Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΕΕ) ζητά υποστήριξη από εκπροσώπους της βαριάς βιομηχανίας, όπως οι τομείς του χάλυβα ή του αλουμινίου, για να υποστηρίξουν ένα brand «Made in Europe» στην επερχόμενη νομοθεσία, σύμφωνα με μια επιστολή που είδε το Euronews.
Ο στόχος είναι να αναζωογονηθεί μια βιομηχανία που αγωνίζεται ενόψει του ανταγωνισμού από την Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το κάλεσμα έρχεται εν όψει της ανακοίνωσης του εκτελεστικού στελέχους της ΕΕ για τον Νόμο για τον Βιομηχανικό Επιταχυντή (IAA). Σκοπός του είναι να δώσει ώθηση ειδικά στους τομείς της καθαρής ενέργειας (όπως το υδρογόνο) και των ψηφιακών τεχνολογιών, με στόχο την επιτάχυνση της μετάβασης σε μια πράσινη και ψηφιακή οικονομία, παρέχοντας κίνητρα και ευνοϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο για επενδύσεις και διατηρώντας παράλληλα ανταγωνιστική την ευρωπαϊκή παραγωγή.
Ένα παρόμοιο νομοσχέδιο εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση το 2024, για να δώσει προτεραιότητα στην παραγωγή εγχώριων καθαρών τεχνολογιών, καθώς το μπλοκ αγωνίζεται να φτάσει σε ουδετερότητα του δικτύου μέχρι το 2050.
«Να εξοπλιστούμε με μια φιλόδοξη, ρεαλιστική βιομηχανική πολιτική»
«Η επιστροφή των οικονομικών σχέσεων που βασίζονται στην εξουσία – μέσω τελωνειακών δασμών, τεράστιων επιδοτήσεων, περιορισμών στις εξαγωγές και αθέμιτου ανταγωνισμού – αφήνει την Ευρώπη με μια σαφή επιλογή: είτε θα εξοπλιστούμε με μια φιλόδοξη, ρεαλιστική βιομηχανική πολιτική, είτε θα αποδεχθούμε μια σταδιακή διάβρωση της βιομηχανικής μας βάσης, της τεχνογνωσίας και της οικονομικής μας κυριαρχίας», αναφέρει στην επιστολή που έστειλε ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ευημερία και τη βιομηχανική στρατηγική, Στεφάν Σεζουρνέ.
Οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι η IAA μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, καθώς τόσο οι ιστορικά ενεργοβόροι τομείς, όπως η παραγωγή τσιμέντου και χάλυβα, όσο και οι καινοτόμες τεχνολογίες καθαρής ενέργειες παλεύουν με τη χαμηλή ζήτηση και τον επιζήμιο διεθνή ανταγωνισμό.
Ωστόσο, οι επικριτές υποστηρίζουν ότι ο επικείμενος νόμος θα μπορούσε να έχει το δυσμενές αποτέλεσμα υπονόμευσης της ανταγωνιστικότητας εντός της ενιαίας αγοράς της ΕΕ, ιδίως, δεδομένων των πιο προηγμένων βιομηχανικών πλαισίων σε χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία.
«Όποτε χρησιμοποιείται ευρωπαϊκό δημόσιο χρήμα, πρέπει να συμβάλλει στην ευρωπαϊκή παραγωγή», αναφέρεται στην επιστολή, η οποία επιδιώκει να διασφαλίσει πως «η Ευρώπη παραμένει βιομηχανική δύναμη» και όχι «παθητική αγορά».
Μια ομάδα εννέα χωρών – συμπεριλαμβανομένων της Τσεχίας, της Εσθονίας, της Φινλανδίας, της Ιρλανδίας, της Λετονίας, της Μάλτας, της Πορτογαλίας, της Σουηδίας και της Σλοβακίας – προειδοποίησε τον Δεκέμβριο ότι αυτός ο νόμος της Κομισιόν θα μπορούσε να έχει «συνέπειες για τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό, τα επίπεδα τιμών και ποιότητας, καθώς και επιπτώσεις στις επιχειρήσεις».
Ποσοστώσεις, προσφορά και ζήτηση, κρατικές ενισχύσεις
Οι πολιτικές συζητήσεις σχετικά με τα κριτήρια, τα κίνητρα και τις άδειες για εγχώρια προϊόντα είναι ακόμη σε εξέλιξη, δήλωσε στο Euronews ένας διπλωμάτης της ΕΕ, που μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Το ίδιο ισχύει και για τη χρηματοδότηση, καθώς το στέλεχος της ΕΕ διερευνά τρόπους για να συνδέσει τη χρηματοδότηση με την τελευταία πρωτοβουλία. Ο πολυετής προϋπολογισμός του μπλοκ (MFF) και το Ταμείο Ανταγωνιστικότητας της ΕΕ έχουν προγραμματιστεί να βοηθήσουν τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες.
Η Κομισιόν δεν έχει ακόμη συμφωνήσει σε ένα ποσοστό για το μερίδιο των ευρωπαϊκών προϊόντων που θα παράγονται βάσει του επικείμενου νόμου, αλλά αριθμοί που κυμαίνονται από 60% έως 80% έχουν διατυπωθεί ως πιθανότητες, ανέφερε ο Ευρωπαίος διπλωμάτης.
«Όταν αποφασιστεί, αυτός ο αριθμός θα συνοδεύεται από συγκεκριμένες διακρίσεις για τις εισαγωγές και τις εξαγωγές», εξήγησε, σημειώνοντας ότι η παραγωγή από μη ευρωπαϊκές εταιρείες που παράγουν στην ΕΕ θα μπορούσε να θεωρηθεί «Made in Europe».
Η Ευρώπη είναι ήδη ηγέτης όσον αφορά στη θέσπιση αυστηρότερων περιβαλλοντικών προτύπων για τις επιχειρήσεις, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα υψηλότερες τιμές παραγωγής, και ο νέος νόμος θα μπορούσε να τις αυξήσει περαιτέρω.
Η εξαίρεση για τα κράτη μέλη της ΕΕ
Η Επιτροπή εξετάζει τη «δημιουργία των συνθηκών για την ευθυγράμμιση της προσφοράς και της ζήτησης», σημείωσε η ίδια πηγή. Για το σκοπό αυτό, το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ σχεδιάζει να δημιουργήσει τις λεγόμενες «ηγετικές αγορές», προκειμένου να προωθήσει τη ζήτηση για βιώσιμα βιομηχανικά προϊόντα χαμηλών εκπομπών άνθρακα στην Ευρώπη.
Η προσέγγιση αυτή επιδιώκει να δημιουργήσει μια προβλέψιμη αγορά για καθαρές τεχνολογίες και τα προϊόντα τους, όπως ο «πράσινος» χάλυβας και το υδρογόνο, μέσω πολιτικών μέτρων από την πλευρά της ζήτησης.
Η οικονομική στήριξη μέσω κρατικής ενίσχυσης – αναφερόμενη σε μια κυβέρνηση που χρησιμοποιεί δημόσιο χρήμα για να δώσει δάνεια, επιχορηγήσεις ή φορολογικές ελαφρύνσεις σε συγκεκριμένες εταιρείες ή κλάδους – είναι πιθανό να υποστεί ορισμένες τροποποιήσεις στο πλαίσιο του IAA.
«Τα κράτη μέλη πιθανότατα θα εξαιρεθούν από το να ενημερώσουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όταν πρόκειται για τη χρηματοδότηση έργων απαλλαγής από τις εκπομπές άνθρακα», όπως είπε ο Ευρωπαίος διπλωμάτης.
Πώς αντέδρασαν οι επιχειρηματίες;
Οι ηγέτες της ευρωπαϊκής βιομηχανίας φαίνονται δεκτικοί στην έκκληση της Επιτροπής να ενταθεί η εγχώρια παραγωγή, επικαλούμενοι το «εμπορικό έλλειμμα-ρεκόρ των 350 δισεκατομμυρίων ευρώ» με την Κίνα το 2025, σύμφωνα με δεύτερη επιστολή που είδε το Euronews.
Οι ηγέτες του κλάδου λένε ότι η IAA αντιπροσωπεύει «μια πράξη οικονομικής ανεξαρτησίας», ανταποκρινόμενη στην έκθεση Ντράγκι. Σε αυτή την έκθεση, ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι, προέτρεψε την ΕΕ των «27» να κλείσει το χάσμα με την Κίνα και άλλους ανταγωνιστές, διαφορετικά κινδυνεύει με «αργό θάνατο».
«Οι Κινέζοι έχουν το ‘Made in China’, οι Αμερικανοί έχουν το ‘Buy American’ και οι περισσότερες άλλες οικονομικές δυνάμεις έχουν παρόμοια σχέδια, που προτιμούν τα δικά τους στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία. Οπότε, γιατί όχι και εμείς;», υπογραμμίζεται στην επιστολή, η οποία πρόκειται να υπογραφεί από επιχειρήσεις της ΕΕ.
Λόγω της αυξημένης παραγωγής που αναμένεται από τους Ευρωπαίους κατασκευαστές, οι ηγέτες του κλάδου ζητούν οικονομική στήριξη μέσω «δημόσιας δημοπρασίας, άμεσης κρατικής ενίσχυσης ή άλλης μορφής».
«Τώρα είναι η ώρα για την Ευρώπη να παράγει περισσότερα, και πάνω από όλα, πιο στρατηγικά. Για να διασφαλίσουμε την οικονομική μας ασφάλεια, πρέπει να υποστηρίξουμε και να καταργήσουμε τον κίνδυνο των βασικών μας αλυσίδων αξίας», αναφέρει η επιστολή.
Αφού αναβλήθηκε τον Δεκέμβριο, η IAA αναμένεται να παρουσιαστεί στις 29 Ιανουαρίου, αλλά δεν αποκλείεται να υπάρξουν περαιτέρω καθυστερήσεις.
