτέλεσμα, τα κέρδη δεν κατευθύνονται εκεί όπου θα έπρεπε. Οι επιχειρηματικές επενδύσεις στην ΕΕ έχουν μειωθεί από το 13,9% του ΑΕΠ το 2019 στο 12,5% το 2024, κάτι που αποτελεί την άλλη όψη της αυξανόμενης αποζημίωσης των μετόχων. Καθώς τα μερίσματα έχουν αυξηθεί, το ποσοστό των κερδών που επανεπενδύεται έχει μειωθεί.
Γι’ αυτό και οι εναλλακτικές λύσεις που προτείνουν τα βελγικά συνδικάτα έχουν σημασία. Η φορολόγηση της επαναγοράς μετοχών και των εισοδημάτων από κεφάλαιο δεν αποτελεί επίθεση κατά των επιχειρήσεων. Πρόκειται για ένα εύλογο αίτημα, ώστε όσοι έχουν αποκομίσει το μεγαλύτερο μερίδιο των κερδών να συνεισφέρουν περισσότερο στις κοινές προσπάθειες, αντί να αναγκάζονται για άλλη μια φορά οι εργαζόμενοι να πληρώσουν το τίμημα.
Ανάλογες προτάσεις έχουν τα συνδικάτα και τα κόμματα της αντιπολίτευσης στην Ελλάδα – πλήρη επαναφορά των συλλογικών διαπραγματεύσεων και των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, αύξηση και προστασία των μισθών και αυστηρούς ελέγχους της αγοράς εργασίας.
Η ίδια λογική πρέπει να καθοδηγεί ολόκληρη την Ευρώπη. Η δημόσια στήριξη της βιομηχανίας, από τον «Νόμο για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας» έως τον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ, πρέπει να συνοδεύεται από δεσμευτικούς κοινωνικούς όρους: εγγυημένες ποιοτικές θέσεις εργασίας, δικαιώματα συλλογικών διαπραγματεύσεων, πρόσβαση στην κατάρτιση και προστασία από τη μετεγκατάσταση, χωρίς δημόσια χρήματα για μερίσματα ή επαναγορές μετοχών.
Όλοι αυτοί οι όροι αποτελούν τρόπους με τους οποίους μπορούμε να κατευθύνουμε το κεφάλαιο πίσω στην ευρωπαϊκή βιομηχανία και προς την παραγωγική ικανότητα, συμβάλλοντας παράλληλα στην επίτευξη κρίσιμων κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων. Ο «Νόμος για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας» αποτελεί μια άλλη βασική επιλογή, καθώς θα δίνει προτεραιότητα στα προϊόντα ευρωπαϊκής κατασκευής στις δημόσιες συμβάσεις και θα παρέχει δημόσια στήριξη σε στρατηγικούς τομείς, αξιοποιώντας μια σημαντική πηγή ζήτησης για την άμεση στήριξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και τη διατήρηση των ευρωπαϊκών αλυσίδων αξίας.
Οι βιομηχανικοί εργαζόμενοι της Ευρώπης βρίσκονται σε σταυροδρόμι, τονίζει IndustriAll Europe. Διαθέτουμε όλα τα απαραίτητα συστατικά για να ευημερήσουμε: εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό, τη μεγαλύτερη ενιαία αγορά, ερευνητικά ιδρύματα παγκόσμιας κλάσης, ανταγωνιστικές επιχειρήσεις και πολιτική σταθερότητα. Κανένα από αυτά δεν απαιτεί να πληρώσουν οι εργαζόμενοι το τίμημα για δεκαετίες υποεπένδυσης.
