Η επιστροφή των πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα μετά την ανακοινωθείσα παύση των επιθέσεων από τους αντάρτες Χούθι της Υεμένης αναμένεται να επιφέρει νέες αλλαγές στο τοπίο της διεθνούς ναυτιλίας, επηρεάζοντας τόσο τη μεταφορά εμπορευματοκιβωτίων όσο και των άλλων ναυτιλιακών κλάδων. Ειδικά στον κλάδο των εμπορευματοκιβωτίων, η προοπτική μιας απότομης κατάρρευσης των ναύλων θεωρείται ιδιαίτερα πιθανή σε περίπτωση που οι ναυτιλιακές εταιρείες δεν λάβουν εγκαίρως μέτρα περιορισμού της προσφερόμενης χωρητικότητας.
Ανοιχτά ζητήματα
Η Xeneta, κορυφαία εταιρεία ανάλυσης δεδομένων ναύλων, προειδοποιεί ότι παρά τις πρόσφατες εξελίξεις δεν υπάρχουν ακόμη σαφή σημάδια άμεσης επιστροφής στα επίπεδα προ της κρίσης, καθώς κρίσιμα ζητήματα παραμένουν ανοιχτά και η ασφάλεια στην περιοχή κάθε άλλο παρά διασφαλισμένη είναι.
Ο επικεφαλής αναλυτής της Xeneta, Peter Sand, τονίζει ότι η ναυτιλιακή βιομηχανία δεν μπορεί να βασιστεί σε γενικόλογες δηλώσεις των Χούθι περί τερματισμού των επιθέσεων. Οπως σημειώνει, «οι λεπτομέρειες είναι ασαφείς και δεν μπορείτε να βασίσετε την ασφάλεια των πληρωμάτων, των πλοίων και των φορτίων στα λόγια των Χούθι». Πρόκειται για μια προειδοποίηση που αποτυπώνει την πραγματικότητα μιας περιοχής η οποία παραμένει εκτεθειμένη σε στρατιωτικούς κινδύνους και γεωπολιτικές εντάσεις.
Ο Sand υπογραμμίζει πως οι εταιρείες τακτικών γραμμών μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων χρειάζονται πολύ ισχυρότερες εγγυήσεις για να επανέλθουν πλήρως στα δρομολόγια μέσω του Σουέζ.
Οι προβλέψεις
Παρά τις σχετικές επιφυλάξεις, έχουν ήδη σημειωθεί περιπτώσεις πλοίων που επέστρεψαν στην Ερυθρά Θάλασσα και στη Διώρυγα του Σουέζ. Μεταξύ αυτών, τα CMA CGM «Zheng He» και «Benjamin Franklin», γεγονός που δείχνει μια συγκρατημένη προσπάθεια ομαλοποίησης.
Παρ’ όλα αυτά, τα δεδομένα δείχνουν ότι η κίνηση των εμπορευματοκιβωτίων μέσω της Διώρυγας συνεχίζει να μειώνεται μέσα στο 2025. Ακόμη και αν ο κίνδυνος θεωρηθεί μειωμένος, οι αναλυτές προβλέπουν πως η πλήρης επιστροφή στον φόρτο του 2023 είναι απίθανη στο άμεσο μέλλον.
Το τελευταίο έτος, οι μακρύτερες διαδρομές μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας απορρόφησαν περίπου δύο εκατομμύρια TEU από τη διαθέσιμη παγκόσμια χωρητικότητα, λειτουργώντας ως «φυσικός περιορισμός» των προσφερόμενων χώρων στα πλοία.
Εάν μεγάλες εταιρείες επιστρέψουν μαζικά στη διαδρομή της Ερυθράς Θάλασσας, η απελευθέρωση αυτής της χωρητικότητας θα είναι απότομη και θα ασκήσει ισχυρή καθοδική πίεση στα ναύλα. Ηδη οι μέσες τιμές spot από την Απω Ανατολή προς τη Βόρεια Ευρώπη, τη Μεσόγειο και την Ανατολική Ακτή των ΗΠΑ έχουν μειωθεί περισσότερο από 50% από τις αρχές του έτους, ενώ ο κλάδος καταγράφει σημαντικές ζημιές.
Η Xeneta εκτιμά ότι οι ναύλοι ενδέχεται να υποχωρήσουν έως και 25% το 2026, ακόμη και αν δεν υπάρξει πλήρης εξομάλυνση των διελεύσεων στην Ερυθρά Θάλασσα.
Ακραία μέτρα
Σε αυτό το περιβάλλον, οι εταιρείες ενδέχεται να καταφύγουν σε ακραία μέτρα προκειμένου να σταθεροποιήσουν την αγορά: παροπλισμό ή διάλυση πλοίων, μείωση ταχύτητας και ακυρώσεις δρομολογίων.
Τέτοιες πρακτικές έχουν εφαρμοστεί και στο παρελθόν, αλλά η έκταση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει σήμερα ο κλάδος καθιστά πιο πιθανή την ανάγκη συντονισμένων δράσεων.
Στον τομέα των δεξαμενοπλοίων, η αλλαγή πορείας μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας επηρέασε περισσότερο το εμπόριο μεταφοράς καθαρών προϊόντων, δεδομένου ότι τα VLCC που μεταφέρουν αργό πετρέλαιο δεν χρησιμοποιούν έτσι κι αλλιώς τη Διώρυγα του Σουέζ.
Περισσότερο επηρεάστηκαν τα LR2 – δεξαμενόπλοια χωρητικότητας 105.000 έως 125.000 dwt που μεταφέρουν βενζίνη, ντίζελ και jet fuel σε μεγάλες αποστάσεις –, τα οποία επωφελήθηκαν από την αύξηση των τονομιλίων μέσα στο 2024. Τα μικρότερα LR1 είχαν συγκριτικά μικρότερο μερίδιο στο όφελος, καθώς εξυπηρετούν συντομότερες διαδρομές.
Το 2025 όμως παρατηρείται σταδιακή επιστροφή μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, με περίπου 40% των LR2 να έχουν επανέλθει στη διαδρομή. Η εξέλιξη αυτή έχει μειώσει τη ζήτηση για τα συγκεκριμένα πλοία και δημιουργεί προσδοκίες για αναζωογόνηση της δραστηριότητας των LR1 και των δεξαμενοπλοίων τύπου MR, ειδικά σε ροές από τη Μέση Ανατολή προς τη Μεσόγειο.
Ωστόσο, η αυξημένη παρουσία MR στην περιοχή μπορεί να εξισορροπηθεί από πιθανή μείωση των ροών από τις ΗΠΑ προς την Ευρώπη.
Τα δεξαμενόπλοια
Στην αγορά του αργού πετρελαίου, μια επιστροφή των δεξαμενοπλοίων στη Διώρυγα θα μείωνε την ανάγκη για VLCC στην Ευρώπη, ενισχύοντας τη χρήση των Suezmax.
Αν και οι αναλυτές δεν αναμένουν θεαματικές αλλαγές, προβλέπουν μια μικρή ώθηση στην απασχόληση των Suezmax, στο πλαίσιο μιας συνολικά σταθεροποιημένης αγοράς. Παρά τη φαινομενική σταδιακή βελτίωση, η εικόνα στην Ερυθρά Θάλασσα παραμένει θολή.
Η πλήρης ομαλοποίηση των διελεύσεων απαιτεί όχι μόνο μείωση της έντασης, αλλά και μια αξιόπιστη μακροπρόθεσμη ειρηνευτική συμφωνία που να καθησυχάζει τις ναυτιλιακές εταιρείες για την ασφάλεια των πλοίων τους. Χωρίς κάτι τέτοιο, η αβεβαιότητα θα συνεχίσει να πλανάται πάνω από την παγκόσμια ναυτιλία, καθιστώντας τις εφοδιαστικές αλυσίδες ευάλωτες σε νέες αναταράξεις.
Η AP Moller-Maersk
Σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, η απόφαση της AP Moller-Maersk να αρχίσει να εξετάζει την πλήρη επαναφορά των πλοίων της στη Διώρυγα του Σουέζ έχει ιδιαίτερη σημασία.
Δύο χρόνια μετά το σοκ που προκάλεσαν οι επιθέσεις των Χούθι, η δεύτερη μεγαλύτερη ναυτιλιακή εταιρεία στον κόσμο φαίνεται να κάνει τα πρώτα της βήματα προς μια κανονικότητα. Η αναδρομολόγηση γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας είχε τεράστιο κόστος, όχι μόνο για τις εταιρείες αλλά και για την Αρχή της Διώρυγας του Σουέζ (SCA), η οποία είδε τα έσοδά της να καταρρέουν.
Για την Αίγυπτο, η επιστροφή των μεγάλων εταιρειών είναι ζωτικής σημασίας, καθώς τα τέλη διέλευσης της Διώρυγας αντιστοιχούν στο 1,5%-2% του ΑΕΠ της χώρας. Πριν από την κρίση, τα ετήσια έσοδα ξεπερνούσαν τα 8,5 δισ. δολάρια, ποσό που μειώθηκε κατά περισσότερο από 50% το 2024.
Η πιθανή επιστροφή της Maersk μπορεί να πυροδοτήσει μια ευρύτερη αναδιάταξη της αγοράς, επηρεάζοντας ναύλους, χωρητικότητα και επιχειρηματικές στρατηγικές.
Ετοιμότητα
Παράλληλα, οι διελεύσεις από τη Διώρυγα παρουσιάζουν ανοδική πορεία. Σύμφωνα με τα δεδομένα της Clarksons, τον Οκτώβριο καταγράφηκαν 244 εβδομαδιαίες διελεύσεις όλων των τύπων, ενώ τον Νοέμβριο ο αριθμός ανέβηκε στις 269. Αν και οι κινήσεις αυτές απέχουν ακόμη από τις προ κρίσης 500 διελεύσεις την εβδομάδα, δείχνουν μια σταδιακή επαναφορά. Στο ίδιο πλαίσιο, η SCA ανακοίνωσε πρόσφατα ότι η Διώρυγα είναι πλήρως έτοιμη να υποδεχθεί μεγάλα πλοία, όπως αποδεικνύει η πρόσφατη διέλευση του CMA CGM «Jules Verne». Σημαντικό ενδιαφέρον δείχνει και η ισραηλινή Zim, η οποία επεξεργάζεται σχέδιο επανέναρξης των δρομολογίων μέσω Σουέζ.
ΠΗΓΗ: ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
