Οι αεροπορικές εταιρείες καθηλώνουν τα αεροσκάφη τους κάτω απο την πίεση της ανόδου των τιμών του πετρελαίου και οι αρχές προτρέπουν τους πολίτες να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους. Ωστόσο, αυτή η προσπάθεια της Ευρώπης να αποτρέψει τις ελλείψεις που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν αντιμετωπίζει ένα απροσδόκητο εμπόδιο, υποστηρίζει το Politico : Κανείς δεν γνωρίζει πόσα καύσιμα διαθέτει στην πραγματικότητα η ευρωπαϊκή ήπειρος.
Η αναστάτωση αυτή έρχεται την ώρα που ο πόλεμος στο Ιράν αυξάνει το κόστος των ορυκτών καυσίμων για την Ευρώπη και απειλεί να διακόψει τις προμήθειες που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ, μια βασική αρτηρία για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε την Τετάρτη ότι η σύγκρουση κοστίζει στην ΕΕ σχεδόν 500 εκατομμύρια ευρώ την ημέρα σε αυξημένα ενεργειακά κόστη, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει διατάξει τους συνεργάτες του να προετοιμαστούν για έναν παρατεταμένο αποκλεισμό του Ιράν που θα μπορούσε να διαταράξει περαιτέρω τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
«Στην Ευρώπη, έχουμε ορατότητα και δεσμεύσεις για τον Μάιο και τον Ιούνιο… τι θα συμβεί μετά είναι δύσκολο να προβλεφθεί», δήλωσε ο Τόμπιας Μάγιερ, διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου DHL, κατά τη διάρκεια ενός πρωινού με τους δημοσιογράφους στο οποίο παρέστη το Politico νωρίτερα αυτό το μήνα. «Υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα, αλλά δεν υπάρχει μεγάλη ορατότητα σχετικά με το πόσα έχουν αντληθεί.»
Οι αρχές της ΕΕ δεν βρίσκονται εντελώς στο σκοτάδι. Οι πληροφορίες σχετικά με τα κρατικά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι γενικά διαφανείς και ενημερωμένες, ενώ οι εθνικοί αξιωματούχοι πραγματοποιούν τακτικές συναντήσεις ανταλλαγής πληροφοριών και οι εταιρείες παρέχουν περιστασιακά εθελοντικά πληροφορίες σχετικά με τα δικά τους αποθέματα.
Πέρα από αυτό όμως, οι αξιωματούχοι που επιθυμούν να γνωρίζουν πότε ενδέχεται να στερέψουν οι πηγές έχουν ελάχιστα στοιχεία στα οποία να βασιστούν — ένα τυφλό σημείο που ενέχει τον κίνδυνο να μην μπορούν να εντοπίσουν ελλείψεις ή να αναγκαστούν να λάβουν επείγουσες αποφάσεις βασισμένες σε μερικές πληροφορίες.
Η ελληνική πρόταση
Σε μια σύνοδο κορυφής υψηλού επιπέδου τον περασμένο μήνα, υπουργοί από το Βέλγιο, τις Κάτω Χώρες και την Ισπανία επέστησαν την προσοχή σε αυτά τα κενά γνώσης, προτρέποντας την ΕΕ να συντονίσει περισσότερο την παρακολούθηση και την ανάλυση σε πραγματικό χρόνο, ιδίως όσον αφορά τα διυλισμένα προϊόντα, σύμφωνα με τα πρακτικά που είδε το Politico. Ο εκπρόσωπος της Ελλάδας έφτασε στο σημείο να ζητήσει από την Επιτροπή να δημιουργήσει ένα κανάλι WhatsApp ή Signal μεταξύ των κρατών μελών και της εκτελεστικής εξουσίας της ΕΕ.
«Έχουμε πολύ περιορισμένη γνώση της αγοράς και δεδομένα για το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο», δήλωσε ένας ανώτερος αξιωματούχος ευρωπαϊκού υπουργείου Ενέργειας, μιλώντας όπως και άλλοι που αναφέρονται σε αυτό το άρθρο υπό τον όρο της ανωνυμίας για να συζητήσουν ανοιχτά το ευαίσθητο θέμα. «Η γνώση μας για το τι κυκλοφορεί, τι αποσύρεται και τι αποστέλλεται μέσω διαφορετικών διαδρομών… σίγουρα υπάρχει έλλειψη παρακολούθησης της αγοράς.»
Όσον αφορά τα διυλισμένα καύσιμα, όπως το ντίζελ και το καύσιμο αεροσκαφών, η εικόνα είναι ιδιαίτερα ασαφής. Η ΕΕ βασίζεται κυρίως στην επίσημη στατιστική υπηρεσία της, την Eurostat, και σε συναντήσεις συντονισμού με τα κράτη μέλη για να εκτιμήσει τα επίπεδα εφοδιασμού. Ωστόσο, τα περισσότερα αποθέματα παραμένουν κρυφά σε διάσπαρτα εμπορικά αποθέματα που καλύπτουν διάφορους τομείς, με τις εταιρείες να διστάζουν να αποκαλύψουν ευαίσθητα επιχειρηματικά δεδομένα για τα οποία δεν έχουν νομική υποχρέωση να αναφέρουν.
Ακόμη και τα στοιχεία που παρέχει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας — ο οποίος συντόνισε την ιστορική διάθεση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου τον περασμένο μήνα — είναι αναγκαστικά περιορισμένα για τον λόγο αυτό, δήλωσε αξιωματούχος της Επιτροπής.
«Σε έναν ιδανικό κόσμο, θα είχαμε πρόσβαση σε τέλειες πληροφορίες», πρόσθεσε ο αξιωματούχος της Επιτροπής. «Αλλά τελικά, η ποιότητα των πληροφοριών εξαρτάται από τις πληροφορίες που μας δίνονται. Και έχω ακούσει συναδέλφους να εκφράζουν την ίδια ανησυχία — ελπίζουμε να έχουμε τις σωστές πληροφορίες».
Παρατηρήριο καυσίμων
Από την έναρξη του πολέμου, οι υπουργοί Ενέργειας έχουν καλέσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, να ενισχύσει την ικανότητα της Ένωσης να εκτιμά τα αποθέματα που διατηρούνται σε όλη την ήπειρο σε υπόγειες εγκαταστάσεις, σειρές δεξαμενών σε μεγάλα λιμάνια, τεράστια υπερδεξαμενόπλοια που αγκυροβολούν στα ανοικτά των ευρωπαϊκών ακτών, καθώς και αποθήκες σε αεροδρόμια και κατά μήκος βασικών αγωγών.
Η ίδια η Επιτροπή έχει αναγνωρίσει την έλλειψη πληροφοριών, αποκαλύπτοντας νωρίτερα αυτό το μήνα σχέδια για ένα «Παρατηρητήριο Καυσίμων» που θα «παρακολουθεί την παραγωγή, τις εισαγωγές, τις εξαγωγές και τα επίπεδα αποθεμάτων καυσίμων μεταφοράς στην ΕΕ» — κάτι παρόμοιο με την πολύ πιο ολοκληρωμένη Υπηρεσία Ενεργειακών Πληροφοριών των ΗΠΑ.
«Φυσικά θα θέλουμε να έχουμε μια καλύτερη εικόνα της κατάστασης των καυσίμων σε ολόκληρη την ΕΕ», δήλωσε η εκπρόσωπος της Επιτροπής Άννα-Κάισα Ιτκονενεν στο Politico. «Εργαζόμαστε πάνω σε αυτό, αλλά [είναι] πολύ νωρίς για να δηλώσουμε τώρα πώς θα λειτουργήσει.»
Το φυσικό αέριο φαίνεται ότι είναι το πιο εύκολο να παρακολουθηθεί, αλλά υπάρχουν και άλλες αντικειμενικές δυσκολίες, οπως το βιομηχανικό απόρρητο… Είναι ακόμη πιο δύσκολο να παρακολουθήσουμε τα διυλισμένα προϊόντα όπως το ντίζελ, η βενζίνη και τα καύσιμα αεροσκαφών καθώς -όπως αναφέρεται- συχνά οι ιδιωτικές εταιρείες δεν θέλουν να μοιραστούν πληροφορίες.
Η ομίχλη του πολέμου
Τα αποθέματα φυσικού αερίου της Ευρώπης, καταρχάς, ήταν ήδη χαμηλά πριν από την επίθεση στο Ιράν, κατά μέσο όρο κάτω από το 30% της εθνικής χωρητικότητας λόγω των απότομων μειώσεων κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Η αναπλήρωση αυτών των αποθεμάτων εξαρτάται από την παροχή κινήτρων στους εμπόρους, οι οποίοι γενικά προτιμούν να αντλούν αέριο σε αποθήκες το καλοκαίρι όταν πέφτουν οι τιμές και να πουλάνε το χειμώνα όταν αυξάνονται. Αλλά ο πόλεμος στο Ιράν κινδυνεύει να αντιστρέψει αυτή τη δυναμική και οι προσπάθειες της ΕΕ για την επίλυση του προβλήματος έχουν συναντήσει ανάμεικτες αντιδράσεις.
Η αναδρομολόγηση των παγκόσμιων αγορών ενέργειας που ακολούθησε το μπλοκάρισμα του Ορμούζ κινδυνεύει να ανατρέψει περαιτέρω αυτή τη δυναμική. Τα δεξαμενόπλοια δεν εκτρέπονται πλέον στην Ασία από την Ευρώπη, αλλά απλώς κατευθύνονται εκεί απευθείας από τη Δυτική Αφρική και τις ΗΠΑ, δήλωσε ο Τσαρλ Κοστερόουζ, αναλυτής φυσικού αερίου στην εταιρεία έρευνας αγοράς Kpler.
Οι παραδόσεις «είναι ακόμα εντός του πενταετούς μέσου όρου», δήλωσε στο POLITICO. «Απλώς δεν λαμβάνουν όσο θα μπορούσαν, λαμβάνοντας υπόψη όλη την επιπλέον χωρητικότητα των ΗΠΑ που τίθεται σε λειτουργία».
Η πιο πρόσφατη έκθεση της IEA αναφέρει λεπτομερώς ότι τα ευρωπαϊκά αποθέματα ήταν ήδη χαμηλά τον Φεβρουάριο σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά περιλαμβάνει περιορισμένα δεδομένα για τον Μάρτιο. Τα υπουργεία ενέργειας φέρονται να ενημέρωσαν τις αρχές της ΕΕ για τα δικά τους αποθέματα την περασμένη εβδομάδα, αλλά οι λεπτομέρειες δεν δημοσιοποιήθηκαν.
Πηγή: ΟΤ
