Μια τεράστια «δημογραφική άβυσσο» μεταξύ διαφορετικών περιοχών του πλανήτη παρατηρούμε την τελευταία 25ετία: ενώ ο παγκόσμιος πληθυσμός αυξήθηκε κατά περίπου 46,6% (από ~6,1 δισεκατομμύρια σε πάνω από 8,2 δισεκατομμύρια), η κατανομή αυτής της αύξησης είναι εξαιρετικά άνιση.
Έντονες δημογραφικές ανισότητες που παρατηρούνται σε παγκόσμιο επίπεδο κατά την τελευταία εικοσιπενταετία
Η αντίθεση στη μεταβολή του πληθυσμού ανά χώρα, από το 2000 έως το 2025, με βάση στοιχεία του ΔΝΤ, είναι εμφανής: αύξηση του πληθυσμού λόγω της μετανάστευσης σε περιοχές του Κόλπου και της Αφρικής, και συνεχής μείωση του πληθυσμού σε ολόκληρη την Ανατολική Ευρώπη.
Πού ο πληθυσμός αυξάνεται ραγδαία
Οι πληθυσμοί με τον ταχύτερο ρυθμό αύξησης συγκεντρώνονται σε μια σχετικά μικρή ομάδα χωρών, κυρίως στον Κόλπο και στην υποσαχάρια Αφρική, όπου η μετανάστευση και η δημογραφική δυναμική έχουν οδηγήσει σε ταχεία αύξηση.
Το Κατάρ ξεπερνά κατά πολύ κάθε άλλη χώρα, με τον πληθυσμό του να έχει αυξηθεί περισσότερο από πέντε φορές (+423,4%) από το 2000. Αυτή η ραγδαία αύξηση οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην εισροή ξένων εργαζομένων που συνδέεται με την άνθηση των τομέων της ενέργειας και των υποδομών.
Άλλες οικονομίες του Κόλπου κατατάσσονται επίσης μεταξύ των ταχύτερα αναπτυσσόμενων, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (+249,7%), του Μπαχρέιν (+153,9%), του Κουβέιτ (+139,1%), του Ομάν (+129,1%) και της Σαουδικής Αραβίας (+98,5%).
Εκτός του Κόλπου, αρκετές αφρικανικές οικονομίες σημείωσαν επίσης σημαντική άνοδο, μεταξύ των οποίων η Ισημερινή Γουινέα (+166,6%), ο Νίγηρας (+157,0%), η Αγκόλα (+139,7%) και το Τσαντ (+126,9%).
Συρρίκνωση πληθυσμού
Στο άλλο άκρο, αρκετές χώρες παρουσιάζουν ραγδαία συρρίκνωση. Η Ουκρανία βρίσκεται στην κορυφή της κατάταξης με -32,5%, ακολουθούμενη από μια ομάδα χωρών της Ανατολικής Ευρώπης και των Βαλτικών, μεταξύ των οποίων η Βουλγαρία (-23,2%), η Λετονία (-21,6%), η Λιθουανία (-17,5%), η Μολδαβία (-18,8%) και η Ρουμανία (-16,1%).
Η ένταξη στην ΕΕ άνοιξε διαδρομές μετανάστευσης προς τη Δύση για ορισμένες περιοχές της Ανατολικής Ευρώπης, επιταχύνοντας τη μακροπρόθεσμη μείωση του πληθυσμού σε μια περιοχή που ήδη αντιμετωπίζει γήρανση του πληθυσμού και χαμηλά ποσοστά γεννήσεων.
Οι μεγάλες οικονομίες
Μεταξύ των μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου, η αύξηση του πληθυσμού ήταν γενικά πιο συγκρατημένη. Η Ινδία σημείωσε αύξηση 38,4%, ενώ οι ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 21,0%, η Κίνα κατά 10,9% και η Βραζιλία κατά 22,1%. Ο Καναδάς κατέγραψε μεγαλύτερη αύξηση, της τάξης του 35,6%, και η Αυστραλία σημείωσε άνοδο 44,9%.
Στην υπόλοιπη Ασία, η Ιαπωνία σημείωσε πτώση 2,8% και η Νότια Κορέα άνοδο 9,9%, με τις δύο χώρες να υπολείπονται του παγκόσμιου μέσου όρου αύξησης που ανήλθε στο 46,6%.
Η αύξηση, συνολικά, δεν διαχέεται στην ύπαιθρο, αλλά συγκεντρώνεται στις πόλεις.
- Το 2000, περίπου το 47% του πληθυσμού ζούσε σε πόλεις.
- Το 2025, το ποσοστό αυτό αγγίζει το 58%. Τεράστιες εκτάσεις στην επαρχία (ειδικά σε Ελλάδα, Ισπανία και Ανατολική Ευρώπη) ερημώνουν ολοκληρωτικά.
Η δημογραφική γήρανση
Η αύξηση του πληθυσμού δεν σημαίνει απαραίτητα «νεανικό πληθυσμό».
Στις χώρες με χαμηλή αύξηση (Ευρώπη, Ανατολική Ασία), η διάμεση ηλικία έχει εκτοξευθεί. Για παράδειγμα, στην Ιαπωνία και την Ιταλία, ο «μέσος» πολίτης είναι πλέον άνω των 47-48 ετών.
Στις χώρες με υψηλή αύξηση (Αφρική), η διάμεση ηλικία παραμένει κοντά στα 18-19 έτη.
Συμπερασματικά, μετά την ανάλυση των στοιχείων, βλέπουμε πως η ταχύτερη αύξηση του πληθυσμού δεν οφείλεται στις μεγαλύτερες οικονομίες, αλλά σε ένα συνδυασμό κρατών του Κόλπου με υψηλά μεταναστευτικά ποσοστά. Ουσιαστικά βλέπουμε πως ζούμε σε έναν κόσμο «δύο ταχυτήτων». Από τη μία πλευρά έχουμε μια «έκρηξη» σε περιοχές με άνθιση στις υποδομές και από την άλλη μια «συρρίκνωση» στις περιοχές με τον μεγαλύτερο πλούτο.
