Νέα πρόταση για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034, με περικοπές ύψους 204 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές, που αντιστοιχούν περίπου στο 10% της αρχικής πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, παρουσίασε σήμερα, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ενόψει της Συνόδου Κορυφής που θα πραγματοποιηθεί στις Βρυξέλλες την Πέμπτη 26 και την Παρασκευή 27 Νοεμβρίου.
Ο Αντόνιο Κόστα χαρακτήρισε την πρότασή του «καλή βάση για την επίτευξη συμφωνίας» μεταξύ των κρατών-μελών, τονίζοντας ότι επιδιώκει να συνδυάσει τη χρηματοδότηση των νέων στρατηγικών προτεραιοτήτων της ΕΕ με τη διατήρηση των παραδοσιακών ευρωπαϊκών πολιτικών και τον περιορισμό των εθνικών συνεισφορών. Σύμφωνα με τον ίδιο, η νέα πρόταση προέκυψε έπειτα από διμερείς διαβουλεύσεις με όλα τα κράτη-μέλη και εξέφρασε την πεποίθηση ότι μπορεί να αποτελέσει τη βάση για την προσέγγιση των θέσεων των κρατών-μελών και την επίτευξη τελικής συμφωνίας πριν από το τέλος του 2026, όπως μεταδίδει το ΑΠΕ.
Αυξήσεις για την άμυνα
Ειδικότερα, σε σύγκριση με τον σημερινό προϋπολογισμό της περιόδου 2021-2027, η νέα πρόταση που κατέθεσε ο Αντόνιο Κόστα προβλέπει αύξηση κατά 120% των κονδυλίων για την ανταγωνιστικότητα και κατά 232% για την άμυνα. Παράλληλα, διπλασιάζεται η χρηματοδότηση προς τα κράτη-μέλη για τη μετανάστευση και την προστασία των συνόρων, ενώ τα κονδύλια για την ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας της ΕΕ αυξάνονται κατά 23%.
Στο στόχαστρο των περικοπών μπαίνουν οι περιφερειακές δαπάνες της ΕΕ – γνωστές ως πολιτική συνοχής – κίνηση που σκοπό έχει να λειτουργήσει κατευναστικά για την ομάδα των λεγόμενων «φειδωλών» χωρών με πρωταγωνίστριες τη Γερμανία και την Ολλανδία, που ωστόσο εξακολουθούν να ζητούν περικοπές εκατοντάδων δισ. ευρώ, προκειμένου να περιοριστεί η αύξηση των εθνικών συνεισφορών.
Η πρόταση Κόστα αποτελεί για σημαντικό πλήγμα για μια ομάδα 17 χωρών από την Ανατολική και τη Νότια Ευρώπη —μεταξύ των οποίων η Πολωνία, η Ιταλία και η Ισπανία— οι οποίες μόλις πριν από λίγες ημέρες είχαν απορρίψει το ενδεχόμενο περικοπών στην πολιτική συνοχής.
Τα κονδύλια για την Κοινή Αγροτική Πολιτική θα μείνουν ανέγγιχτα, δήλωσε ο Κόστα σε μια προσπάθεια να παρουσιάσει την πρόταση ως συμβιβασμό των δύο πλευρών
Στο ίδιο κλίμα ο Κόστα υπογράμμισε ότι η Κοινή Αγροτική Πολιτική και η πολιτική συνοχής εξακολουθούν να αποτελούν βασικές προτεραιότητες, καθώς το νέο ταμείο που θα τις στηρίζει παραμένει το μεγαλύτερο του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Φόρος σε επιχειρήσεις ψηφιακού τομέα
Η πρόταση προβλέπει επίσης αύξηση της χρηματοδότησης κατά 57% για το ερευνητικό πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» (Horizon Europe) και κατά 25% για το Erasmus, ενώ θέτει στόχο να κατευθυνθεί το 35% των δαπανών των ευρωπαϊκών προγραμμάτων σε δράσεις για το κλίμα και το περιβάλλον.
Για πρώτη φορά προβλέπεται εξαρχής χρηματοδότηση για την προσιτή στέγαση, ιδίως σε περιοχές όπου παρατηρείται έντονη στεγαστική πίεση. Παράλληλα, τίθεται στόχος το 14% των εθνικών και περιφερειακών κονδυλίων να συμβάλλει στην επίτευξη των κοινωνικών στόχων της ΕΕ.
Σε ό,τι αφορά τις εθνικές συνεισφορές, ο Αντόνιο Κόστα ανέφερε ότι η πρότασή του επιδιώκει να τις διατηρήσει κοντά στα σημερινά επίπεδα. Κατά μέσο όρο, οι συνεισφορές των κρατών-μελών αναμένεται να αυξηθούν από το 0,80% στο 0,82% του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματός τους.
Προκειμένου να περιοριστεί η επιβάρυνση των κρατών-μελών, ο Αντόνιο Κόστα προτείνει επίσης την επιβολή νέου φόρου στις μεγάλες επιχειρήσεις του ψηφιακού τομέα, ύψους 3% επί του ετήσιου κύκλου εργασιών τους, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο (AFP). Ο ίδιος διαβεβαίωσε ότι ο φόρος αυτός «δεν στρέφεται εναντίον καμίας συγκεκριμένης επιχείρησης ή χώρας».
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δημιουργία πέντε νέων πηγών ιδίων πόρων για τη χρηματοδότηση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Πρόκειται για έσοδα από τις ψηφιακές υπηρεσίες μεγάλων επιχειρήσεων, τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), τα μη ανακυκλωμένα ηλεκτρονικά απόβλητα, τα προϊόντα καπνού και το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS).
Σύμφωνα με τον Κόστα, οι νέες αυτές πηγές, σε συνδυασμό με τις υφιστάμενες, θα μπορούσαν να αποφέρουν περίπου 60 δισ. ευρώ ετησίως. Προβλέπεται σταδιακή εισαγωγή των ιδίων πόρων που συνδέονται με το ETS και τα προϊόντα καπνού, ώστε να περιοριστούν οι δυσανάλογες επιπτώσεις στα κράτη-μέλη που επηρεάζονται περισσότερο.
Τέλος, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ανέφερε ότι θα συνεχιστούν οι εργασίες επί της πρότασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη δημιουργία νέου ιδίου πόρου από τα κρυπτοστοιχεία, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα κληθεί να εξετάσει πρόσθετα έσοδα από μελλοντικές δημοπρασίες ραδιοφάσματος.
