Ο παγκόσμιος ενεργειακός τομέας αλλάζει άρδην, μετά το ενεργειακό σοκ που προκάλεσε το πόλεμος στο Ιράν. Και σε συνδυασμό με τις αυξανόμενες ανησυχίες για την κλιματική αλλαγή, θα αναδιαμορφωθεί ο τρόπος με τον οποίο θα εφοδιάζονται με ενέργεια νοικοκυριά, οχήματα, επιχειρήσεις και βιομηχανίες. Αυτά σημειώνει στην έκθεσή του ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΙΕΑ), σύμφωνα με τον οποίο ο κόσμος βιώνει το μεγαλύτερο ενεργειακό σοκ στην ιστορία.
Οι επιπτώσεις από τον πόλεμο στο Ιράν θα «αφήσουν ανεξίτηλα σημάδια» στον παγκόσμιο ενεργειακό τομέα, επισημαίνει ο ΙΕΑ.
Προσιτή ενέργεια
Σύμφωνα με τον ΙΕΑ, πλέον τα κράτη με μεγάλη ενεργειακή ζήτηση θα δώσουν προτεραιότητα στην ασφάλεια και την οικονομική προσιτότητα του ηλεκτρισμού. Και αυτό θα λειτουργήσει υπέρ των τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως η ηλιακή ενέργεια, καθώς και άλλων εναλλακτικών λύσεων, όπως η πυρηνική ενέργεια.

Εργοστάσιο παραγωγής πυρηνικής ενέργειας
Ωστόσο, δεν απορρίπτει πλήρως τον άνθρακα. Θα διατηρηθεί ως εφεδρική λύση σε περιόδους κρίσης. Ιδίως στην Ασία, η οποία διαθέτει πλούσια κοιτάσματα άνθρακα. Στην Ασία χρειάστηκε να ληφθούν επείγοντα μέτρα διαχείρισης της ενεργειακής κρίσης όταν, λόγω του πολέμου στο Ιράν, έκλεισαν τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
ΙΕΑ: Δεν μπορούμε να γυρίσουμε πίσω
Η έκθεση του ΙΕΑ κοιτάζει «πέρα από τη σημερινή αναταραχή, διερευνώντας το φάσμα των ενεργειακών σεναρίων που θα μπορούσαν να προκύψουν από τη σημερινή αναστάτωση», δήλωσε ο Εκτελεστικός Διευθυντής του Οργανισμού, Φατίχ Μπιρόλ. Και προειδοποιεί ότι «όσο περισσότερο διαρκεί η κρίση, τόσο βαθύτερες θα είναι οι επιπτώσεις».
«Δεν βλέπω κανέναν ρεαλιστικό τρόπο ώστε ο ενεργειακός κόσμος να επιστρέψει στην κατάσταση που επικρατούσε πριν», είπε ο Φατίχ Μπιρόλ.
Οι ετήσιες συνομιλίες του ΟΗΕ για το κλίμα στην Τουρκία (COP31), βρίσκονται στην τελική τους εβδομάδα. Ο ΟΗΕ ανακοίνωσε ότι ο πλανήτης βρίσκεται επικίνδυνα κοντά στο να αποτύχει στον στόχο του για τον περιορισμό της παγκόσμιας θέρμανσης στον 1,5 βαθμό Κελσίου (2,7 βαθμούς Φαρενάιτ) πάνω από τα επίπεδα της προβιομηχανικής εποχής.
Η ηλεκτροκίνηση —δηλαδή η τροφοδοσία νοικοκυριών, οχημάτων και βιομηχανιών με ηλεκτρική ενέργεια— καθώς και η σταδιακή εγκατάλειψη των ορυκτών καυσίμων που προκαλούν τη θέρμανση του πλανήτη, αποτελούν κεντρικά ζητήματα στην COP31. Και η ενεργειακή μετάβαση φαίνεται μονόδρομος.

Ανεμογεννήτριες
«Για πρώτη φορά, βλέπουμε ουσιαστικά οι πολιτικές που εφαρμόζονται για την αντιμετώπιση των ανησυχιών σχετικά με την ενεργειακή ασφάλεια να ευθυγραμμίζονται απόλυτα με τις πολιτικές που απαιτούνται για τις ενεργειακές μεταβάσεις», δήλωσε η Λάουρα Κότζι, Διευθύντρια Βιωσιμότητας του ΙΕΑ, στο Associated Press. «Πρόκειται για μια μοναδική συγκυρία, κατά την οποία η ηλεκτροκίνηση τίθεται στο επίκεντρο της αντιμετώπισης της κρίσης», πρόσθεσε.
Το ενεργειακό μέλλον κατά τον ΙΕΑ
Η φετινή έκθεση του ΙΕΑ αναλύει κυβερνητικά και ιδιωτικά δεδομένα, προκειμένου να σκιαγραφήσει διάφορα μελλοντικά σενάρια. Αυτά στηρίζονται στο αν οι χώρες θα διατηρήσουν τις τρέχουσες πολιτικές τους ή αν θα προχωρήσουν σε ριζικές αλλαγές λόγω των συνεχιζόμενων κρίσεων.
Και σύμφωνα με τους ειδικούς, για τον ενεργειακό τομέα υπάρχει ένα σαφές «πριν» και «μετά» τον πόλεμο με το Ιράν.
Σύμφωνα με τον Ντέιβ Τζόουνς, από τη δεξαμενή σκέψης Ember, «όταν εξετάζουμε τον τρόπο με τον οποίο οι ενεργειακές κρίσεις μεταβάλλουν τον κόσμο μακροπρόθεσμα, διαπιστώνουμε ότι οι κυβερνήσεις μόλις τώρα αρχίζουν να αντιλαμβάνονται το εύρος των αλλαγών που πρόκειται να επέλθουν».
Και οι συγκρούσεις, οι εμπορικές εντάσεις, οι κλιματικοί κίνδυνοι και οι κυβερνοεπιθέσεις αυξάνουν το φάσμα των πιθανών ενεργειακών σεναρίων κρίσης για το μέλλον. Ο IEA επισημαίνει ότι η «τάση για διαφοροποίηση» των πηγών εφοδιασμού με καύσιμα θα αναδιαμορφώσει το ενεργειακό εμπόριο.
Σύμφωνα με τη Λάουρα Κότσι, «ο κόσμος δεν θα είναι ο ίδιος μετά από αυτή την κρίση. Το πώς ακριβώς θα διαμορφωθεί η κατάσταση παραμένει ακόμη αβέβαιο – θα το δούμε τους επόμενους μήνες».
Μέση Ανατολή: Θα διατηρήσει τον ρόλο της
Ο IEA προβλέπει ότι η Μέση Ανατολή θα παραμείνει ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου παγκοσμίως. Ωστόσο τα κράτη είναι πιθανό να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Οργανισμού, η ποσότητα πετρελαίου που διέρχεται από τα Στενά ενδέχεται να μειωθεί από τα προπολεμικά 20 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως στα 8,5 εκατομμύρια βαρέλια το 2030. Έως το 2035 ο όγκος αυτός ενδέχεται να πέσει κάτω από τα 2 εκατομμύρια βαρέλια.
Και ενώ τα ορυκτά καύσιμα εξακολουθούν να κυριαρχούν στο ενεργειακό μείγμα, ο IEA σημειώνει ότι η ηλιακή και η πυρηνική ενέργεια αποτελούν τους «μεγαλύτερους κερδισμένους» από την προτεραιότητα που δίνουν οι κυβερνήσεις στις εγχώριες ενεργειακές πηγές.

Εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας
«Η κρίση αυτή ανέδειξε το τίμημα της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα», σύμφωνα με τον Μοχάμεντ Άντοου, διευθυντή της οργάνωσης Power Shift Africa. «Είναι αδιανόητο το γεγονός ότι μια σύγκρουση που λαμβάνει χώρα χιλιάδες μίλια μακριά μπορεί να εκτινάξει τους λογαριασμούς ενέργειας στο εσωτερικό μιας χώρας».
Ωστόσο, οι ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια μπορεί να οδηγήσουν σε επιστροφή στον άνθρακα. Η Μισέλ Μανούκ από τη FutureCoal, οργάνωση που υποστηρίζεται από τον κλάδο και παλαιότερα ήταν γνωστή ως Παγκόσμια Ένωση Άνθρακα (World Coal Association), επισήμανε στο Associated Press: «Για τις οικονομίες που διαθέτουν πλούσια αποθέματα άνθρακα, ο εγχώριος άνθρακα παραμένει ένα σημαντικό στοιχείο για την ενεργειακή ασφάλεια».
Και ο επικεφαλής του ΙΕΑ, σημείωσε: «Βλέπουμε ότι ο άνθρακας παρουσιάζει μια δυναμική. Θα φανεί αν αυτή η δυναμική θα έχει διάρκεια ή όχι».
COP31: Στο επίκεντρο ο ηλεκτρισμός
Εν μέσω πολέμου στο Ιράν, ακραίων καιρικών φαινομένων λόγω κλιματικής κρίσης και υπερθέρμανσης του πλανήτη, οι διαπραγματεύσεις στην COP31 έχουν στο επίκεντρο την ενέργεια.
Σύμφωνα με τον ΙΕΑ, φέτος για πρώτη φορά στα χρονικά, η ενεργειακή ζήτηση για ψύξη ξεπέρασε τη ζήτηση για θέρμανση. Η Κότσι επισήμανε ότι πρόκειται για «την απαρχή μιας τάσης που θα διαρκέσει την επόμενη δεκαετία, αλλά και πέραν αυτής».
Οι οικονομίες που βασίζονται στον ηλεκτρισμό ενδέχεται να δουν το ποσοστό ηλεκτροδότησης να αυξάνεται από 32% πέρυσι σε 43% έως το 2035 — το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των μεγάλων οικονομιών.
«Η πιο πρόσφατη έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) καθιστά σαφές ότι η κρίση των ορυκτών καυσίμων —η οποία πυροδοτήθηκε από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν— έχει αλλάξει ανεπιστρεπτί το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα. Το γεγονός αυτό προστίθεται στους πολλούς λόγους για τους οποίους οι χώρες θα ωφελούνταν από μια ταχεία μετάβαση στην καθαρή ενέργεια», δήλωσε η Ρέιτσελ Κλίτους, διευθύντρια του προγράμματος για το κλίμα στην οργάνωση Union of Concerned Scientists, η οποία παρευρίσκεται στην COP31.
Πηγή: ΑΡ
