Σε περισσότερες από 10.600 ανέρχονται σήμερα οι επιχειρήσεις που παρέχουν «υπηρεσίες κατ’οίκον παράδοσης τροφίμων – delivery», σύμφωνα με το ΓΕΜΗ, ενώ σχεδόν άλλες 2.000 παρέχουν υπηρεσίες ταχυμεταφορών πολλαπλής φύσης. Πριν την πανδημία ο αντίστοιχος αριθμός ήταν διψήφιος – λιγότερες απο 100.
Μόνο εντός του 2025 ιδρύθηκαν πάνω από 4.800 επιχειρήσεις delivery και άλλες 300 ταχυμεταφορικές. Με τόσους πολλούς επιχειρηματίες στον συγκεκριμένο κλάδο θα νόμιζε κανείς ότι η Ελλάδα έχει γίνει η silicon valley των σύγχρονων ταχυμεταφορών, με τον επόμενο Τζεφ Μπέζος να ξεπηδάει από τα Κάτω Πατήσια, το Γαλάτσι ή την Τούμπα της Θεσσαλονίκης.
Όμως, το πλήθος των χιλιάδων εταιριών delivery είναι παραπλανητικό. Η συντριπτική πλειοψηφία αφορά ατομικές επιχειρήσεις, με πάγιο κεφάλαιο τις δύο ρόδες και μεταβλητό κεφάλαιο την αφεντιά τους. Μόνο που στην πραγματικότητα δεν διαφεντεύουν οι ίδιοι την εργασία τους, αλλά εννιά στις δέκα φορές πουλάνε την εργατική τους δύναμη σε μία από τις μεγάλες πλατφόρμες delivery – που πλέον έχουν επεκταθεί στις ταχυμεταφορές μέσω του quick commerce.
Eργαζόμενοι ή «αφεντικά του εαυτού τους»;
Όπως έχει αναγνωρίσει η ευρωπαϊκή αλλά και η εθνική νομοθεσία, συχνά πίσω από την κατ’όνομα «αυτοαπασχόληση» υποκρύπτονται σχέσεις εξαρτημένης εργασίας. Η πλατφόρμα-εργοδότης, βαφτίζοντας τον εργαζόμενο «συνεργάτη» ή χρεώνοντάς τον σε έναν «στολάρχη» υπεργολάβο, απαλλάσσεται από νόμιμες υποχρεώσεις όπως τα δώρα, οι άδειες, οι τριετίες, οι προσαυξήσεις κ.λπ.
Η βαρύτητα του delivery στο σύνολο της επιχειρηματικής δραστηριότητας δεν είναι αμελητέα. Στο σύνολο των ενεργών επιχειρήσεων που συστάθηκαν το 2025, όσες δηλώθηκαν με ΚΑΔ «Υπηρεσίες κατ’ οίκον παράδοσης τροφίμων» αντιστοιχούσαν στο 6,19% του συνόλου
Οι διανομείς – delivery της efood που κατέβηκαν σε απεργία την περασμένη Τσικνοπέμπτη, γνωρίζουν καλά ότι η υποτιθέμενη ευελιξία του free lancer είναι μύθος – αφού ο αλγόριθμος στον οποίο λογοδοτεί έχει δικούς του άκαμπτους και αδιαφανείς κανόνες. Γι’αυτο και διεκδικούν υπογραφή συλλογικής σύμβασης για όσους είναι μισθωτοί, αλλά και την πρόσληψη των free lancers – εφόσον το επιθυμούν – απευθείας από την μητρική εταιρεία, και όχι μέσω του θολού σχήματος των υπεργολάβων.
Ραγδαία αναπτυσσόμενος κλάδος
Η επιλογή της Τσικονπέμπτης ως ημέρα απεργίας για τους εργαζόμενους στην efood δεν ήταν τυχαία. Είναι η μέρα που μαζί με τα κάρβουνα, παίρνουν φωτιά και οι παραγγελίες για σουβλάκια και κοψίδια, μαζί τους και τα γκάζια των delivery.
Ακόμα όμως και αν είχαν διαλέξει μια οποιαδήποτε άλλη μέρα, η απουσία των δικυκλιστών με τα κόκκινα γιλέκα ή αντίστοιχα των συναδέλφων τους με τα γαλάζια, θα γινόταν αισθητή ούτως ή άλλως.
Οι υπηρεσίες ταχυδρομείων και ταχυμεταφορών, στην οποία υπάγονται delivery και courier, είναι ένας κλάδος ραγδαία αναπτυσσόμενος αλλά και διαρκώς μεταβαλλόμενος.
Μια χαρακτηριστική αλλαγή είναι ότι οι μεγάλες πλατφόρμες online delivery έχουν επεκτείνει τις δραστηριότητές τους στις ταχυμεταφορές, με υπηρεσίες quick commerce – γρήγορων παραδόσεων κάθε είδους προϊόντων.
Η άνοδος του delivery και των ταχυμεταφορών γίνεται αισθητή με γυμνό μάτι, τόσο από τον αριθμό των «πακετάδων» στους δρόμους, αλλά και από τα χιλιάδες «smart lockers», τις έξυπνες θυρίδες, που ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια σε όλη την Ελλάδα – εξυπηρετώντας μεταξύ άλλων και υπηρεσίες last mile.
Είναι ειρωνικό σε μια περίοδο γιγάντωσης των ταχυμεταφορικών υπηρεσιών, να βλέπουμε τον εθνικό φορέα και καθολικό πάροχο ταχυδρομείων-ταχυμεταφορών, τα ΕΛΤΑ, να συρρικνώνονται και να κατακερματίζονται, μέσω ανάθεσης σε ιδιώτες.
Άνοδος τζίρου
Από τους τελευταίους δημοσιευμένους ισολογισμούς της Οnline Delivery A.E., της εταιρείας πίσω από την efood και που αποτελεί θυγατρική της πολυεθνικής Delivery Hero, βλέπουμε αύξηση του τζίρου σχεδόν κατά 29% μεταξύ 2023 και 2024, στα 211 εκατομμύρια ευρώ. Αντίστοιχα τα καθαρά κέρδη, προ φόρων, ανήλθαν στα 46,82 εκατ. ευρώ, με αύξηση 13,6%.
Άλλα 135 εκατομμύρια ευρώ τζίρο αναφέρει η Wolt – μαζί με τη Wolt Market, με αύξηση κύκλου εργασιών σχεδόν 55%, χωρίς όμως να περνάει σε κερδοφορία.
Αν βάλουμε στην εξίσωση τις κατεξοχήν ταχυμεταφορικές εταιρείες (ACS, Γενική Ταχυδρομική, EΛΤΑ Courier), τους νέους παίκτες της αγοράς (Box Now, Skroutz Last Mile), και τις εκατοντάδες μικρές επιχειρήσεις, οι τζίροι γιγαντώνονται.
Για παράδειγμα, με βάση τα στοιχεία της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνίων και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ), τα έσοδα της ελληνικής ταχυδρομικής αγοράς το 2024 ανήλθαν σε 768 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων το 84% αφορά τις ταχυμεταφορές.
Με βάση την ΕΕΤΤ στην αγορά των ταχυμεταφορών δραστηριοποιούνται 738 επιχειρήσεις με γενική άδεια.
Πόσοι είναι οι εργαζόμενοι σε delivery και ταχυμεταφορές;
Με βάση την ειδική ετήσια έκθεση του ΕΡΓΑΝΗ, οι εργαζόμενοι στις ταχυδρομικές – ταχυμεταφορικές δραστηριότητες είναι 18.842, το 0,74% των μισθωτών στο ιδιωτικό τομέα.
Καθώς όμως η πλειονότητα των εργαζομένων στις πλατφόρμες delivery-ταχυμεταφορών δεν καταγράφονται ως μισθωτοί, αλλά ως «μπλοκάκια» – εργολαβικοί, ο πραγματικός αριθμός είναι πολλαπλάσιος.
Η γκρίζα ζώνη της κατ’όνομα αυτοαπασχόλησης – ή «ψευδούς αυτοαπασχόλησης» όπως την ονομάζει η νομοθεσία, κρύβει όχι μόνο τον πραγματικό αριθμό των εργαζομένων στις υπηρεσίες delivery, αλλά και τον αριθμό των εργατικών ατυχημάτων και δυστυχημάτων. Ως γνωστόν η Επιθεώρηση Εργασίας δεν καταγράφει στις στατιστικές της τα τροχαία και τους αυτοαπασχολούμενους, ούτε τις επαγγελματικές ασθένειες.
Απεργία e-food: Επιτυχία της απεργίας, συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις για ΣΣΕ
Ιδιαίτερα πετυχημένη κρίνεται εκ του αποτελέσματος η 24ωρη απεργία των εργαζομένων στην efood, σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Λάρισα, Βόλος και Καλαμάτα. Όπως δηλώνει στο in o πρόεδρος του σωματείου εργαζομένων efood Αττικής Μιχάλης Ρέντζιος,, πολλά καταστήματα σταμάτησαν να εξυπηρετούν online παραγγελίες, ενώ σε περιοχές εκτός Αττικής «έπεσε» η πλατφόρμα.
Οι εργαζόμενοι συνεχίζουν μαχητικά τις κινητοποιήσεις για υπογραφή συλλογικής σύμβασης εργασίας, ενώ έχουν ήδη προσφύγει σε δεύτερο βαθμό στον Οργανισμό Μεσολάβησης και Διαιτησίας (ΟΜΕΔ).
Στο πλαίσιο της απεργίας ζήτησαν να κλείσουν νέα συνάντηση διαπραγμάτευσης με τη διοίκηση της επιχείρησης, όπως και τελικά ορίστηκε στις 25 Φεβρουαρίου.
Ο κ . Ρέντζιος αναγνωρίζει ότι πλέον η αναλογία μισθωτών εργαζομένων προς free lancers είναι σχεδόν ένα προς δέκα. Οι καταγεγραμμένοι μισθωτοί στις καταστάσεις της εταιρείας στην Αττική είναι περίπου 600, ενώ ο στόλος των διανομέων – delivery αλλάζει συνεχώς αριθμό, αλλά κυμαίνεται σε περισσότερους από 6.000.
Το γεγονός ότι οι εργαζόμενοι στον κλάδο παραμένουν σε μεγάλο βαθμό «αόρατοι» από το ΕΡΓΑΝΗ και τις στατιστικές της Επιθεώρησης Εργασίας, διαιωνίζει τις συνθήκες επισφάλειας και εκμετάλλευσης. Γι’αυτό και η υπογραφή ΣΣΕ κρίνεται ως ιδιαίτερα σημαντική, αφού θα αποτελέσει το πρώτο βήμα για υπογραφή αντίστοιχης συλλογικής συμφωνίας και για τα «μπλοκάκια». Στόχος παραμένει η μετατροπή όσων το επιθυμούν από freelancers σε μισθωτούς και η κατάργηση των εργολαβιών.
