Ενώ στις 2 Οκτωβρίου ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε από την κυβέρνηση να απαντήσει στα «δικαιολογημένα αιτήματα που βρίσκονται στη ρίζα του κοινωνικού κινήματος» εν μέσω κλιμάκωσης των κινητοποιήσεων, την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου κατέβηκαν στους δρόμους, μαζί με τους μαθητές, εκπαιδευτικοί, εργαζόμενοι στα νοσοκομεία και στους σιδηροδρόμους. Περίπου 1, 6 εκ. άνθρωποι διαδήλωσαν σε πόλεις σε ολόκληρη τη Γαλλία για το υψηλό κόστος ζωής και τις περικοπές στις δημόσιες υπηρεσίες.
Η αντιμετώπιση των προβλημάτων συνδέεται με το δημοσιονομικό αδιέξοδο της 2ης μεγαλύτερης οικονομίας της ευρωζώνης. Η Γαλλία όμως δεν είναι Ελλάδα του 2011. Σύμφωνα με τον κορυφαίο ειδικό σε θέματα οικονομίας Βόλφγκανγκ Μυνχάου, αυτό ενδέχεται να κάνει τα πράγματα ακόμη χειρότερα.
Υπενθυμίζεται ότι η κρίση χρέους στη χώρας μας ξέσπασε το 2010 αποκαλύπτοντας τις αδυναμίας της ευρωζώνης. Όταν οι αγορές έπαψαν να δανείζουν τη χώρα με βιώσιμα επιτόκια, οι ευρωπαϊκές χώρες και το ΔΝΤ της έδωσαν δάνεια, με αντάλλαγμα περικοπές μισθών και συντάξεων, αυξήσεις φόρων και ιδιωτικοποιήσεις, δηλαδή τα μνημόνια.
Τα δημοσιονομικά προβλήματα της Γαλλίας και ο κίνδυνος να εξελιχθούν σε κρίση χρέους υπενθυμίζουν με τον πιο ζοφερό τρόπο ότι ο τρόπος που διαχειρίστηκε η Ευρώπη την Ελλάδα δεν έλυσε τα δομικά προβλήματα της ευρωζώνης, της οποίας η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα αμφισβητείται από τον Μυνχάου σε ανάλυσή του.
«Αυτό που μάθαμε τα τελευταία 15 χρόνια είναι ότι, αν ενταχθείς σε ένα ενιαίο νόμισμα, δεν πρέπει να σταματήσεις εκεί» λέει ο Μυνχάου αλλά «πρέπει να προχωρήσεις μέχρι τέλους. Σε αυτό το σημείο έκανε λάθος η ΕΕ. Μια ημιτελής νομισματική ένωση, που έχει μείνει στα μισά του δρόμου, δεν είναι βιώσιμη. Και όταν λέω μη βιώσιμη, δεν εννοώ κακή. Εννοώ απλώς ότι είτε θα καταστεί βιώσιμη είτε θα πάψει να υπάρχει».
Η Ελλάδα χρωστούσε περίπου 350 δισ. ευρώ το 2011, ενώ η Γαλλία περίπου 3,6 τρισ. ευρώ, δηλαδή σχεδόν δέκα φορές περισσότερα.
Αυτή τη στιγμή, το κόστος δανεισμού της Γαλλίας μέσω δεκαετών ομολόγων υπερβαίνει το 5%, ενώ οι αντίστοιχες ιταλικές αποδόσεις είναι λίγο χαμηλότερες.
«Για να είμαστε σαφείς, κανένα από αυτά τα επιτόκια δεν βρίσκεται ακόμη σε επίπεδα κρίσης, αλλά πλησιάζουν. Μόλις τα επιτόκια υπερβούν ένα συγκεκριμένο όριο, τίθεται σε λειτουργία ένας φαύλος κύκλος. Τα υψηλότερα επιτόκια αυξάνουν το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, γεγονός που διευρύνει το δημοσιονομικό έλλειμμα, το οποίο με τη σειρά του αυξάνει τις ανάγκες δανεισμού, οδηγώντας σε νέα άνοδο των επιτοκίων».
Φταίει ο Μακρόν
Ο Γερμανός αναλυτής επιρρίπτει ευθύνες για τη σημερινή δεινή κατάσταση στη διακυβέρνηση του Εμανουέλ Μακρόν. «Οι πολιτικές που ακολούθησε ο Μακρόν στα πρώτα χρόνια της θητείας του τον οδήγησαν σε αυτή την κατάσταση. Η λιτότητα που επέβαλε η κυβέρνησή του τροφοδότησε περισσότερη βία, ενώ οι περικοπές στις δημόσιες επενδύσεις αποθάρρυναν τους ιδιώτες επενδυτές».
Ωστόσο, η κατάσταση είναι τόσο δύσκολη που κατά τον Μυνχάου, είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν κάποιος υποψήφιος για τη γαλλική προεδρία θα μπορέσει να πετύχει ταυτόχρονα όλα τα ακόλουθα: να θέσει υπό έλεγχο το δημοσιονομικό έλλειμμα, να αποφύγει τις κοινωνικές αναταραχές, να συμμορφωθεί με τους ευρωπαϊκούς κανόνες και να παραμείνει στην ευρωζώνη.
«Κάτι από όλα αυτά θα πρέπει να υποχωρήσει» σημειώνει.
Παρότι κανένας από τους βασικούς υποψηφίους για τη γαλλική προεδρία δεν επιθυμεί την αποχώρηση από την ευρωζώνη, ο Μυνχαου δεν αποκλείει το ενδεχόμενο στάσης πληρωμών, εφόσον η Γαλλία αδυνατεί να εξυπηρετήσει το χρέος της. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει τη χώρα εκτός ευρώ, καθώς τα κρατικά ομόλογα χρησιμοποιούνται ως εγγυήσεις για τη ρευστότητα που λαμβάνουν οι τράπεζες από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η στάση πληρωμών, πάντως, δεν συνεπάγεται αυτομάτως έξοδο από το ευρώ, καθώς πρηγούνται διαδικασίες.
‘Ετσι, ο ίδιος εκτιμά πως η αποχώρηση από την ευρωζώνη θα μπορούσε κάλλιστα να αποδειχθεί η ευκολότερη επιλογή, ιδίως αν δεν ενδιαφέρεται ο μελλοντικός πρόεδρος για τις συνέπειες στον υπόλοιπο κόσμο.
Προσποιούνται ότι όλα είναι υπό έλεγχο
Αν και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πότε θα ξεσπάσει η κρίση, ο Μινχάου προειδοποιεί πως μόλις οι επενδυτές καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι μια χώρα δεν είναι δυνατόν να αντεπεξέλθει στην αποπληρωμή του χρέους της, τα επιτόκια αναπόφευκτα θα αρχίσουν να εκτοξεύονται.
«Αυτός είναι ο μηχανισμός μέσω του οποίου εκδηλώνεται σχεδόν κάθε χρηματοπιστωτική κρίση. Βρισκόμαστε στη φάση κατά την οποία όλοι εξακολουθούν να προσποιούνται ότι η κατάσταση είναι υπό έλεγχο και ότι το μόνο που χρειάζεται είναι οι κυβερνήσεις να εξοικονομήσουν λίγα χρήματα από εδώ και από εκεί. Στην πράξη, όμως, υπουργοί κάθε πολιτικής απόχρωσης δυσκολεύονται να το κάνουν» λέει.
Επιφανειακά, ο Μυνχάου καταλήγει ότι η κρίση του ευρώ τελείωσε όταν η ΕΚΤ στήριξε τις αγορές κρατικών ομολόγων μέσω της ποσοτικής χαλάρωσης. Όμως, προσθέτει ότι το υποκείμενο πρόβλημα της οικονομικής απόκλισης μεταξύ των κρατών-μελών δεν επιλύθηκε ποτέ πραγματικά, ενώ οι λύσεις είχαν σχεδιαστεί μόνο για μικρές οικονομίες.
Η διάσωση μιας οικονομίας στο μέγεθος της Γαλλίας θα απαιτούσε πολύ μεγαλύτερους πόρους από εκείνους που χρειάστηκαν για την Ελλάδα, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσον οι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν μια τέτοια κρίση.
«Επομένως, αν μου πείτε ότι η Γαλλία δεν είναι Ελλάδα, θα συμφωνήσω ευχαρίστως – με τη μόνη προσθήκη ότι η κατάσταση είναι χειρότερη» λέει χαρακτηριστικά ο Γερμανός αναλυτής.
