Η Ευρώπη σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Η συνεχιζόμενη ένταση στη Μέση Ανατολή και η σύγκρουση των ΗΠΑ με το Ιράν για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ δεν αφήνει αμέτοχη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή που μας καλεί να «δέσουμε τις ζώνες ασφαλείας» καθώς οι αυξανόμενες εντάσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης απειλούν να καταστρέψουν την εύθραυστη εκεχειρία.
Η ενεργειακή κρίση στην Ευρώπη ενδέχεται να επιδεινωθεί σημαντικά
Εδώ και περισσότερο από δύο μήνες, πρώτα το Ιράν και στη συνέχεια οι ΗΠΑ μπλοκάρουν την είσοδο στον Περσικό Κόλπο, ο οποίος αποτελεί τη διαδρομή για τουλάχιστον το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου που μεταφέρεται δια θαλάσσης.
«Η κατάσταση ενδεχομένως θα επιδεινωθεί σημαντικά»
Καθώς η κρίση παρατείνεται και η προοπτική περαιτέρω ελλείψεων στην προσφορά αυξάνεται, η Ευρώπη που εξαρτάται από τις εισαγωγές, προετοιμάζεται για περαιτέρω διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα.
«Πρέπει πραγματικά να δέσουμε τις ζώνες ασφαλείας μας και να λάβουμε υπόψη την πιθανότητα ότι αυτή η κατάσταση θα συνεχιστεί και ενδεχομένως θα επιδεινωθεί σημαντικά», δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τρίτη (05/05) ο Βόπκε Χούκστρα, επίτροπος της ΕΕ, αρμόδιος για την πολιτική για το κλίμα και τη φορολογία.
«Η ελπίδα δεν είναι στρατηγική»
Ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν, από την πλευρά του, έθεσε το ενδεχόμενο «ανακατανομής» στα καύσιμα αεροσκαφών καθώς περιφερειακές ελλείψεις φαίνεται να πλησιάζουν.
«Ελπίζουμε να μην συμβεί, αλλά η ελπίδα δεν αποτελεί στρατηγική», δήλωσε στους δημοσιογράφους. «Από την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν ήδη δαπανήσει πάνω από 30 δισ. ευρώ επιπλέον για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων χωρίς να λάβουν επιπλέον προμήθειες», πρόσθεσε.
Παράλληλα, μιλώντας για την κατάσταση που διαμορφώνεται, τόνισε ότι «η παραγωγή φυσικού αερίου, λόγω των καταστροφών που έχουν προκληθεί στις υποδομές, ιδιαίτερα στο Κατάρ, είναι τόσο σοβαρά επηρεασμένη που η αποκατάσταση θα πάρει πιθανότατα χρόνια. Το πετρέλαιο πιθανότατα θα επανέλθει πιο γρήγορα όσον αφορά την παραγωγή, αλλά και πάλι θα χρειαστεί χρόνος για να επιστρέψουμε σε μια κανονική κατάσταση».
Αναφορικά με την επιστροφή στην κανονικότητα στα Στενά του Ορμούζ, ο Επίτροπος τόνισε ότι «είναι πολύ νωρίς για να πούμε πότε ακριβώς θα επιστρέψουμε σε μια κανονική κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Και ακόμη κι όταν συμβεί αυτό, πρέπει να είμαστε ρεαλιστές και να πούμε ότι ακόμη και στο καλύτερο σενάριο, η κατάσταση παραμένει αρκετά σοβαρή».
Ο κρίσιμος Ιούνιος
Η Ευρώπη ενδέχεται να αντιμετωπίσει ελλείψεις σε καύσιμα αεροσκαφών ήδη από τον Ιούνιο, εάν οι «μπλοκαρισμένες» προμήθειες από τη Μέση Ανατολή δεν αντικατασταθούν πλήρως, προειδοποίησε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΙΕΑ).
Ακόμα και αν υπάρξει συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και ομαλοποιηθεί η διέλευση των πλοίων από το Στενό, αναλυτές εκτιμούν πως θα χρειαστούν εβδομάδες μέχρι να επανεκκινήσουν οι αποστολές πετρελαίου και να φτάσουν στα διυλιστήρια ανά τον κόσμο.
Οι πετρελαϊκές εταιρείες αναπόφευκτα θα συνεχίσουν να αντλούν ποσότητες από τα αποθέματά τους για να καλύψουν την αυξημένη ζήτηση.
Ο διευθύνων σύμβουλος της πετρελαϊκής Equinor, Άντερς Όπενταλ, δήλωσε την Τετάρτη (06/05) ότι θα χρειαστούν τουλάχιστον έξι μήνες ώστε η αγορά να επιστρέψει σε φυσιολογικά επίπεδα, ακόμη και σε περίπτωση ειρήνης στη Μέση Ανατολή.
Αναλυτές της Deutsche Bank σημειώνουν ότι οι επιθέσεις «θέτουν υπό αμφισβήτηση την κατάσταση της εκεχειρίας μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν».
Η Τεχεράνη δεν έχει δείξει καμία πρόθεση να παραιτηθεί από τον έλεγχο της θαλάσσιας οδού. Ο Μοχάμαντ-Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, δήλωσε το πρωί της Τρίτης ότι η «νέα ισορροπία» στο Στενό «βρίσκεται σε διαδικασία σταθεροποίησης».
Μνήμες 1970 στην Ευρώπη
Ο παρατεταμένος αποκλεισμός των μεταφορών πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Κόλπο έχει φέρει στο προσκήνιο το φάσμα μιας παρατεταμένης οικονομικής επιβράδυνσης σε συνδυασμό με την αύξηση του κόστους διαβίωσης – ένας συνδυασμός που οι οικονομολόγοι αποκαλούν «στασιμοπληθωρισμό» θυμίζοντας τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970.
«Τα οικονομικά στοιχεία και οι πληροφορίες που έχω δει δεν είναι ενθαρρυντικά», είπε ο Χούκστρα ενώ ο Ντομπρόβσκις, επίτροπος της ΕΕ αρμόδιος για την οικονομία, είχε εκφράσει παρόμοια απαισιόδοξη άποψη.
«Η Ευρώπη αντιμετωπίζει ένα σοκ στασιμοπληθωρισμού, δηλαδή μια επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης με ταυτόχρονη αύξηση του πληθωρισμού», ανέφερε δίνοντας «πόντους» σε με μια δύσκολη εξίσωση που έχει μπροστά της να αντιμετωπίσει η ΕΕ.
