Φανταστείτε να έχετε ξυπνήσει νωρίς στο Λονδίνο και αυτό που χρειάζεστε είναι ένας καφές. Και πως έναν από τους καλύτερους θα τον βρείτε σε ένα υπαίθριο καρότσι σε ιταλικό στιλ. Η τιμή του όμως είναι λίγο… αλμυρή για καφέ στο χέρι: 5 λίρες. Ή σχεδόν 6 ευρώ.
Αλλά ο καφές είναι πραγματικά καλός. Υψηλής ποιότητας Arabica. Και παρασκευάζεται σε ακριβή μηχανή. Αλλά για έναν παγωμένο λάτε θέλεις 5,20 ευρώ, για έναν λάτε 4,7 ευρώ και 4,50 ευρώ για έναν μικρό ν flat white.
Οι τιμές αυτές είναι υψηλές για τον μέσο Λονδρέζο. Αλλά είναι αυτές που πληρώνεις ακόμη και αν δεν είναι όλα τόσο «χειροποίητα». Είναι οι τιμές που έχει ο καφές ακόμη και στις μεγάλες αλυσίδες, που παραδοσιακά κρατούν πιο χαμηλά το κόστος.
Μια ακριβή αλυσίδα εφοδιασμού
Ο άντρας που εργάζεται στο ιταλικό καρότσι εξηγεί στο BBC ότι προσπαθεί να κρατά υπό έλεγχο τιμές. Αλλά επισημαίνει ότι «γίνεται όλο και πιο δύσκολο, επειδή κάθε μέρος της αλυσίδας εφοδιασμού έχει γίνει πιο ακριβό. Πιστεύουμε ότι υπάρχει ένα πραγματικά σημαντικό ψυχολογικό όριο γύρω από αυτό το όριο των τεσσάρων λιρών».
Ο καφές, κάποτε πολυτέλεια για πλούσιους σήμερα απόλαυση και συνήθεια για όλους, είναι πλέον κάτι περισσότερο από όλα αυτά. Είτε τον καταναλώνεις το πρωί, με παρέα, μόνος, στη βόλτα. Είναι ένας δείκτης του πληθωρισμού και του γεωπολιτικού χάους. Αλλά και των πολιτιστικών αναφορών που αλλάζουν. Δεν φαίνονται, αλλά είναι εκεί, μέσα στο φλιτζάνι.
Προβλήματα στη βιομηχανία
Τα τελευταία χρόνια η βιομηχανία του καφέ έχει βρεθεί σε δυσκολίες. Και αυτές επηρεάζουν δύο από τις πιο δημοφιλείς ποικιλίες. Arabica και Robusta.
Το ένα είναι η κλιματική αλλαγή. Μια σειρά από γεγονότα άμεσα συνδεδεμένα με το κλίμα ώθησαν τις τιμές προς τα πάνω. Και έφτασαν σε υψηλά πολλών δεκαετιών.
Στις αρχές του 2024, το Βιετνάμ υπέστη τη χειρότερη ξηρασία εδώ και δεκαετίες, καθώς οι βροχοπτώσεις μειώθηκαν κατά 30%. Στα τέλη του 2025, ένας τυφώνας κατά τη συγκομιδή έπληξε και την παραγωγή. Και στη Βραζιλία, οι αγρότες εξακολουθούν να αγωνίζονται να ανακάμψουν από έναν σοβαρό παγετό το 2021 που κατέστρεψε την καλλιέργεια Arabica.
Κάπως έτσι, οι τιμές του Arabica ξεπέρασαν πέρυσι τα 4 δολάρια ανά λίβρα πράσινων κόκκων, από περίπου 1,20 δολάρια ιστορικά. Πλέον έχει σταθεροποιηθεί στα 3,08 δολάρια. Οι κόκκοι Robusta αυξήθηκαν ακόμη περισσότερο, φτάνοντας τα 2,59 δολάρια (1,92 λίρες) πριν σταθεροποιηθούν περίπου στα 1,56 δολάρια.
Σύμφωνα με την εταιρεία Lavazza, οι τιμές είναι απίθανο να μειωθούν σύντομα. «Δυστυχώς, πρέπει να περιμένουμε τουλάχιστον δύο χρόνια. Επειδή χρειαζόμαστε δύο μεγάλες καλλιέργειες από τη Βραζιλία και το Βιετνάμ, που θα μπορούσαν να φτάσουν στην αγορά και να δημιουργήσουν μια διαφορετική κατάσταση στην αγορά».
Και χρηματιστηριακά παιχνίδια
Το δεύτερο πρόβλημα είναι η κερδοσκοπία στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Κάθε πρωί στις 4:30 π.μ., χιλιάδες Βιετναμέζοι καλλιεργητές καφέ ελέγχουν τα smartphones τους για να δουν τις τιμές (και τις προβλεπόμενες μελλοντικές τιμές) των κόκκων robusta.
Το γραφείο της Υπηρεσίας Εξωτερικού Γεωργίας των ΗΠΑ στο Ανόι αναφέρει ότι με τις πληροφορίες τιμών τόσο εύκολα διαθέσιμες στο διαδίκτυο, πολλοί αγρότες επιλέγουν να αποθηκεύουν, αντί να πωλούν, τους κόκκους καφέ τους μετά τη συγκομιδή. Έχουν την ελπίδα ότι οι τιμές θα αυξηθούν περαιτέρω. Ουσιαστικά, παίζουν με τις αγορές.
Ελπίδες για μια πλούσια σοδειά
Η σοδειά του Ιουλίου στη Βραζιλία είναι το επόμενο σημείο καμπής. Ορισμένοι αναλυτές αναμένουν μια πλούσια σοδειά Arabica, η οποία θα πρέπει να μειώσει τις τιμές. Και ο καφές ίσως γίνει πιο οικονομικός.
Από την άλλη πλευρά, η προοπτική ενός φαινομένου «σούπερ» Ελ Νίνιο, που προβλέπεται το φθινόπωρο, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη αναταραχή.
Ο Τραμπ και οι δασμοί του
Ο καφές επίσης ήταν από τα προϊόντα που επλήγησαν περισσότερο από τους αμερικανικούς δασμούς. Οι δασμοί του προέδρου Τραμπ ήταν σαρωτικοί για τις χώρες του καφέ. Το Βιετνάμ επιβαρύνθηκε με 46%, η Ινδονησία με 32% και η Βραζιλία με 50%.
Το γεγονός αυτό προκάλεσε χάος στις παγκόσμιες αγορές καφέ. Οι εξαγωγές από τη Βραζιλία προς τις ΗΠΑ έπεσαν απότομα, κάτω από το μισό. Και οι τιμές των κόκκων καφέ από χώρες με χαμηλότερους δασμούς (όπως η Κολομβία) αυξήθηκαν επίσης. Οι Αμερικανοί προμηθευτές έσπευσαν να εισαγάγουν.
Το κατάλαβαν και οι Αμερικανοί καταναλωτές στην τσέπη τους. Ο καβουρδισμένος καφές ανατιμήθηκε κατά 17%. Ο στιγμιαίος καφές αυξήθηκε σχεδόν κατά 25%. Ένα σακουλάκι αλεσμένου καβουρδισμένου καφέ κόστιζε 4,30 δολάρια το 2020. Έφτασε τα 6,32 δολάρια το 2024 και τώρα κοστίζει 9,61 δολάρια. Και οδεύει προς τα 10 δολάρια.
Η οργή ήταν τόση στις ΗΠΑ, που ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα που επέτρεπε στους κόκκους καφέ να ξεφύγουν από τους σαρωτικούς δασμούς.
Και ο Ντόναλντ Τραμπ –ίσως- πήρε ένα μάθημα: όταν καταρρέουν οι εισαγωγές, οι τιμές εκτοξεύονται. Και ακόμη δεν έχουν πέσει…
Οι κίνδυνοι της ναυσιπλοΐας
Ο καφές επηρεάστηκε επίσης από την κρίση στη Μέση Ανατολή. Τα πλοία που μεταφέρουν κόκκους καφέ από το Βιετνάμ στην Ευρώπη, πρέπει να κάνουν κύκλους γύρω από το νότιο άκρο της Αφρικής. Έτσι αποφεύγουν την απειλή των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα. Ένα ταξίδι περίπου 4.000 μίλια μεγαλύτερο από ό,τι ήταν πριν από το 2024.
Επίσης, οι νέοι κανόνες της ΕΕ κατά της αποψίλωσης των δασών, που θα τεθούν σε ισχύ το 2026 και το 2027, έχουν επίσης αντίκτυπο. Οι Βιετναμέζοι και Βραζιλιάνοι προμηθευτές σύντομα θα πρέπει να παράσχουν τις συντεταγμένες GPS των φυτειών τους. Οι αξιωματούχοι της ΕΕ θα χρησιμοποιήσουν στη συνέχεια δορυφορικές εικόνες για να ελέγξουν ότι οι κόκκοι δεν προέρχονται από γη που ήταν δάσος τα τελευταία πέντε χρόνια. Η πολιτική έχει επανειλημμένα αναβληθεί, αλλά το κόστος για τους αγρότες ήδη συσσωρεύεται.
Αλλά ο καφές έχει κατανάλωση –αυξημένη
Μέχρι στιγμής, οι καταναλωτές εξακολουθούν να πληρώνουν. Ο καφές έχει ζήτηση ανελαστική.
Η εταιρεία Lavazza λέει ότι δεν βλέπει «καμία σημαντική μείωση όσον αφορά τον όγκο στις πιο σημαντικές χώρες».
Σε μια εποχή υψηλότερων τιμών, λέει, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι υπάρχουν «διαφορετικοί τρόποι προσέγγισης του καφέ». Και η προσφορά ολοένα και πιο μοντέρνων κρύων ροφημάτων. Ή να προσφέρεις υπηρεσίες εξειδικευμένες.
Όπως η κινεζική εταιρεία Luckin, που πλέον επεκτείνεται στις ΗΠΑ. Η εταιρεία γνωρίζει ακριβώς πότε τα τηλέφωνα των πελατών τους βρίσκονται εντός εμβέλειας καταστήματος. Ο καφές σερβίρεται εξατομικευμένος, επιτρέποντας στους πελάτες να επιλέγουν τα επίπεδα ζάχαρης και τις αναλογίες καφέ προς γάλα. Οι διαφορετικές συστάσεις που ενεργοποιούνται από τον ήλιο ή τη βροχή.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι υπάρχει ένα κοινό που αγαπά τον καφέ και είναι πρόθυμο να πληρώσει το επιπλέον κόστος.
Η εκτίμηση είναι ότι τιμές θα παραμείνουν σταθερές, ακόμη και αν οι συγκομιδές στη Βραζιλία και στο Βιετνάμ ομαλοποιηθούν και η τιμή του ωμού καφέ μειωθεί λίγο. Ο καφές των 6 ευρώ μάλλον ήρθε για να μείνει.
• Με στοιχεία από το BBC
