Ενώπιον ενός σημαντικού «συνταξιοδοτικού κενού» βρίσκονται εκατομμύρια εργαζόμενοι στην Ευρώπη, καθώς οι υποχρεωτικές συντάξεις στις 22 από τις 30 ευρωπαϊκές χώρες που μελέτησε ο ΟΟΣΑ δεν επαρκούν για να καλύψουν τον διεθνή στόχο αναπλήρωσης του 70% του τελευταίου μισθού.
Στην έκθεσή του Pensions Outlook 2026, ο ΟΟΣΑ εκτιμά πόσα επιπλέον χρήματα θα έπρεπε να αποταμιεύουν οι υπάλληλοι με μέσο μισθό κατά τη διάρκεια μιας πλήρους σταδιοδρομίας, ώστε να συνταξιοδοτηθούν με το 70% των μικτών αποδοχών τους.
Η Λιθουανία παρουσιάζει το μεγαλύτερο έλλειμμα ως ποσοστό των αποδοχών (20,7%), ενώ η Ελβετία έχει την υψηλότερη εκτιμώμενη μηνιαία εισφορά, η οποία ξεπερνά τα 1.000 ευρώ το μήνα για τους άνδρες με μέσο μισθό.
Πόσα επιπλέον χρήματα θα έπρεπε να αποταμιεύουν οι εργαζόμενοι
Το λεγόμενο «έλλειμμα εισφορών» (contribution gap) —δηλαδή το επιπλέον ποσοστό του μισθού που πρέπει να αποταμιεύεται ιδιωτικά— εμφανίζει τεράστιες διακυμάνσεις από χώρα σε χώρα.
Το Euronews Business εφάρμοσε τα ποσοστά εισφορών του ΟΟΣΑ στους μέσους μικτούς μισθούς του 2025. Το ίδιο ποσοστό μπορεί να μεταφραστεί σε πολύ διαφορετικά ποσά ανάλογα με τις αποδοχές των εργαζομένων.
Με βάση τους μέσους μικτούς μισθούς του 2025, η εκτιμώμενη επιπλέον εισφορά για τους άνδρες κυμαίνεται από περίπου 5 ευρώ το μήνα στην Τουρκία έως 1.084 ευρώ στην Ελβετία.
Το ποσό υπερβαίνει τα 500 ευρώ το μήνα στην Ιρλανδία (974 €), την Ισλανδία (716 €), τη Γερμανία (617 €), το Βέλγιο (556 €) και τη Νορβηγία (532 €).
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ένας άνδρας με τον μέσο μισθό θα έπρεπε να αποταμιεύει περίπου 494 ευρώ το μήνα για να φτάσει το σημείο αναφοράς του ΟΟΣΑ. Το ποσό είναι 238 ευρώ στη Γαλλία, 64 ευρώ στη Σλοβακία, 68 ευρώ στη Βουλγαρία, 91 ευρώ στη Σουηδία, 111 ευρώ στη Ρουμανία, 129 ευρώ στην Ουγγαρία και 360 ευρώ στην Πολωνία.
Ακόμη και μια σχετικά μικρή μηνιαία εισφορά μπορεί να αποτελέσει επιβάρυνση εκεί όπου οι μισθοί είναι χαμηλότεροι. Οι μέσες μικτές μηνιαίες αποδοχές το 2025 κυμαίνονταν από 1.549 ευρώ στην Τουρκία έως 8.957 ευρώ στην Ελβετία. Διαμορφώθηκαν σε 5.558 ευρώ στη Γερμανία, 5.445 ευρώ στο Ηνωμένο Βασίλειο, 4.195 ευρώ στη Σουηδία, 3.830 ευρώ στη Γαλλία, 2.078 ευρώ στην Πολωνία και 1.772 ευρώ στην Ουγγαρία.
Σε αυτά τα επίπεδα μισθών, ένα συνταξιοδοτικό εισόδημα ίσο με το 70% των αποδοχών θα αντιστοιχούσε σε περίπου 1.084 ευρώ το μήνα στην Τουρκία και 6.270 ευρώ στην Ελβετία.
Οι χώρες που καλύπτουν τον στόχο: Στον αντίποδα, οι υποχρεωτικές συντάξεις θεωρούνται επαρκείς για την επίτευξη του 70% σε οκτώ χώρες, ανάμεσα στις οποίες περιλαμβάνονται η Ελλάδα, η Ισπανία, η Ιταλία, η Πορτογαλία, η Αυστρία, η Δανία, το Λουξεμβούργο και η Ολλανδία.
Πού οφείλονται οι αποκλίσεις
Όπως εξηγεί η αναλύτρια πολιτικής του ΟΟΣΑ, Στεφανί Παγιέ, οι διαφορές σχετίζονται άμεσα με τον σχεδιασμό των εθνικών ασφαλιστικών συστημάτων. Όσο χαμηλότερο είναι το δημόσιο ποσοστό αναπλήρωσης, τόσο μεγαλύτερο βάρος πέφτει στην ιδιωτική αποταμίευση.
Από την πλευρά της, η καθηγήτρια Τράουτε Μάγιερ από το Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον επισημαίνει ότι το μεγάλο έλλειμμα σε χώρες όπως η Πολωνία οφείλεται στις περικοπές των κρατικών συντάξεων κατά τη μετάβαση στην οικονομία της αγοράς, ενώ στην Ιρλανδία αντικατοπτρίζει το παραδοσιακά φιλελεύθερο μοντέλο πρόνοιας.
Η παγίδα της αγοραστικής δύναμης και ο κίνδυνος φτώχειας
Ειδικοί υπογραμμίζουν ότι ένα μικρό «έλλειμμα εισφορών» δεν συνεπάγεται απαραίτητα υψηλή σύνταξη. Για παράδειγμα, στην Τουρκία το έλλειμμα εμφανίζεται μόλις στο 0,4%, ωστόσο αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το σύστημα καλύπτει κυρίως τους τυπικά εργαζόμενους, ενώ τα απόλυτα ποσά παραμένουν εξαιρετικά χαμηλά.
«Το έλλειμμα από μόνο του δεν αποτυπώνει την πλήρη εικόνα. Κρίσιμος παράγοντας παραμένει η πραγματική αγοραστική δύναμη των χρημάτων στη συνταξιοδότηση», σημειώνει ο καθηγητής Ίαν Κλάτσερ από το Πανεπιστήμιο του Λιντς.
Ταυτόχρονα, υπογραμμίζεται ο κίνδυνος φτώχειας για τα χαμηλότερα εισοδήματα, καθώς οι έρευνες δείχνουν ότι η εθελοντική αποταμίευση συχνά αποτυγχάνει: οι πολίτες είτε ιεραρχούν τις τρέχουσες πιεστικές ανάγκες, είτε δυσπιστούν απέναντι στα ιδιωτικά συνταξιοδοτικά προγράμματα, είτε απλώς δεν διαθέτουν το απαιτούμενο εισόδημα για να αποταμιεύσουν.
Το συνταξιοδοτικό εισόδημα διαφέρει σημαντικά σε όλη την Ευρώπη. Το 2023, η δαπάνη της ΕΕ για συντάξεις γήρατος ανήλθε κατά μέσο όρο σε περίπου 1.440 ευρώ το μήνα ανά δικαιούχο, σύμφωνα με τη Eurostat.
Το ποσό αυτό καλύπτει άτομα που λαμβάνουν ήδη σύνταξη, συμπεριλαμβανομένων εκείνων με μικρότερη επαγγελματική πορεία. Το σημείο αναφοράς του ΟΟΣΑ αφορά εργαζομένους που εισέρχονται τώρα στην αγορά εργασίας και θα πραγματοποιήσουν πλήρη σταδιοδρομία.
