«Μην τους αφήνεις! Διεκδίκησε τα δικαιώματά σου!», προτρέπει τους καταναλωτές η ΕΚΠΟΙΖΩ (Ένωση Καταναλωτών «Η Ποιότητα της Ζωής»), σε νέα ενημερωτική καμπάνια. Καθώς ο πόλεμος στο Ιράν δεν απειλεί απλώς να φέρει μια νέα ενεργειακή και πληθωριστική κρίση, , αλλά έχει ήδη πυροδοτήσει ανατιμήσεις, από τις αντλίες των καυσίμων ως τα ράφια του σούπερ μάρκετ, οι καταναλωτές καλούνται να περάσουν από την ατομική γκρίνια στη συντονισμένη δράση. Η πρόεδρος της ΕΚΠΟΙΖΩ Γιώτα Καλαποθαράκου, σχολιάζει την επαναφορά του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, την ίδρυση της νέας Ενιαίας Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και προτάσσει την ανάγκη να αποκτήσουμε καταναλωτική συνείδηση.
Η ακρίβεια καλά κρατεί
Θα καταφέρει το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους να αναχαιτίσει το νέο κύμα ακρίβειας; «Ως ΕΚΠΟΙΖΩ είμαστε ιδιαίτερα επιφυλακτικοί και θεωρούμε ότι τα μέτρα είναι ανεπαρκή και ελλιπή ως προς την αποτελεσματικότητά τους, που αυτό είναι το ζητούμενο. Αν ο καταναλωτής ωφεληθεί έστω και μερικά ευρώ, είναι θετικό. Όχι όμως αρκετό», απαντά η κ. Καλαποθαράκου.
«Διότη το πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους σε 63 κατηγορίες προϊόντων και στα καύσιμα, δεν αγγίζει το κόστος παραγωγής και εισαγωγής. Πολλές αυξήσεις έχουν ήδη ενσωματωθεί στην εφοδιαστική αλυσίδα κατά το προηγούμενο έτος. Το πλαφόν δεν αναχαιτίζει την ακρίβεια, προσπαθεί να αντιμετωπίσει την αισχροκέρδεια. Άρα η ακρίβεια καλά κρατεί, είναι εδώ. Οι τιμές στα προϊόντα θα συνεχίσουν να αυξάνονται και αυτό θα ελέγχεται ως προς το μικτό περιθώριο κέρδους, με βάση τη μέση τιμή του προϊόντος του ’25. Όταν πολλά προϊόντα είχαν ήδη εκτοξευθεί. Να πούμε για το μοσχαρίσιο κρέας, το οποίο μεσοσταθμικά μέσα σε ένα χρόνο είχε άνοδο 25,6%; Το κακάο, τον καφέ, τα φρούτα, με αυξήσεις από 14% ως 17%;», συμπληρώνει.
Ενδο-ομιλικά τρικ
Η ίδια τονίζει ότι «επιπρόσθετα, οι επιχειρήσεις εφευρίσκουν διάφορα τρικ, με ενδο-ομιλικές τριγωνικές συναλλαγές, που διαμορφώνουν εικονικά κόστη στη διαδρομή, με συνέπεια να εκφεύγουν του μέτρου». Πρόκειται για μια πολύ σοβαρή καταγγελία, η οποία έχει διατυπωθεί ξανά στο παρελθόν. Όμως όπως παραδέχεται η κ. Καλαποθαράκου, έχουν ενδείξεις αλλά όχι χειροπιαστές αποδείξεις γι’αυτό το φαινόμενο. «Δεν έχουμε κάνει κάποια έρευνα, αλλά ξέρουμε ότι λειτουργεί έτσι, ώστε να εμφανίζουν πολύ μικρό κέρδος οι τελικές επιχειρήσεις, δηλαδή τα σούπερ μάρκετ, ενώ στην πραγματικότητα δεν είναι καθόλου έτσι.
Ως αποτέλεσμα ο καταναλωτής παραμένει εκτεθειμένος σε φαινόμενα αισχροκέρδειας και εξαπάτησης, ενώ παράλληλα η αγοραστική δύναμη μειώνεται συνεχώς. Το άλλο ζήτημα είναι ότι μένουν εκτός του μέτρου του πλαφόν τα διυλιστήρια. Δηλαδή την πληρώνουν οι τελικές επιχειρήσεις, τα βενζινάδικα. Οι παρεμβάσεις δεν θα αποτρέψουν το φαινόμενο της ακρίβειας».
Μείωση έμμεσων φόρων προτείνει η ΕΚΠΟΙΖΩ
Η ΕΚΠΟΙΖΩ είναι άλλος ένας φορέας, από τους πολλούς, που επιμένει στη μείωση των έμμεσων φόρων ως μέτρο μείωσης των τιμών. «Ως ΕΚΠΟΙΖΩ λέμε ότι χρειάζεται να χτυπηθεί το κακό στη ρίζα του. Δηλαδή να ληφθούν δραστικά, μέτρα, μόνιμου χαρακτήρα. Να εφαρμοστούν δομικές μεταρρυθμισεις και ελεγκτικοί μηχανισμοί για να αντιμετωπιστεί το τέρας της ακρίβειας. Όπως η στοχευμένη μείωση ή και αναστολή του ΦΠΑ σε βασικά καταναλωτικά αγαθά και η Μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα. Στην Ελλάδα οι έμμεσοι φόροι στα καύσιμα είναι 65% και στην Ευρώπη 35%».
Πού σημειώνονται ανατιμήσεις
Σύμφωνα με τις ενώσεις καταναλωτών, έχουν ήδη καταγραφεί οι πρώτες ανατιμήσεις στα τρόφιμα, μετά την έναρξη του πολέμου, ιδίως σε νωπά αγαθά. Σε κάποιες περιπτώσεις υπάρχουν «κρυφές ανατιμήσεις» σε συσκευασμένα προϊόντα, που δεν δικαιολογούνται από τις αυξήσεις στα καύσιμα, αφού πρόκειται για είδη που υπάρχουν σε «στοκ» στις αποθήκες των σουπερμάρκετ.
Χαρακτηριστικές είναι οι πρόσφατες δηλώσεις του Απόστολου Ραυτόπουλου – προέδρου της Ένωσης Εργαζόμενων Καταναλωτών Ελλάδας, στο Μega για «ανατιμήσεις στα προϊόντα με την πρώτη τουφεκιά». Όπως είπε, εντοπίστηκαν απότομες αυξήσεις σε κονσέρβες, κατεψυγμένα και μακράς διάρκειας προϊόντα ψυγείου, που δεν συνδέονται με τον πόλεμο αλλά πιθανόν υποκρύπτουν αισχροκέρδεια.
Για παράδειγμα, κονσέρβα ντοματάκια, ελληνικό προϊόν, πωλούνταν σε προσφορά έναντι 0,90 ευρώ τη μια ημέρα και προς 0,94 ευρώ την αμέσως επόμενη. Ο καταναλωτής μπορεί να μην το «καταχωρίσει» καν στο ραντάρ του, πρόκειται όμως για αύξηση 4,4% σε λίγες ώρες. Αντίστοιχα, δήλωσε ότι μαργαρίνη 200 γραμμαρίων, πωλούνταν σε προσφορά τη μια ημέρα προς 1,03 ευρώ και την αμέσως επόμενη προς 1,23 ευρώ, επίσης σε προσφορά. Πρόκειται για αύξηση πάνω από 19%.
Καταγγελίες για νέες αυξήσεις στο μοσχάρι
«Έχουμε καταγγελίες από καταναλωτές για απότομες αυξήσεις σε τρόφιμα τις πρώτες δύο εβδομάδες του πολέμου. Για παράδειγμα μας κατήγγειλαν ότι σε μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ, την περασμένη εβδομάδα το μοσχαρίσιο κρέας από 17,60 ευρώ το κιλό, πήγε στα 19,20 ευρώ – ενάμιση ευρώ ακριβότερο ή 19%. Επίσης μας καταγγέλλουν είναι ότι έχουν μειωθεί ή έχουν σταματήσει εντελώς οι προσφορές σε πολλές κατηγορίες προϊόντων» λέει η κ. Καλαποθαράκου
Πώς αξιολογεί η ΕΚΠΟΙΖΩ τη νέα Αρχή Ελέγχου της Αγοράς
Η ΕΚΠΟΙΖΩ κρατάει μικρό καλάθι για το κατά πόσο η νεοσύστατη Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, θα φέρει ουσιαστικές αλλαγές προς το καλύτερο.
«Δεν είμαστε ιδιαίτερα αισιόδοξοι για αυτή την Αρχή. Το έχουμε σχολιάσει από όταν κληθήκαμε στη διαβούλευση -τελευταία στιγμή βέβαια- όταν κατατέθηκε το νομοσχέδιο. Εμείς θέλαμε να υπάρξει μία ισχυρή Αρχή που να έχει στο επίκεντρο τον καταναλωτή, να αντιμετωπίζει όλη την γκάμα των προβλημάτων και να παίρνει μέτρα. Δεν έγινε κάτι τέτοιο. Έγινε μία συγχώνευση κάποιων υπηρεσιών του Υπουργείου Ανάπτυξης και του Συνηγόρου του Καταναλωτή.
Στην αρχική εκδοχή του νομοσχεδίου δεν υπήρχαν πουθενά οι Ενώσεις Καταναλωτών. Ενσωμάτωσαν δύο από τα σημεία τα οποία θέσαμε στη διαβούλευση. Το ένα είναι ότι μπορεί η Ανεξάρτητη Αρχή να πραγματοποιεί δράσεις μαζί με τις Ενώσεις Καταναλωτών για την εκπαίδευση – ενημέρωση των καταναλωτών. Το δεύτερο ότι δέχτηκαν την προτεραιοποίηση των καταγγελιών. Δηλαδή αν μία ένωση καταναλωτών κάνει στοιχειοθετημένα κάποια καταγγελία, να προτεραιοποιείται σε σχέση με τις καταγγελίες που κάνουν μεμονωμένοι ιδιώτες.
Εμείς είχαμε ζητήσει να συμμετέχουν οι πιστοποιημένες ενώσεις καταναλωτών, με θεσμικό ρόλο, π.χ. στο Συμβούλιο της Αρχής.
Ζητείται καταναλωτική συνείδηση
Γιορτάσαμε πρόσφατα την Παγκόσμια Ημέρα Καταναλωτή. Γιατί παρά την παρατεταμένη ακρίβεια δεν βλέπουμε κινήματα καταναλωτών, όπως σε άλλες χώρες της Ευρώπης;
«Στη χώρα μας, αφενός έχουμε ένα αδύναμο καταναλωτικό κίνημα, και δεν βγάζω τις δικές μας ενώσεις, και αφετέρου το κοινό δεν έχει αναπτύξει καταναλωτική συνείδηση. Είναι δύσκολο στις παρούσες συνθήκες οι καταναλωτές να ανατρέψουν καταστάσεις, να επιβάλουν τον σεβασμό των δικαιωμάτων και την προστασία των οικονομικών συμφερόντων τους. Γι’ αυτό χρειάζεται εκπαίδευση και ενημέρωση, που να ξεκινά από το νηπισαγωγείο», απαντά η πρόεδρος της ΕΚΠΟΙΖΩ.
Το όπλο του μποϊκοτάζ
Προς το παρόν βλέπουμε ότι το κάθε νοικοκυριό προσπαθεί μόνο του να αντιμετωπίσει την ακρίβεια, κόβει από εδώ, κόβει από εκεί, κυνηγάει προσφορές. Έχουν κηρυχθεί κατά καιρούς κάποια καταναλωτικά μποϊκοτάζ, χωρίς όμως μεγάλη επιτυχία. Πού αποδίδεται η δυσκολία να περάσουμε από την ατομική διαχείριση στη συλλογική δράση;
«Πράγματι, δεν είναι καθόλου εύκολο», παραδέχεται η κ. Καλαποθαράκου. «Διότι η ακρίβεια έχει διαπεράσει τους πάντες και τα πάντα. Η ακρίβεια δεν περιορίζεται σε έναν τομέα, σε ένα προϊόν, σε μία κατηγορία. Είναι διάχυτη και εναρμονισμένη σε όλους τους τομείς. Δεν είναι εύκολο να στοχεύσει κανείς κάποιο προϊόν, να κάνει μποϊκοτάζ, να κινητοποιήσει την ελληνική κοινωνία. Είναι ένα σημαντικό όπλο που έχουμε στα χέρια μας, αλλά πρέπει να αξιοποιηθεί σωστά για να έχει αποτέλεσμα, όχι να εκτοξεύουμε πυροτεχνήματα».
Δύναμη των καταναλωτών οι γραπτές δημόσιες καταγγελίες
Τι δράσεις αναλαμβάνει και προτείνει η ΕΚΠΟΙΖΩ για να αποκτήσουμε καταναλωτική συνείδηση αλλά και ένα καταναλωτικό κίνημα που να φέρνει αποτελέσματα;
«Η ενημέρωση και η εκπαίδευση είναι πρωταρχικά. Κάνουμε έναν αγώνα προς αυτή την κατεύθυνση και συζητάμε με την αρμόδια Αρχή για να ξεκινήσει μεθοδευμένα, συστηματικά η εκπαίδευση του καταναλωτή, ούτως ώστε να αναπτυχθεί και στη χώρα μας καταναλωτική συνείδηση. Να οργανωθούμε σαν καταναλωτές και όχι να απευθυνόμαστε στις Ενώσεις Καταναλωτών ή στο οποιοδήποτε Υπουργείο όταν έχουμε πρόβλημα, για να λύσουμε το πρόβλημά μας. Να είμαστε δηλαδή πιο ενεργοί», μας λέει η κ. Καλαποθαράκου.
Στην ιστοσελίδα της ΕΚΠΟΙΖΩ παρουσιάζονται πρακτικές συμβουλές για τους καταναλωτές ενώ συνεχίζεται η ενημερωτική καμπάνια με ενημερωτικά βίντεο. «Επίσης έχουμε πάνω από 50 υποδείγματα καταγγελίας όπου μπορεί ο κάθε καταναλωτής που αντιμετωπίζει πρόβλημα, με οποιοδήποτε τομέα, είτε τράπεζες, ασφαλιστικές, είτε τηλεπικοινωνίες, ενέργεια και λοιπά, να το συμπληρώνει και να το αποστέλλει στην επιχείρηση και να το κοινοποιεί», καταλήγει η πρόεδρος της ΕΚΠΟΙΖΩ. Δεν αρκεί δηλαδή να γράφουμε κάτι στο facebook ή να καταγγέλλουμε στις Ενώσεις, αλλά πρέπει να πάρουμε την τύχη μας στα χέρια μας, ξεκινώντας από τη συστηματική, συγκεκριμένη, γραπτή δημοσιοποίηση και καταγγελία των κακώς κειμένων, και στην αγορά.
