Ο χρόνος είναι χρήμα — και στην Αθήνα, αυτό δεν είναι σχήμα λόγου.
Καθημερινά, περίπου 2,5 εκατομμύρια οδηγοί βγαίνουν στους δρόμους της πρωτεύουσας, εγκλωβισμένοι σε ένα κυκλοφοριακό πρόβλημα που επιδεινώνεται χρόνο με τον χρόνο. Το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο μας ταλαιπωρεί, αλλά πόσο μας κοστίζει.
Με βάση πρόσφατα στοιχεία συγκοινωνιολόγων και διεθνών δεικτών, όπως ο TomTom και ο δείκτης TomTom Traffic Index για το 2025, η κυκλοφοριακή συμφόρηση στην Αθήνα έχει μετατραπεί σε έναν από τους σημαντικότερους «αόρατους φόρους» της καθημερινότητας.
Και αυτός ο φόρος φτάνει — ή και ξεπερνά — τα 1.500 ευρώ ετησίως για κάθε οδηγό.
Χαμένες ώρες, χαμένα χρήματα
Η μέση απώλεια χρόνου για έναν οδηγό στην Αθήνα αγγίζει τις 143 ώρες τον χρόνο. Με απλά λόγια, πρόκειται για σχεδόν έξι ολόκληρες ημέρες ετησίως κολλημένοι στο «σταμάτα-ξεκίνα».
Πριν από δύο χρόνια, ο αντίστοιχος αριθμός ήταν 104 ώρες. Η αύξηση είναι εντυπωσιακή — και ανησυχητική.
Σε επίπεδο εργατοωρών, αυτό μεταφράζεται σε σχεδόν τέσσερις εβδομάδες τον χρόνο που αφιερώνονται αποκλειστικά στις μετακινήσεις από και προς την εργασία. Δηλαδή, σχεδόν ένας ολόκληρος μήνας παραγωγικού χρόνου χάνεται στην άσφαλτο.
Αν αποτιμήσουμε αυτόν τον χρόνο με μια μέση ωριαία αξία 15 ευρώ, η οικονομική απώλεια γίνεται άμεσα αντιληπτή. Και αυτό πριν καν υπολογίσουμε καύσιμα και φθορές.
Το πραγματικό κόστος: Καύσιμα και φθορές
Η οδήγηση σε συνθήκες συμφόρησης αυξάνει την κατανάλωση καυσίμου από 20% έως και 40% ανά χιλιόμετρο, σε σχέση με την ελεύθερη ροή. Στην Αττική, τα ΙΧ καταναλώνουν πάνω από 3 δισεκατομμύρια λίτρα καυσίμων ετησίως, με το συνολικό κόστος να προσεγγίζει τα 5,5 δισεκατομμύρια ευρώ, αν υπολογίσουμε μέση τιμή 1,80–1,90 ευρώ ανά λίτρο.
Σε ατομικό επίπεδο, το «σταμάτα-ξεκίνα» κοστίζει περίπου 70–80 ευρώ τον μήνα μόνο σε καύσιμα.
Προσθέστε σε αυτό τις αυξημένες φθορές σε φρένα, συμπλέκτη και κινητήρα — που επιβαρύνονται έως και τρεις φορές περισσότερο σε συνθήκες μποτιλιαρίσματος — και το ποσό ανεβαίνει ακόμη περισσότερο.
Δεν συνυπολογίζουμε καν το κόστος υγείας: μυοσκελετικά προβλήματα, αυξημένο στρες και επιβάρυνση από την ατμοσφαιρική ρύπανση.
Από 1.000 έως 3.500 ευρώ τον χρόνο
Ο καθηγητής του Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Κωνσταντίνος Κεπαπτσόγλου έχει εκτιμήσει το ετήσιο κόστος του μποτιλιαρίσματος κοντά στα 1.000 ευρώ ανά οδηγό.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Σύλλογος Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων Θανάσης Τσιάνος ανεβάζει τον πήχη στα 1.500 ευρώ, χαρακτηρίζοντας μάλιστα την εκτίμηση συντηρητική.
Σε περιπτώσεις όπου οι μετακινήσεις γίνονται αποκλειστικά στις ώρες αιχμής και στους πιο επιβαρυμένους άξονες, το κόστος μπορεί να φτάσει ακόμα και τα 3.500 ευρώ ετησίως.
Το κόστος για την ελληνική οικονομία
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ατομικό. Σύμφωνα με εκτιμήσεις που παρουσιάστηκαν σε ημερίδα του Σύλλογος Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων, το μποτιλιάρισμα κοστίζει στην ελληνική οικονομία από 180 έως 200 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο.
Το ποσό αυτό δεν αφορά μόνο τα καύσιμα. Περιλαμβάνει:
- Καθυστερήσεις στις εμπορευματικές μεταφορές
- Απώλεια εργατοωρών και μείωση παραγωγικότητας
- Περιβαλλοντική επιβάρυνση και μελλοντικές δαπάνες υγείας
Μόνο η Λεωφόρος Κηφισού, με περισσότερες από 260.000 διελεύσεις ημερησίως, προκαλεί ετήσια ζημιά που αγγίζει τα 90 εκατομμύρια ευρώ.
Οι χαμένες ώρες στον συγκεκριμένο άξονα διπλασιάστηκαν μέσα σε έξι χρόνια — από 3,5 εκατομμύρια το 2020 σε 6,5 εκατομμύρια σήμερα.
Οι πιο «ακριβές» ώρες μετακίνησης
Η Αθήνα βρίσκεται σε συμφόρηση περίπου στο 34% της ημέρας. Ωστόσο, υπάρχουν συγκεκριμένες ώρες που «κοστίζουν» περισσότερο.
Πρωινή αιχμή (07:30 – 09:30)
Η πιο ακριβή περίοδος της ημέρας. Οι ταχύτητες πέφτουν κάτω από 20 χλμ./ώρα και σε μια διαδρομή που κανονικά διαρκεί 30 λεπτά, προστίθενται επιπλέον 19–22 λεπτά. Το ημερήσιο κόστος μπορεί να φτάσει τα 13,50 ευρώ.
Απογευματινή αιχμή (16:30 – 20:30)
Η επιστροφή από την εργασία και οι μετακινήσεις για δραστηριότητες δημιουργούν παρατεταμένη πίεση στο οδικό δίκτυο. Οι καθυστερήσεις αγγίζουν τα 22–25 λεπτά ανά μισή ώρα διαδρομής. Η Πέμπτη το απόγευμα θεωρείται η πιο επιβαρυμένη χρονική στιγμή της εβδομάδας.
Οι πιο «οικονομικές» ώρες
Μετά τις 22:00, η εικόνα αλλάζει αισθητά. Το εκτιμώμενο επιπλέον κόστος περιορίζεται περίπου στο 1 ευρώ ημερησίως. Ειδικοί προτείνουν, όπου είναι εφικτό, μετακινήσεις πριν τις 07:30 ή μετά τις 10:00 το πρωί — επιλογή που μπορεί να εξοικονομήσει έως 800 ευρώ ετησίως.
Οι δρόμοι που «καίνε» περισσότερο
Δεν είναι όλοι οι δρόμοι ίδιοι. Ορισμένοι άξονες λειτουργούν σχεδόν μόνιμα σε καθεστώς υπερφόρτωσης.
Λεωφόρος Κηφισού
Ο πιο επιβαρυμένος οδικός άξονας της πρωτεύουσας. Οι οδηγοί βιώνουν 110–115 επιπλέον ώρες μποτιλιαρίσματος τον χρόνο. Σε ώρες αιχμής, η ταχύτητα πέφτει ακόμη και στα 12 χλμ./ώρα. Το ετήσιο κόστος για καθημερινό χρήστη μπορεί να φτάσει τα 1.650 ευρώ.
Λεωφόρος Κηφισίας
Με συνεχόμενα φανάρια και πυκνούς κόμβους, προσθέτει έως 28 λεπτά καθυστέρησης ανά διαδρομή στις ώρες αιχμής. Το ετήσιο κόστος κυμαίνεται μεταξύ 1.200 και 1.400 ευρώ.
Λεωφόρος Αθηνών
Στο τμήμα Χαϊδάρι–Σκαραμαγκάς, η παρουσία φορτηγών και η σύνδεση με την Εθνική Οδό αυξάνουν σημαντικά τη συμφόρηση. Η κατανάλωση καυσίμου μπορεί σχεδόν να διπλασιαστεί. Ετήσιο κόστος: περίπου 1.300 ευρώ.
Κέντρο Αθήνας (Βασιλίσσης Σοφίας – Πανεπιστημίου)
Οι ταχύτητες αγγίζουν μόλις τα 9–10 χλμ./ώρα, καταγράφοντας τις χαμηλότερες επιδόσεις στην πόλη.
Λεωφόρος Μεσογείων
Προσθέτει 70–75 επιπλέον ώρες τον χρόνο για τους καθημερινούς χρήστες, με ετήσιο κόστος περίπου 1.100 ευρώ.
Μπορούμε να περιορίσουμε τη «χασούρα»;
Η πλήρης λύση του προβλήματος απαιτεί δομικές παρεμβάσεις και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Ωστόσο, σε ατομικό επίπεδο, υπάρχουν πρακτικά βήματα που μειώνουν το κόστος:
- Μετακίνηση εκτός αιχμής
- Τηλεργασία, όπου είναι εφικτό
- Συνδυασμός μέσων μεταφοράς
- Συνεπιβίβαση (carpooling)
- Σωστή συντήρηση οχήματος
Το κυκλοφοριακό της Αθήνας δεν είναι απλώς θέμα ταλαιπωρίας. Είναι ένα οικονομικό και κοινωνικό ζήτημα που επηρεάζει άμεσα το εισόδημα, την ποιότητα ζωής και την εθνική οικονομία.
Και μέχρι να αλλάξει ριζικά η εικόνα, η πιο ρεαλιστική στρατηγική είναι μία: έξυπνες επιλογές μετακίνησης που περιορίζουν τον «αόρατο φόρο» της καθημερινής συμφόρησης.
