Η φέτα, μαζί με άλλα εμβληματικά ευρωπαϊκά τυριά όπως η παρμεζάνα, έχει γίνει το επίκεντρο μιας έντονης παγκόσμιας εμπορικής διαμάχης μεταξύ ΗΠΑ και Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς οι δύο πλευρές συγκρούονται για το ποιος έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιεί τις Π.Ο.Π. ονομασίες προϊόντων στις διεθνείς αγορές.
Εδώ και τέσσερις γενιές, η οικογένεια Sartori από το Πλίμουθ του Ουισκόνσιν παράγει τυρί Asiago, ακολουθώντας μια παράδοση που χρονολογείται από τον πατριάρχη Paolo Sartori, ο οποίος καταγόταν από μια πόλη κοντά στο Ασιάγκο της Ιταλίας.
Ωστόσο, υπό την πίεση της Ευρώπης, πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο εμποδίζουν τους Αμερικανούς παραγωγούς, όπως τους Sartori, να χρησιμοποιούν την ονομασία «Asiago», υποστηρίζοντας ότι αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για τυρία που παρασκευάζονται με τον σωστό τρόπο στην Ιταλία. Το ίδιο ισχύει και για τα τυριά παρμεζάνα και ρομάνο που παρασκευάζουν οι Sartori. Για να αποφύγει γενικές περιγραφές όπως «σκληρό τυρί ιταλικού τύπου», η εταιρεία περιορίζει τις περιοχές όπου πωλεί τα προϊόντα της εκτός των ΗΠΑ.
«Οι καταναλωτές θα πρέπει να αποφασίσουν ποιο τυρί κερδίζει στην αγορά, όχι οι Ευρωπαίοι δικηγόροι», είπε ο ο δισέγγονος του Πάολο, Μπερτ Σαρτόρι.
Τώρα η κυβέρνηση Τραμπ προσπαθεί να κάνει τον κόσμο ασφαλή για το τυρί Asiago του Ουισκόνσιν – καθώς και για τα αμερικανικά «παρμεζάνα», «φέτα», «γκοργκοντζόλα», «μπρι» και «μούνστερ».
Σε εμπορικές συμφωνίες σε όλο τον κόσμο, η κυβέρνηση απαιτεί από τις χώρες να αποδεχτούν την άποψη της Αμερικής σχετικά με τις γενικές ονομασίες τροφίμων. Κυβερνήσεις όπως η Ταϊβάν, η Μαλαισία και η Αργεντινή υπόσχονται να επιτρέψουν στις αμερικανικές εταιρείες να διαθέσουν τα τυριά τους με τα ονόματα που όλοι γνωρίζουν.
Η αμερικανική εκστρατεία προκάλεσε μια επίπληξη από το Consorzio del Formaggio Parmigiano Reggiano, το οποίο εκπροσωπεί εκατοντάδες Ιταλούς παραγωγούς. Είναι αντίθετο με την ετικέτα Π.Ο.Π. του τυριού ως παρμεζάνα, εκτός εάν παράγεται στην καθορισμένη περιοχή στη βόρεια Ιταλία, με αυστηρά πρότυπα παραγωγής.
Το 2023, μια αμερικανική επιχείρηση που εμπορευόταν τριμμένο τυρί πιάστηκε από τους αστυνομικούς του Consorzio να χρησιμοποιεί τη λέξη παρμεζάνα σε γερμανική έκθεση τροφίμων. Ένας δικαστικός υπάλληλος αφαίρεσε τη λέξη «παρμεζάνα» από το διαφημιστικό πάνελ. Το Consorzio δήλωσε ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση «απαγορεύεται απολύτως η πώληση ή η διαφήμιση αυτών των παραποιημένων προϊόντων».
Η καταπάτηση Π.Ο.Π. στοιχίζει δισεκατομμύρια στην Ευρώπη
Το Consorzio εκτίμησε το 2025 ότι οι πωλήσεις «παραποιημένης παρμεζάνας» εκτός ΕΕ ξεπέρασαν τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, ή περίπου 2,3 δισεκατομμύρια
δολάρια.
Ο πρόεδρος του ομίλου, Nicola Bertinelli, δήλωσε ότι το ζήτημα ήταν η διαφάνεια για τους λάτρεις του τυριού. «Οι καταναλωτές μπορεί να πιστεύουν ότι αγοράζουν ένα προϊόν που συνδέεται με μια συγκεκριμένη ιταλική προέλευση και μέθοδο παραγωγής, ενώ στην πραγματικότητα δεν είναι», είπε.
Οι αμερικανικές γαλακτοκομικές επιχειρήσεις είναι μεγάλες και αποτελεσματικές, με γενιές εμπειρίας στην παρασκευή τυριών ευρωπαϊκού τύπου, επομένως μερικές φορές μπορούν να προσφέρουν καλύτερες τιμές από τους Ευρωπαίους ανταγωνιστές τους. Οι εξαγωγές αμερικανικών τυριών αυξήθηκαν κατά 20% πέρυσι, φτάνοντας στο ρεκόρ των 613.000 μετρικών τόνων.
Δεν υπάρχουν αυστηροί κανόνες σχετικά με το πότε ένα τοπωνύμιο ή άλλη παραδοσιακή περιγραφή που συνδέεται με ένα προϊόν γίνεται γενικό. Σχεδόν όλοι συμφωνούν ότι κάποια στιγμή πριν από πολύ καιρό, το τσένταρ έγινε είδος τυριού, όχι ένα προϊόν που πρέπει να προέρχεται από το τσένταρ της Αγγλίας. Στο άλλο άκρο του φάσματος, ακόμη και οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν ότι η σαμπάνια μπορεί γενικά να αναφέρεται μόνο σε αφρώδη οίνο από μια συγκεκριμένη περιοχή της Γαλλίας.
Για τους Αμερικανούς, η φέτα είναι ένα εύθρυπτο τυρί. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η φέτα, αν και δεν είναι τοπωνύμιο, μπορεί να προέρχεται μόνο από την Ελλάδα που έχει χιλιετίες παράδοσης στην παρασκευή αυτού του είδους τυριού. Η ΕΕ λέει ότι μια πρωτόγονη μορφή φέτας αναφέρεται στην Οδύσσεια, όταν ο ήρωας του αρχαίου έπους παίρνει τυρί από τη σπηλιά του κύκλωπα Πολύφημου.
Ο πόλεμος ΗΠΑ – Ευρώπης για το τυρί
Ως επί το πλείστον, οι ΗΠΑ και η ΕΕ έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο σχετικά με το πώς η κάθε πλευρά αντιμετωπίζει το τυρί.
Οι κυβερνήσεις υπόσχονται τώρα να επιτρέψουν στις αμερικανικές εταιρείες να εμπορεύονται τα τυριά τους με τα ονόματα που όλοι αναγνωρίζουν.
H νησιωτική Ινδονησία, με 285 εκατομμύρια κατοίκους που δεν διαθέτει βοσκότοπους αγοράζει γαλακτοκομικά προϊόντα αξίας 220 εκατομμυρίων δολαρίων ετησίως από τις ΗΠΑ.
Τον Σεπτέμβριο, η ΕΕ ανακοίνωσε μια εμπορική συμφωνία με την Ινδονησία που απαιτούσε η χώρα να προστατεύσει πάνω από 200 τρόφιμα. Ένα παράρτημα διευκρίνιζε ότι, όσον αφορά την Ινδονησία, η φέτα προέρχεται μόνο από την Ελλάδα και η γκοργκοντζόλα από την Ιταλία.
Τον Φεβρουάριο, η κυβέρνηση Τραμπ αντέδρασε με τη δική της εμπορική συμφωνία. Αυτή τη φορά, η Ινδονησία δήλωσε ότι θα επιτρέψει στους Αμερικανούς παραγωγούς να χρησιμοποιούν τις προτιμώμενες ονομασίες τους – το αντίθετο από αυτό που μόλις είχε υποσχεθεί στους Ευρωπαίους. Ούτε η συμφωνία των ΗΠΑ ούτε η ευρωπαϊκή δεν έχουν επικυρωθεί επίσημα από την κυβέρνηση της Ινδονησίας.
Ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Όλοφ Γκιλ, δήλωσε ότι η Ινδονησία πρέπει να σεβαστεί τις ονομασίες των τυριών, διαφορετικά θα υπάρξει δυσοσμία. Οι εμπορικές συμφωνίες με άλλες χώρες «δεν πρέπει να υπονομεύουν τις διμερείς συμφωνίες της ΕΕ», είπε.
Τον Μάρτιο, η ΕΕ σύναψε εμπορική συμφωνία με την Αυστραλία, η οποία περιλαμβάνει προστασία για 396 ευρωπαϊκά προϊόντα. Σύμφωνα με τη συμφωνία, όλοι οι Αυστραλοί τυροκόμοι θα πρέπει να σταματήσουν να αποκαλούν το προϊόν τους «fontina» μετά από πέντε χρόνια. Οι υπάρχοντες Αυστραλοί παραγωγοί θα έχουν τη δυνατότητα να αποκαλούν το προϊόν τους φέτα, αλλά οι νέες γαλακτοκομικές εταιρείες δεν θα μπορούν.
Η Αυστραλία δήλωσε ότι οι παραχωρήσεις ήταν απαραίτητες για να εξασφαλιστεί μια συμφωνία με την ΕΕ.
Πηγή ΟΤ
