Ο Έλον Μασκ έχει να ευχαριστήσει πολλούς ανθρώπους για το γεγονός ότι έγινε ο πρώτος τρισεκατομμυριούχος στον κόσμο — τους μηχανικούς των εταιρειών του που πέτυχαν τεχνολογικές καινοτομίες, τους επενδυτές της Wall Street που ήταν πρόθυμοι να τους χαρίσουν τα δολάριά τους παρά τα αμφισβητήσιμα οικονομικά στοιχεία, αλλά κυρίως τους Αμερικανούς φορολογούμενους και τους κυβερνητικούς υπεύθυνους χάραξης πολιτικής.
Οι δύο εταιρείες βρίσκονταν σε ασταθή θέση ως startup επιχειρήσεις πριν λάβουν επιδοτήσεις από τους φορολογούμενους
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση χορήγησε στη SpaceX, μόνο στα πρώτα της χρόνια, επιχορηγήσεις αξίας άνω των 500 εκατομμυρίων δολαρίων. «Δεν θα υπήρχαν (η Tesla και η SpaceX) αν δεν ήταν η κυβέρνηση», δήλωσε στο CNN ο Ρος Γκέρμπερ, διευθύνων σύμβουλος της επενδυτικής εταιρείας Gerber Kawasaki και από τους πρώτους επενδυτές της Tesla.
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση χορήγησε στη SpaceX επιχορηγήσεις αξίας άνω των 500 εκατομμυρίων δολαρίων στα πρώτα της χρόνια. Και αυτά τα 500 εκατομμύρια δολάρια είναι μόνο ένα κλάσμα του ποσού που έλαβε η Tesla από κρατικές επιχορηγήσεις, δάνεια, συμβάσεις και ρυθμιστικές πολιτικές.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η επιτυχία της SpaceX και η αποτίμηση της Tesla σε περίπου 1,5 τρισεκατομμύρια δολάρια οφείλονται εξ ολοκλήρου στις ομοσπονδιακές δαπάνες, αλλά και οι δύο εταιρείες βρίσκονταν σε ασταθή θέση ως startup επιχειρήσεις πριν λάβουν επιδοτήσεις από τους φορολογούμενους.
Μασκ: Τα αρχικά κεφάλαια έδωσαν ώθηση στη SpaceX
Το ερώτημα κατά πόσο η καθαρή περιουσία του Μασκ, ύψους ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων, προέρχεται από την κυβέρνηση δεν είναι τόσο απλό όσο ακούγεται. Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, μόνο ένα μικρό μέρος του πλούτου του οφείλεται στους φορολογούμενους. Οι εταιρείες του έχουν λάβει «μόνο» δεκάδες δισεκατομμύρια από κυβερνητικές συμβάσεις και προγράμματα.
Όμως, δεν έχει σημασία μόνο το χρηματικό ποσό — αλλά και το πότε εισπράχθηκε.
Η πρώτη σημαντική χρηματοδότηση της SpaceX του Μασκ ήταν μια επιχορήγηση 278 εκατομμυρίων δολαρίων από τη NASA το 2006 για την ανάπτυξη του συστήματος πυραύλων Falcon και της διαστημικής κάψουλας Dragon. Το πρόγραμμα του Διαστημικού Λεωφορείου έφτανε στο τέλος του και οι ΗΠΑ χρειάζονταν έναν νέο τρόπο για να μεταφέρουν αστροναύτες και φορτία στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.
Ήταν η πρώτη από επιχορηγήσεις συνολικού ύψους άνω των 500 εκατομμυρίων δολαρίων που θα λάμβανε η SpaceX, σύμφωνα με στοιχεία της PitchBook, η οποία παρακολουθεί την αποτίμηση ιδιωτικών εταιρειών.
«Αυτό αντιστοιχούσε περίπου στο μισό του κεφαλαίου που είχαν συγκεντρώσει μέχρι εκείνη τη στιγμή», δήλωσε ο Κέισι Ντρέιερ, επικεφαλής της διαστημικής πολιτικής στην Planetary Society, μια ομάδα δημοσίου συμφέροντος που υποστηρίζει τις διαστημικές πτήσεις, πριν από την εισαγωγή της SpaceX στο χρηματιστήριο. «Πρόκειται για μια σημαντική δέσμευση που ανέλαβε η NASA».
Και ενώ η NASA απολάμβανε τα οφέλη της επιτυχίας της SpaceX, με δεκάδες ανθρώπους να μεταφέρονται στον διαστημικό σταθμό με τους πυραύλους της εταιρείας, δεν επωφελήθηκε όπως οι ιδιώτες επενδυτές.
«Οι άνθρωποι που επένδυσαν το άλλο μισό του κεφαλαίου εκείνης της εποχής πρόκειται να γίνουν πολυδισεκατομμυριούχοι», δήλωσε ο Ντρέιερ.
Και η υποστήριξη από τη NASA δεν σταμάτησε στις επιχορηγήσεις. Ο Μασκ έχει παραδεχτεί ότι η εταιρεία είχε σχεδόν εξαντλήσει τη ρευστότητά της στα τέλη του 2008, όταν έλαβε μια κρίσιμη, και τότε άνευ προηγουμένου, σύμβαση ύψους 1,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων από την αμερικανική διαστημική υπηρεσία.
«Το γεγονός είναι ότι δεν θα μπορούσαμε να ξεκινήσουμε τη SpaceX, ούτε θα μπορούσαμε να φτάσουμε σε αυτό το σημείο, χωρίς τη βοήθεια της NASA», δήλωσε ο Mασκ το 2012, κατά την πρώτη εκτόξευση του πυραύλου Falcon 9 της εταιρείας προς τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS).
Οι κανονισμοί κράτησαν την Tesla στη ζωή
Συγκριτικά, η Tesla έχει λάβει σχετικά περιορισμένες κρατικές συμβάσεις στο παρελθόν. Ωστόσο, έλαβε σημαντική βοήθεια κατά την έναρξη της λειτουργίας της — βοήθεια ζωτικής σημασίας.
Τον Ιανουάριο του 2010, η Tesla είχε πουλήσει λιγότερα από 2.000 αυτοκίνητα σε όλη την ιστορία της, σχεδόν όλα εκκεντρικά ηλεκτρικά μοντέλα βασισμένα σε σπορ αυτοκίνητα της Lotus, μιας σχετικά άγνωστης βρετανικής εταιρείας. Τότε η Tesla έλαβε ένα δάνειο χαμηλού επιτοκίου ύψους 465 εκατομμυρίων δολαρίων από το Υπουργείο Ενέργειας, μήνες πριν από την εισαγωγή της στο χρηματιστήριο. Με το δάνειο, η εταιρεία ανέπτυξε το σεντάν Tesla Model S, την πρώτη της μεγάλη επιτυχία. Η Tesla αποπλήρωσε το δάνειο νωρίτερα από το προβλεπόμενο, χάρη στα έσοδα από μια επιπλέον πώληση μετοχών το 2013.
Μια έκπτωση φόρου 7.500 δολαρίων για τους αγοραστές ηλεκτρικών αυτοκινήτων επέτρεψε στην εταιρεία και σε άλλους κατασκευαστές αυτοκινήτων να πουλήσουν ηλεκτρικά αυτοκίνητα αμερικανικής κατασκευής σε υψηλότερη τιμή από ό,τι θα επέτρεπε διαφορετικά η αγορά.
Οι αγοραστές της Tesla έλαβαν ομοσπονδιακές φορολογικές ελαφρύνσεις συνολικής αξίας περίπου 3,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων πριν από τη λήξη του προνομίου το 2019. Στη συνέχεια, η Tesla μείωσε τις τιμές για να διατηρήσει τη ζήτηση. Λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος της μείωσης των τιμών, η φορολογική ελάφρυνση πιθανότατα επέτρεψε στην Tesla να αποκομίσει περισσότερα από 1 δισεκατομμύριο δολάρια από τις πωλήσεις αυτοκινήτων στην Αμερική σε σύγκριση με το ποσό που θα είχε εισπράξει χωρίς την ελάφρυνση αυτή.
Η φορολογική έκπτωση αποκαταστάθηκε το 2023 στο πλαίσιο του Νόμου για τη Μείωση του Πληθωρισμού της κυβέρνησης Μπάιντεν. Ωστόσο, οι Ρεπουμπλικανοί στο Κογκρέσο και η κυβέρνηση Τραμπ κατάργησαν την έκπτωση σε ολόκληρο τον κλάδο στις 30 Σεπτεμβρίου 2025.
Ωστόσο, η σημαντικότερη οικονομική στήριξη της Tesla δεν προήλθε από τις φορολογικές ελαφρύνσεις για τους αγοραστές ηλεκτρικών οχημάτων. Προήλθε από ένα κυβερνητικό πρόγραμμα για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα σε ολόκληρο τον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας.
Σύμφωνα με το κανονιστικό πλαίσιο, οι αυτοκινητοβιομηχανίες έπρεπε να τηρούν όρια εκπομπών. Εάν δεν τα τηρούσαν, θα έπρεπε να αγοράζουν «πιστώσεις εκπομπών» από εταιρείες που συμμορφώνονταν με τα όρια. Και η μόνη εταιρεία που πάντα βρισκόταν κάτω από τα όρια εκπομπών και είχε πιστώσεις προς πώληση ήταν η Tesla, καθώς όλα τα οχήματά της είναι ηλεκτρικά.
Αυτό σήμαινε ότι σχεδόν όλες οι άλλες αυτοκινητοβιομηχανίες στις ΗΠΑ έκαναν ουρά για να γεμίσουν τα ταμεία της Tesla, ως αποτέλεσμα των κανονιστικών ρυθμίσεων. Οι πωλήσεις αυτών των πιστωτικών μονάδων αντιπροσώπευαν σχεδόν το 25% των εσόδων της εταιρείας το 2008 και το 10% των εσόδων της κατά τη διάρκεια των επόμενων πέντε ετών. Μεταξύ 2008 και 2019, οι πωλήσεις κανονιστικών πιστώσεων απέφεραν στην εταιρεία περισσότερα από 2 δισεκατομμύρια δολάρια.
Η Tesla ίσως να είχε καταρρεύσει χωρίς αυτά τα κεφάλαια — ένα γεγονός που δεν ξέφυγε από τον ίδιο τον Μασκ, όπως υπογραμμίζει το CNN.
Σε ένα tweet το 2020, ο Mασκ παραδέχτηκε ότι η Tesla παραλίγο να αναγκαστεί να κηρύξει πτώχευση μόλις το 2019. Ακόμη και αφού ξεπέρασε τον κίνδυνο πτώχευσης, η Tesla κατάφερε να παρουσιάσει κέρδη χωρίς τη βοήθεια των πωλήσεων με πίστωση μόλις το 2021.
Από το 2019, οι πωλήσεις ρυθμιστικών πιστώσεων έχουν αποφέρει άλλα 12,3 δισεκατομμύρια δολάρια, με όλα αυτά τα χρήματα να καταλήγουν σχεδόν απευθείας στα κέρδη της. Ωστόσο, αυτά τα έσοδα από πιστώσεις είναι πιθανό να στερέψουν στο μέλλον, καθώς οι Ρεπουμπλικανοί στο Κογκρέσο έχουν ουσιαστικά καταργήσει το πρόγραμμα.
Όμως, η αξία της Tesla δεν έχει πλέον μεγάλη σχέση με τα αυτοκίνητά της. Αντίθετα, η τιμή της μετοχής της εταιρείας βασίζεται στην υπόσχεση του Mασκ ότι η Tesla θα προσφέρει σύντομα ευρέως διαδεδομένα αυτόνομα «ρομποταξί» και ανθρωποειδή ρομπότ, μια υπόσχεση που προσπαθεί εδώ και καιρό να εκπληρώσει, αλλά χωρίς ιδιαίτερο αποτέλεσμα.
Η εμπιστοσύνη της Wall Street στον Mασκ είναι ο κύριος λόγος για τον οποίο η περιουσία του έχει φτάσει σε ύψη που ήταν προηγουμένως αδιανόητα — τουλάχιστον προς το παρόν, εφόσον οι τιμές των μετοχών των εταιρειών του παραμένουν κοντά στα σημερινά επίπεδα. Αλλά αυτή η εμπιστοσύνη προέρχεται από το γεγονός ότι στην αρχή των επιχειρήσεών του, όταν χρειαζόταν οικονομική βοήθεια περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, ήταν η αμερικανική κυβέρνηση — και όχι η Wall Street — που του παρείχε την απαραίτητη βοήθεια.
«Αποδείχθηκε ότι η ύπαρξη αυτών των εταιρειών ήταν σίγουρα θετική για την κυβέρνηση, την Αμερική και την κοινωνία, οπότε δεν μετανιώνω που η κυβέρνηση του έδωσε τα χρήματα», δήλωσε ο Γκέρμπερ, ο πρώιμος επενδυτής της Tesla που είναι πλέον επικριτικός απέναντι στον Μασκ. «Το λάθος που έκανε η κυβέρνηση είναι ότι θα έπρεπε να είχε αποκτήσει μετοχικό μερίδιο».
Πηγή: ΟΤ
