Πολλές και σημαντικές διαφοροποιήσεις στην αγορά εργασίας εντοπίζει νέα μελέτη για τις πρόσφατες εξελίξεις σε βασικά μεγέθη της.
Το 2025 η απασχόληση συνέχισε να αυξάνεται ενώ η ανεργία υποχώρησε περαιτέρω. Η θετική αυτή εξέλιξη είχε αντίκρισμα στην ενίσχυση της συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό και στη βελτίωση των περισσότερων βασικών δεικτών της.
Η ελληνική αγορά εργασίας μετασχηματίζεται. Η εποχή όπου η οικονομία βασιζόταν σε μια μεγάλη και σταθερή δεξαμενή αλλοδαπού εργατικού δυναμικού υποχωρεί
Ωστόσο, όπως αναφέρει η έκθεση του ΚΕΠΕ και του Ιωάννη Χολέζα, πίσω από τη συνολικά ευνοϊκή εικόνα αναδεικνύονται σημαντικές προκλήσεις. Η πορεία της απασχόλησης διαφοροποιήθηκε μεταξύ πληθυσμιακών ομάδων και κλάδων οικονομικής δραστηριότητας, ενώ η εκπαίδευση εξακολούθησε να αποτελεί καθοριστικό παράγοντα των προοπτικών απασχόλησης.
Παράλληλα, η μείωση του αλλοδαπού εργατικού δυναμικού και οι ενδείξεις ελλείψεων προσωπικού σε ορισμένους κλάδους ανέδειξαν ζητήματα που συνδέονται με τη διαθεσιμότητα εργατικού δυναμικού και την αποτελεσματική λειτουργία της αγοράς εργασίας.
Το «κενό» των αλλοδαπών στην αγορά εργασίας
Για περίπου είκοσι χρόνια, και συγκεκριμένα μέχρι το ξέσπασμα της μεγάλης οικονομικής κρίσης, η παρουσία και η συνεισφορά των αλλοδαπών στην εγχώρια οικονομία ήταν καθοριστική. Το 2008, στις παραμονές της οικονομικής ύφεσης, οι αλλοδαποί αποτελούσαν το 6% του συνολικού πληθυσμού της χώρας, αντιπροσωπεύοντας παράλληλα το 8,2% του εργατικού δυναμικού και των απασχολουμένων.
Ωστόσο, η εικόνα αυτή ανήκει πλέον στο παρελθόν. Μέχρι το 2025, τα συγκεκριμένα μερίδια συρρικνώθηκαν δραματικά στο 2,2% για τον πληθυσμό, στο 2,9% για το εργατικό δυναμικό και στο 2,8% για τους απασχολούμενους, με τον συνολικό αριθμό των αλλοδαπών στη χώρα να καταγράφει καθίζηση μεγαλύτερη του 65%. Η τάση αυτή έλαβε εκρηκτικές διαστάσεις κατά το τελευταίο έτος, κατά το οποίο φαίνεται να αποχώρησαν από τη χώρα οι μισοί από τους εναπομείναντες αλλοδαπούς, με τη μείωση να αγγίζει τα 133 χιλιάδες άτομα.
Η μαζική φυγή των αλλοδαπών κατά τον τελευταίο χρόνο δεν υπήρξε ομοιόμορφη, αλλά εμφάνισε έντονες διαφοροποιήσεις ως προς το φύλο. Η πληθυσμιακή υποχώρηση ήταν ασημένια πιο έντονη στις γυναίκες, καθώς ο αριθμός τους μειώθηκε κατά περίπου 55%. Αντίστοιχα, οι αλλοδαποί άνδρες παρουσίασαν επίσης σημαντική αλλά συγκριτικά μικρότερη μείωση, η οποία διαμορφώθηκε στο 46,5%.
Στον αντίποδα αυτής της τάσης, ο ημεδαπός πληθυσμός κινήθηκε αυξητικά. Οι Έλληνες άνδρες σημείωσαν αύξηση 1,2%, αν και με βραδύτερο ρυθμό σε σχέση με τις ημεδαπές γυναίκες, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 1,7%. Παρά ταύτα, τα οφέλη από την ενίσχυση του πληθυσμού των ημεδαπών αποδείχθηκαν ανεπαρκή για να ισοσκελίσουν τις βαριές απώλειες του ξένου στοιχείου. Ως αποτέλεσμα, ο συνολικός πληθυσμός της χώρας κατέγραψε καθαρή μείωση κατά 12,7 χιλιάδες άτομα κατά το τελευταίο έτος.
Το παράδοξο με το εργατικό δυναμικό
Παρά τη γενικότερη πληθυσμιακή συρρίκνωση, η οποία προκαλεί έντονο προβληματισμό λόγω των καταγεγραμμένων ελλείψεων στην αγορά εργασίας και των ευρύτερων δημογραφικών πιέσεων, το εργατικό δυναμικό της χώρας εμφάνισε μια φαινομενικά παράδοξη αύξηση κατά 19,5 χιλιάδες άτομα. Με δεδομένο ότι η δεξαμενή του συνολικού πληθυσμού μικραίνει, η διεύρυνση του εργατικού δυναμικού μπορεί να ερμηνευτεί αποκλειστικά από την αύξηση του ποσοστού συμμετοχής των ατόμων στην αγορά εργασίας — δηλαδή, περισσότεροι άνθρωποι που προηγουμένως ήταν οικονομικά ανενεργοί, πλέον αναζητούν ή βρίσκουν εργασία.
Και σε αυτό το πεδίο, οι αποκλίσεις μεταξύ ημεδαπών και αλλοδαπών είναι δομικές:
- Το εργατικό δυναμικό των αλλοδαπών υποχώρησε στα 97,5 χιλιάδες άτομα, με τους άνδρες να αποτελούν το 58% αυτής της ομάδας.
- Σε αντίθεση με τις γενικές πληθυσμιακές μεταβολές, η μείωση στο εργατικό δυναμικό των αλλοδαπών ήταν ισομερής μεταξύ ανδρών και γυναικών, με τη διαφορά να είναι μόλις 10 χιλιάδες άτομα υπέρ των ανδρών.
- Αντίθετα, οι ημεδαπές γυναίκες εισήλθαν μαζικά στο εργατικό δυναμικό, αυξανόμενες με υπερδιπλάσιο ρυθμό από τους ημεδαπούς άνδρες και καταγράφοντας άνοδο άνω των 60 χιλιάδων ατόμων σε ένα έτος.
Δείκτες συμμετοχής και απασχόλησης
Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει την εντεινόμενη πίεση που ασκείται διαχρονικά στις Ελληνίδες να ενταχθούν ενεργά στην αγορά εργασίας για την ενίσχυση του οικογενειακού εισοδήματος και την κάλυψη των κενών της αγοράς. Εδώ, η αύξηση των ημεδαπών κατάφερε να υπερκαλύψει τη μείωση των αλλοδαπών, οδηγώντας σε θετικό τελικό πρόσημο για το εργατικό δυναμικό.
Η συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό αποτυπώνει τη διάθεση για εργασία, αλλά δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την απασχόληση. Παραδοσιακά, οι αλλοδαποί μετακινούνται προς τη χώρα με πρωταρχικό σκοπό την εργασία, γεγονός που δικαιολογεί τα σταθερά υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής τους. Τα στοιχεία για το τελευταίο τρίμηνο του 2025 επιβεβαιώνουν πλήρως αυτή την πραγματικότητα και για τα δύο φύλα:
- Άνδρες: Οι αλλοδαποί άνδρες άνω των 15 ετών συμμετείχαν στο εργατικό δυναμικό σε ποσοστό που ξεπέρασε το 88%, την ώρα που το αντίστοιχο ποσοστό των ημεδαπών ανδρών προσέγγισε το 60%.
- Γυναίκες: Οι αλλοδαπές γυναίκες κατέγραψαν ποσοστό συμμετοχής παρόμοιο με εκείνο των ημεδαπών ανδρών (κοντά στο 60%), ενώ οι ημεδαπές γυναίκες βρέθηκαν στην τελευταία θέση, με το ποσοστό τους να μην ξεπερνά το 46%.
Οι αποστάσεις διευρύνονται ακόμη περισσότερο όταν εξετάζουμε το καθαυτό ποσοστό απασχόλησης, δηλαδή το μερίδιο του πληθυσμού που πραγματικά εργάζεται. Κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2025 (2025δ), οι ημεδαποί άνδρες εμφάνιζαν ποσοστό απασχόλησης 56%, τη στιγμή που οι αλλοδαποί άνδρες άγγιζαν το εντυπωσιακό 84%. Αυτή η τεράστια ψαλίδα, που προσεγγίζει τις 30 εκατοστιαίες μονάδες, αντανακλά βαθιές δομικές και πολιτισμικές διαφορές, καθώς και τις πιεστικές συνθήκες διαβίωσης που αντιμετωπίζουν οι δύο ομάδες. Στις γυναίκες, η απασχόληση των αλλοδαπών ανήλθε στο 53%, ενώ των Ελληνίδων περιορίστηκε στο 40,6%.
Οι μεταβολές
Εστιάζοντας αποκλειστικά στις μεταβολές των θέσεων εργασίας κατά τον τελευταίο χρόνο, γίνεται σαφές ότι η καταγεγραμμένη συνολική άνοδος στηρίχθηκε αποκλειστικά στην εγχώρια δεξαμενή. Οι ημεδαποί απασχολούμενοι αυξήθηκαν κατά 126,6 χιλιάδες άτομα, σημειώνοντας μια οριακή αναλογική αύξηση της τάξης του 3%. Αντίθετα, οι αλλοδαποί απασχολούμενοι κατέγραψαν κάθετη πτώση κατά 53 χιλιάδες άτομα, μια ποσοστιαία καθίζηση που ξεπέρασε το 37%.
Η εσωτερική αναδιανομή αυτών των μεγεθών αποκαλύπτει τα εξής:
- Το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης των ημεδαπών εργαζομένων προήλθε από το γυναικείο φύλο, με τις γυναίκες να κερδίζουν περίπου 10 χιλιάδες περισσότερες θέσεις εργασίας σε σχέση με την αύξηση των ανδρών.
- Στην πλευρά των αλλοδαπών, η συρρίκνωση καθοδηγήθηκε κυρίως από τους άνδρες, καθώς η μείωση των απασχολουμένων ανδρών ήταν διπλάσια σε σύγκριση με εκείνη των αλλοδαπών γυναικών.
Τα πρώτα στοιχεία για το 2026 είναι ενθαρρυντικά με προβλέψεις για περαιτέρω αύξηση της απασχόλησης και της συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό. Ωστόσο, η παράλληλη αύξηση της ανεργίας σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους υποδεικνύει ότι οι εξελίξεις κατά το υπόλοιπο του έτους θα πρέπει να παρακολουθούνται με προσοχή.
