Η μετάδοση της νέας παραλλαγής της γρίπης Α είναι ταχύτατη και επηρεάζει όλο και περισσότερους…
Μία πολύ πρόσφατη έρευνα εξηγεί πώς ακριβώς μεταδίδεται, ενώ οι ειδικοί σου προτείνουν να πάρεις συγκεκριμένα μέρα προφύλαξης αν δεν θες εσύ και οι αγαπημένοι σου να περάσετε 1 εβδομάδα στο κρεβάτι.
Ενώ γράφονται αυτές οι γραμμές, παρότι αρκετοί έχουν κάνει το αντιγριπικό εμβόλιο, το ντόμινο της εποχικής γρίπης χτυπάει σχεδόν κάθε σπίτι. Αρχίζουν τότε τα «δεν έχω κάτι, η μύτη μου λίγο τρέχει», «δεν κολλάει, κάπου κρύωσα», «το πέρασα, όλα καλά (και ήρθα γραφείο βήχοντας)» και φτάνουμε να κινδυνεύουν άνθρωποι που δεν πρέπει να κολλήσουν, μάλλον επειδή δεν έχουμε στ’ αλήθεια καταλάβει πώς μεταδίδεται η γρίπη.
Ας δούμε λοιπόν ορισμένες βασικές γνώσεις για τη γρίπη, όσο πιο συνοπτικά γίνεται, για να θυμόμαστε όσα πρέπει και να μπορέσουμε να αποφύγουμε ορισμένες νοσήσεις.
Φέτος (περίοδος 2025-2026), λίγο πριν από τις γιορτές άρχισε η ενημέρωση ότι κυριαρχεί μια νέα παραλλαγή της γρίπης τύπου Α, γνωστή ως υποκλάδος Κ (subclade K) του στελέχους H3N2. Τα χαρακτηριστικά της είναι:
- Υψηλότερος πυρετός, που συχνά διαρκεί περισσότερο από το συνηθισμένο, έως και 7 ημέρες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα υπάρξουν και άνθρωποι που θα εμφανίσουν χαμηλότερο πυρετό.
- Γαστρεντερολογικά συμπτώματα. Πολλοί ασθενείς αναφέρουν ναυτία, εμετό ή διάρροια, κάτι που παραδοσιακά δεν ήταν τόσο συχνό στην εποχική γρίπη των ενηλίκων.
- Ανοσιακή διαφυγή. Λόγω των μεταλλάξεων στην πρωτεΐνη-ακίδα του ιού, η φυσική ανοσία από προηγούμενα χρόνια είναι μειωμένη, καθιστώντας τον ιό πιο επιθετικό στη διασπορά του.
- Εμβόλιο. Αν και το φετινό εμβόλιο σχεδιάστηκε πριν την πλήρη κυριαρχία του Κ, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι εξακολουθεί να προσφέρει προστασία από τη βαριά νόσηση και τις επιπλοκές.
Γρίπη ή ίωση;
Η γρίπη παραδοσιακά εμφανίζεται πιο απότομα από τις ιώσεις. Συγκεκριμένα, η Α ξεκινάει με βήχα και πυρετό, σε αντιπαραβολή με τις απλές ιώσεις του αναπνευστικού, που ξεκινάνε με λίγο πονόλαιμο και κακουχία, ενώ σταδιακά εμφανίζονται καταρροή, βήχας και ορισμένες φορές χαμηλός πυρετός.
Η γρίπη μεταδίδεται πολύ εύκολα, επειδή το κρύο ευνοεί τις συναθροίσεις σε εσωτερικούς χώρους, ενώ παράλληλα ρίχνει την άμυνα της ρινικής κοιλότητας και ως αναπνευστικός ιός «περνάει» από τη μύτη.
Πότε μεταδίδεται πιο εύκολα;
Σύμφωνα με παλιότερα ευρήματα ερευνών, η μετάδοση της γρίπης δεν ξεκινά όταν νιώσουμε άρρωστοι, αλλά λίγο νωρίτερα:
- Μπορείς να μεταδώσεις τον ιό 1 ημέρα πριν καταλάβεις ότι είσαι άρρωστος (οπότε δεν μπορείς να κάνεις πολλά πράγματα γι’ αυτό).
- Η μέγιστη μεταδοτικότητα συμβαίνει κατά τις πρώτες 3 ημέρες της εμφάνισης των συμπτωμάτων (πυρετός, πόνοι).
- Οι ενήλικες παραμένουν μεταδοτικοί για περίπου 5-7 ημέρες συνολικά. Τα παιδιά και τα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό μπορεί να μεταδίδουν τον ιό για περισσότερο από 1 εβδομάδα.
Pexels / Karola G
Πώς μεταδίδεται; Μια νέα έρευνα βάζει τα πράγματα στη θέση τους
Πολύ πρόσφατα, στις 7 Ιανουαρίου 2026, δημοσιεύτηκε μια καινούργια έρευνα στο επιστημονικό περιοδικό PLOS Pathogens, που εστιάζει ακριβώς στο πώς μεταδίδεται η γρίπη και είναι πολύ ενδιαφέρουσα. Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Maryland (Schools of Public Health, Engineering and Medicine) επιχείρησαν να αναπαράγουν «πραγματικές συνθήκες» διαβίωσης για να δουν πώς ακριβώς εξαπλώνεται ο ιός.
Απομόνωσαν σε έναν όροφο ξενοδοχείου στη Βαλτιμόρη 5 φοιτητές που είχαν νοσήσει φυσικά από γρίπη (όχι με τεχνητή μόλυνση σε εργαστήριο) μαζί με 11 υγιείς εθελοντές μέσης ηλικίας. Για 2 εβδομάδες, οι συμμετέχοντες:
- Ζούσαν στον ίδιο χώρο χωρίς μάσκες ή διαχωριστικά.
- Έπαιζαν παιχνίδια, έκαναν γυμναστική (γιόγκα) και χόρευαν μαζί.
- Χρησιμοποιούσαν κοινά αντικείμενα (τάμπλετ, μικρόφωνα, στιλούς).
Παρά την τόσο στενή επαφή, κανένας από τους υγιείς εθελοντές δεν μολύνθηκε. Αυτό οδήγησε τους επιστήμονες σε 3 βασικά συμπεράσματα για τη μετάδοση:
- Ο ρόλος του βήχα. Αν και οι ασθενείς είχαν υψηλό ιικό φορτίο στη μύτη τους, δεν έβηχαν συχνά. Η έρευνα δείχνει ότι χωρίς βήχα ο ιός δεν εκτοξεύεται στον αέρα σε αρκετή ποσότητα, ώστε να μολύνει τρίτους.
- Ο σωστός εξαερισμός. Στο δωμάτιο υπήρχε συνεχής κίνηση και ανανέωση του αέρα (μέσω ειδικών σωμάτων και αφυγραντήρων), γεγονός που αραίωνε τα λίγα ιικά σωματίδια που απελευθερώνονταν στην ατμόσφαιρα.
- Ηλικία και ανοσία. Οι υγιείς εθελοντές ήταν μέσης ηλικίας, μια ομάδα που τείνει να έχει κάποιου βαθμού ανοσία από παλαιότερες εκθέσεις ή εμβολιασμούς σε σύγκριση με τους νεότερους.
Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΟΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ ΚΑΛΟΥ ΕΞΑΕΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΕΡΑ, ΕΙΔΙΚΑ ΟΤΑΝ ΒΡΙΣΚΟΜΑΣΤΕ ΚΟΝΤΑ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΒΗΧΟΥΝ.
Έχει μεγάλη σημασία ο καθαρός αέρας
Ο επικεφαλής της έρευνας, Dr. Donald Milton, τόνισε ότι το ρίσκο αυξάνεται κατακόρυφα σε εσωτερικούς χώρους όπου ο αέρας δεν ανανεώνεται και όταν υπάρχει βήχας.
Με βάση τα ευρήματα της μελέτης EMIT-2 και τις δηλώσεις των ερευνητών του Πανεπιστημίου του Maryland, η προστασία από τη γρίπη (και άλλους αναπνευστικούς ιούς) μετατοπίζεται πλέον από την απλή απολύμανση επιφανειών στην ποιότητα του εσωτερικού αέρα.
iStock
Ποια μέτρα να πάρεις για τον καθαρισμό του αέρα
Ακολουθούν τα συγκεκριμένα μέτρα και οι τεχνολογίες που προτείνουν:
- H χρήση φίλτρων HEPA είναι καθοριστική. Σε χώρους όπου ο φυσικός εξαερισμός (παράθυρα) δεν είναι εφικτός ή σε περιβάλλοντα με πολλούς ανθρώπους (γραφεία, τάξεις), είναι απαραίτητες οι συσκευές ιονισμού του αέρα. Παγιδεύουν τα μικροσταγονίδια (αερολύματα) που αιωρούνται στον αέρα πριν προλάβει κάποιος να τα εισπνεύσει.
- Η μελέτη έδειξε ότι η αραίωση του ιού είναι το κλειδί. Ο αέρας ενός δωματίου θα πρέπει να ανανεώνεται πλήρως τουλάχιστον 6 φορές την ώρα. Αυτό επιτυγχάνεται είτε με το άνοιγμα παραθύρων (δημιουργία ρεύματος) είτε με αναβάθμιση των συστημάτων HVAC (κλιματισμού), ώστε να εισάγουν φρέσκο αέρα και να μην ανακυκλώνουν απλώς τον υπάρχοντα.
- Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι συνθήκες του περιβάλλοντος επηρεάζουν τη σταθερότητα του ιού. Η διατήρηση της υγρασίας σε επίπεδα 40%–60% βοηθά τα σταγονίδια να κατακάθονται γρηγορότερα και ενισχύει την άμυνα των βλεννογόνων της μύτης μας.
- Ένα από τα πιο καθησυχαστικά συμπεράσματα είναι ότι η μετάδοση μέσω αντικειμένων είναι πολύ λιγότερο πιθανή από ό,τι πιστεύαμε. Ενώ το πλύσιμο των χεριών παραμένει σημαντικό για την υγιεινή (αφού ασυνείδητα πιάνουμε πολύ συχνά το πρόσωπό μας), η μελέτη δείχνει ότι το να ανανεώνουμε τον αέρα είναι πολύ πιο αποτελεσματικό για την πρόληψη της γρίπης από το να απολυμαίνουμε συνεχώς τα πόμολα ή τα πληκτρολόγια.
iStock
Έχει νόημα να φοράς μάσκα;
Η καλύτερη προστασία, σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο του Maryland, είναι ο συνδυασμός καλού εξαερισμού και φιλτραρίσματος του αέρα, ειδικά όταν βρισκόμαστε κοντά σε άτομα που βήχουν. Η μάσκα βοηθάει καθόλου; Ναι, αλλά υπό προϋποθέσεις.
Η μάσκα (ειδικά η N95/FFP2) προστατεύει τον υγιή κυρίως από τα αερολύματα (μικροσκοπικά σωματίδια που αιωρούνται), τα οποία η μελέτη έδειξε ότι είναι ο κύριος τρόπος μετάδοσης, όταν δεν υπάρχει βήχας.
Επειδή ο ιός μεταδίδεται μέσω του αέρα ακόμα και με την απλή αναπνοή ενός ασθενούς, μια μάσκα υψηλής προστασίας στον υγιή μειώνει σημαντικά την ποσότητα του ιού που θα εισπνεύσει, ειδικά σε χώρους με κακό εξαερισμό (λεωφορεία, γραφεία). Η προστασία είναι πολύ πιο αποτελεσματική αν ο υγιής φοράει μάσκα σε συνδυασμό με την απόσταση.
Συνέχεια άρθρου...
Μία πολύ πρόσφατη έρευνα εξηγεί πώς ακριβώς μεταδίδεται, ενώ οι ειδικοί σου προτείνουν να πάρεις συγκεκριμένα μέρα προφύλαξης αν δεν θες εσύ και οι αγαπημένοι σου να περάσετε 1 εβδομάδα στο κρεβάτι.
Ενώ γράφονται αυτές οι γραμμές, παρότι αρκετοί έχουν κάνει το αντιγριπικό εμβόλιο, το ντόμινο της εποχικής γρίπης χτυπάει σχεδόν κάθε σπίτι. Αρχίζουν τότε τα «δεν έχω κάτι, η μύτη μου λίγο τρέχει», «δεν κολλάει, κάπου κρύωσα», «το πέρασα, όλα καλά (και ήρθα γραφείο βήχοντας)» και φτάνουμε να κινδυνεύουν άνθρωποι που δεν πρέπει να κολλήσουν, μάλλον επειδή δεν έχουμε στ’ αλήθεια καταλάβει πώς μεταδίδεται η γρίπη.
Ας δούμε λοιπόν ορισμένες βασικές γνώσεις για τη γρίπη, όσο πιο συνοπτικά γίνεται, για να θυμόμαστε όσα πρέπει και να μπορέσουμε να αποφύγουμε ορισμένες νοσήσεις.
Φέτος (περίοδος 2025-2026), λίγο πριν από τις γιορτές άρχισε η ενημέρωση ότι κυριαρχεί μια νέα παραλλαγή της γρίπης τύπου Α, γνωστή ως υποκλάδος Κ (subclade K) του στελέχους H3N2. Τα χαρακτηριστικά της είναι:
- Υψηλότερος πυρετός, που συχνά διαρκεί περισσότερο από το συνηθισμένο, έως και 7 ημέρες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα υπάρξουν και άνθρωποι που θα εμφανίσουν χαμηλότερο πυρετό.
- Γαστρεντερολογικά συμπτώματα. Πολλοί ασθενείς αναφέρουν ναυτία, εμετό ή διάρροια, κάτι που παραδοσιακά δεν ήταν τόσο συχνό στην εποχική γρίπη των ενηλίκων.
- Ανοσιακή διαφυγή. Λόγω των μεταλλάξεων στην πρωτεΐνη-ακίδα του ιού, η φυσική ανοσία από προηγούμενα χρόνια είναι μειωμένη, καθιστώντας τον ιό πιο επιθετικό στη διασπορά του.
- Εμβόλιο. Αν και το φετινό εμβόλιο σχεδιάστηκε πριν την πλήρη κυριαρχία του Κ, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι εξακολουθεί να προσφέρει προστασία από τη βαριά νόσηση και τις επιπλοκές.
Η γρίπη παραδοσιακά εμφανίζεται πιο απότομα από τις ιώσεις. Συγκεκριμένα, η Α ξεκινάει με βήχα και πυρετό, σε αντιπαραβολή με τις απλές ιώσεις του αναπνευστικού, που ξεκινάνε με λίγο πονόλαιμο και κακουχία, ενώ σταδιακά εμφανίζονται καταρροή, βήχας και ορισμένες φορές χαμηλός πυρετός.
Η γρίπη μεταδίδεται πολύ εύκολα, επειδή το κρύο ευνοεί τις συναθροίσεις σε εσωτερικούς χώρους, ενώ παράλληλα ρίχνει την άμυνα της ρινικής κοιλότητας και ως αναπνευστικός ιός «περνάει» από τη μύτη.
Πότε μεταδίδεται πιο εύκολα;
Σύμφωνα με παλιότερα ευρήματα ερευνών, η μετάδοση της γρίπης δεν ξεκινά όταν νιώσουμε άρρωστοι, αλλά λίγο νωρίτερα:
- Μπορείς να μεταδώσεις τον ιό 1 ημέρα πριν καταλάβεις ότι είσαι άρρωστος (οπότε δεν μπορείς να κάνεις πολλά πράγματα γι’ αυτό).
- Η μέγιστη μεταδοτικότητα συμβαίνει κατά τις πρώτες 3 ημέρες της εμφάνισης των συμπτωμάτων (πυρετός, πόνοι).
- Οι ενήλικες παραμένουν μεταδοτικοί για περίπου 5-7 ημέρες συνολικά. Τα παιδιά και τα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό μπορεί να μεταδίδουν τον ιό για περισσότερο από 1 εβδομάδα.
Πώς μεταδίδεται; Μια νέα έρευνα βάζει τα πράγματα στη θέση τους
Πολύ πρόσφατα, στις 7 Ιανουαρίου 2026, δημοσιεύτηκε μια καινούργια έρευνα στο επιστημονικό περιοδικό PLOS Pathogens, που εστιάζει ακριβώς στο πώς μεταδίδεται η γρίπη και είναι πολύ ενδιαφέρουσα. Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Maryland (Schools of Public Health, Engineering and Medicine) επιχείρησαν να αναπαράγουν «πραγματικές συνθήκες» διαβίωσης για να δουν πώς ακριβώς εξαπλώνεται ο ιός.
Απομόνωσαν σε έναν όροφο ξενοδοχείου στη Βαλτιμόρη 5 φοιτητές που είχαν νοσήσει φυσικά από γρίπη (όχι με τεχνητή μόλυνση σε εργαστήριο) μαζί με 11 υγιείς εθελοντές μέσης ηλικίας. Για 2 εβδομάδες, οι συμμετέχοντες:
- Ζούσαν στον ίδιο χώρο χωρίς μάσκες ή διαχωριστικά.
- Έπαιζαν παιχνίδια, έκαναν γυμναστική (γιόγκα) και χόρευαν μαζί.
- Χρησιμοποιούσαν κοινά αντικείμενα (τάμπλετ, μικρόφωνα, στιλούς).
Παρά την τόσο στενή επαφή, κανένας από τους υγιείς εθελοντές δεν μολύνθηκε. Αυτό οδήγησε τους επιστήμονες σε 3 βασικά συμπεράσματα για τη μετάδοση:
- Ο ρόλος του βήχα. Αν και οι ασθενείς είχαν υψηλό ιικό φορτίο στη μύτη τους, δεν έβηχαν συχνά. Η έρευνα δείχνει ότι χωρίς βήχα ο ιός δεν εκτοξεύεται στον αέρα σε αρκετή ποσότητα, ώστε να μολύνει τρίτους.
- Ο σωστός εξαερισμός. Στο δωμάτιο υπήρχε συνεχής κίνηση και ανανέωση του αέρα (μέσω ειδικών σωμάτων και αφυγραντήρων), γεγονός που αραίωνε τα λίγα ιικά σωματίδια που απελευθερώνονταν στην ατμόσφαιρα.
- Ηλικία και ανοσία. Οι υγιείς εθελοντές ήταν μέσης ηλικίας, μια ομάδα που τείνει να έχει κάποιου βαθμού ανοσία από παλαιότερες εκθέσεις ή εμβολιασμούς σε σύγκριση με τους νεότερους.
Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΟΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ ΚΑΛΟΥ ΕΞΑΕΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΕΡΑ, ΕΙΔΙΚΑ ΟΤΑΝ ΒΡΙΣΚΟΜΑΣΤΕ ΚΟΝΤΑ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΒΗΧΟΥΝ.
Έχει μεγάλη σημασία ο καθαρός αέρας
Ο επικεφαλής της έρευνας, Dr. Donald Milton, τόνισε ότι το ρίσκο αυξάνεται κατακόρυφα σε εσωτερικούς χώρους όπου ο αέρας δεν ανανεώνεται και όταν υπάρχει βήχας.
Με βάση τα ευρήματα της μελέτης EMIT-2 και τις δηλώσεις των ερευνητών του Πανεπιστημίου του Maryland, η προστασία από τη γρίπη (και άλλους αναπνευστικούς ιούς) μετατοπίζεται πλέον από την απλή απολύμανση επιφανειών στην ποιότητα του εσωτερικού αέρα.
Ποια μέτρα να πάρεις για τον καθαρισμό του αέρα
Ακολουθούν τα συγκεκριμένα μέτρα και οι τεχνολογίες που προτείνουν:
- H χρήση φίλτρων HEPA είναι καθοριστική. Σε χώρους όπου ο φυσικός εξαερισμός (παράθυρα) δεν είναι εφικτός ή σε περιβάλλοντα με πολλούς ανθρώπους (γραφεία, τάξεις), είναι απαραίτητες οι συσκευές ιονισμού του αέρα. Παγιδεύουν τα μικροσταγονίδια (αερολύματα) που αιωρούνται στον αέρα πριν προλάβει κάποιος να τα εισπνεύσει.
- Η μελέτη έδειξε ότι η αραίωση του ιού είναι το κλειδί. Ο αέρας ενός δωματίου θα πρέπει να ανανεώνεται πλήρως τουλάχιστον 6 φορές την ώρα. Αυτό επιτυγχάνεται είτε με το άνοιγμα παραθύρων (δημιουργία ρεύματος) είτε με αναβάθμιση των συστημάτων HVAC (κλιματισμού), ώστε να εισάγουν φρέσκο αέρα και να μην ανακυκλώνουν απλώς τον υπάρχοντα.
- Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι συνθήκες του περιβάλλοντος επηρεάζουν τη σταθερότητα του ιού. Η διατήρηση της υγρασίας σε επίπεδα 40%–60% βοηθά τα σταγονίδια να κατακάθονται γρηγορότερα και ενισχύει την άμυνα των βλεννογόνων της μύτης μας.
- Ένα από τα πιο καθησυχαστικά συμπεράσματα είναι ότι η μετάδοση μέσω αντικειμένων είναι πολύ λιγότερο πιθανή από ό,τι πιστεύαμε. Ενώ το πλύσιμο των χεριών παραμένει σημαντικό για την υγιεινή (αφού ασυνείδητα πιάνουμε πολύ συχνά το πρόσωπό μας), η μελέτη δείχνει ότι το να ανανεώνουμε τον αέρα είναι πολύ πιο αποτελεσματικό για την πρόληψη της γρίπης από το να απολυμαίνουμε συνεχώς τα πόμολα ή τα πληκτρολόγια.
Έχει νόημα να φοράς μάσκα;
Η καλύτερη προστασία, σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο του Maryland, είναι ο συνδυασμός καλού εξαερισμού και φιλτραρίσματος του αέρα, ειδικά όταν βρισκόμαστε κοντά σε άτομα που βήχουν. Η μάσκα βοηθάει καθόλου; Ναι, αλλά υπό προϋποθέσεις.
Η μάσκα (ειδικά η N95/FFP2) προστατεύει τον υγιή κυρίως από τα αερολύματα (μικροσκοπικά σωματίδια που αιωρούνται), τα οποία η μελέτη έδειξε ότι είναι ο κύριος τρόπος μετάδοσης, όταν δεν υπάρχει βήχας.
Επειδή ο ιός μεταδίδεται μέσω του αέρα ακόμα και με την απλή αναπνοή ενός ασθενούς, μια μάσκα υψηλής προστασίας στον υγιή μειώνει σημαντικά την ποσότητα του ιού που θα εισπνεύσει, ειδικά σε χώρους με κακό εξαερισμό (λεωφορεία, γραφεία). Η προστασία είναι πολύ πιο αποτελεσματική αν ο υγιής φοράει μάσκα σε συνδυασμό με την απόσταση.
