Η εύθραυστη ανακωχή των 15 ημερών ανάμεσα στο Ιράν και τις ΗΠΑ-Ισραήλ έχει μεταφέρει τις ανησυχίες πλέον όχι στη διάρκεια του πολέμου, αλλά στις συνέπειές του.
Το βασικό ερώτημα είναι αν προλαβαίνει η παγκόσμια οικονομία να αποφύγει την ύφεση. Στις Βρυξέλλες, στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και στα επιτελεία των μεγάλων οικονομιών, η προσοχή στρέφεται πλέον στο αποτύπωμα που έχει ήδη αφήσει το σοκ των προηγούμενων εβδομάδων, με υψηλό ενεργειακό κόστος, προβλήματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες και ένα κύμα αναθεωρήσεων αναφορικά με την πορεία της πραγματικής οικονομίας.
Διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι η ανακωχή αντιμετωπίζεται ως «παράθυρο χρόνου», με τις κυβερνήσεις να επαναξιολογούν σενάρια που μέχρι πριν λίγες ημέρες είχαν μετακινηθεί προς το δυσμενέστερο.
Στο παρασκήνιο, κυβερνήσεις και θεσμοί επιχειρούν να αξιοποιήσουν την ανάπαυλα για να αποτρέψουν νέο κύμα ανατιμήσεων και ταυτόχρονα επεξεργάζονται σενάρια για την περίπτωση που η ανάπτυξη δεν ανακάμψει
Τα πρώτα στοιχεία
Τα πρώτα στοιχεία που συγκεντρώνονται μετά την αποκλιμάκωση δείχνουν ότι η ζημιά στην οικονομική δραστηριότητα έχει ήδη ξεκινήσει. Η μεταβλητότητα στις τιμές ενέργειας έχει περάσει στα κόστη παραγωγής και στις πρώτες ύλες, ενώ καθυστερήσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα, ειδικά σε πετροχημικά και βιομηχανικά υλικά, συνεχίζουν να καταγράφονται παρά τη σχετική σταθεροποίηση. Σε εσωτερικές αναλύσεις της Διεθνές Νομισματικό Ταμείο γίνεται λόγος για «σοκ με χρονική υστέρηση», όπου οι επιπτώσεις στην ανάπτυξη εκδηλώνονται εβδομάδες ή και μήνες μετά την αρχική κρίση. Το ίδιο σήμα εκπέμπουν και αγορές ομολόγων και εμπορευμάτων, όπου το risk premium παραμένει αυξημένο, παρά την προσωρινή αποκλιμάκωση.
Στο παρασκήνιο, κυβερνήσεις και θεσμοί επιχειρούν να αξιοποιήσουν την ανάπαυλα για να αποτρέψουν νέο κύμα ανατιμήσεων και ταυτόχρονα επεξεργάζονται σενάρια για την περίπτωση που η ανάπτυξη δεν ανακάμψει. Στην Ευρωζώνη, πηγές του Eurogroup περιγράφουν μια μετατόπιση της συζήτησης από τη «διαχείριση της ακρίβειας» στη «διατήρηση της οικονομικής δραστηριότητας», με έμφαση στην κατανάλωση και στις επενδύσεις που εμφανίζουν ήδη σημάδια κόπωσης. Το βασικό ερώτημα που κυριαρχεί στα επιτελεία είναι αν το σοκ των προηγούμενων εβδομάδων έχει ήδη ενεργοποιήσει έναν κύκλο επιβράδυνσης που αποκτά δυναμική.
Ανησυχία για την πραγματική οικονομία
Οι ενδείξεις από τη διεθνή αγορά δείχνουν ότι η κρίση δεν περιορίστηκε στις τιμές των καυσίμων. Στην Ασία, όπου καταγράφονται πρώτα οι μεταβολές στις εφοδιαστικές αλυσίδες, η αύξηση των τιμών σε πετροχημικά προϊόντα και πρώτες ύλες έχει ήδη περάσει στη βιομηχανική παραγωγή. Πλαστικές ρητίνες, λιπάσματα και ενδιάμεσα υλικά καταγράφουν ανατιμήσεις που σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνούν το 50%, δημιουργώντας ένα ντόμινο αυξήσεων στο κόστος παραγωγής.
Αυτό το κύμα, σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, κινείται ήδη προς τη Δύση. Οι πρώτες επιπτώσεις εμφανίζονται στη βιομηχανία και στις μεταφορές, ενώ οι επόμενες αναμένονται στην κατανάλωση. Στελέχη της αγοράς επισημαίνουν ότι η καθυστέρηση στην πλήρη αποτύπωση των επιπτώσεων δημιουργεί μια «ψευδαίσθηση σταθερότητας», η οποία δεν αντανακλά την πραγματική πίεση που συσσωρεύεται στα κόστη.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, πηγές από το Eurogroup αναφέρουν ότι αρκετά κράτη-μέλη επανεξετάζουν ήδη τους στόχους τους για το 2026
Προειδοποιήσεις για την ανάπτυξη
Στο επίπεδο των μακροοικονομικών προβλέψεων, οι αναθεωρήσεις έχουν ήδη ξεκινήσει. Στην Ελλάδα, η Τράπεζα της Ελλάδος τοποθετεί την ανάπτυξη κοντά στο 1,9%, ενώ το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι μπορεί να κινηθεί ακόμη χαμηλότερα, γύρω στο 1,8%. Αντίστοιχα, το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή καταγράφει αυξημένη αβεβαιότητα γύρω από τον στόχο του 2%.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, πηγές από το Eurogroup αναφέρουν ότι αρκετά κράτη-μέλη επανεξετάζουν ήδη τους στόχους τους για το 2026. Η συζήτηση έχει μετακινηθεί από τη δυναμική ανάπτυξης στη διατήρηση σταθερών ρυθμών, με έμφαση στην αποφυγή μιας απότομης επιβράδυνσης.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα παρακολουθεί τις εξελίξεις σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας. Οι πιέσεις από την ενέργεια και τις τιμές δημιουργούν ένα πλαίσιο στο οποίο η νομισματική πολιτική καλείται να ισορροπήσει μεταξύ πληθωρισμού και ανάπτυξης.
Στην Ελλάδα, κυβερνητικές πηγές αναφέρουν ότι υπάρχει έντονος προβληματισμός για τη διάρκεια της κρίσης και για την αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων εργαλείων
Σημάδια επιβράδυνσης
Τα πρώτα σημάδια επιβράδυνσης αποτυπώνονται ήδη στην καταναλωτική συμπεριφορά. Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, ο δείκτης οικονομικού κλίματος υποχώρησε στις 106,8 μονάδες τον Μάρτιο, ενώ η καταναλωτική εμπιστοσύνη επιδεινώθηκε στις -52,5 μονάδες.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη συμπεριφορά των νοικοκυριών, καθώς η ιδιωτική κατανάλωση αποτελεί βασικό μοχλό ανάπτυξης. Έρευνες δείχνουν ότι περίπου το 36% των καταναλωτών έχει ήδη περιορίσει τις αγορές του, ακόμη και σε βασικά αγαθά.
Στελέχη της αγοράς επισημαίνουν ότι η αλλαγή αυτή δεν συνδέεται μόνο με τις τιμές, αλλά και με την αβεβαιότητα. Η προσδοκία για νέες ανατιμήσεις οδηγεί σε πιο συντηρητική στάση, περιορίζοντας τη ζήτηση και επηρεάζοντας άμεσα την οικονομική δραστηριότητα.
Στην Ελλάδα, κυβερνητικές πηγές αναφέρουν ότι υπάρχει έντονος προβληματισμός για τη διάρκεια της κρίσης και για την αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων εργαλείων. Το βάρος παραμένει στη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, με στόχο τη διατήρηση της κατανάλωσης. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι συζητήσεις περιλαμβάνουν και πιο παρεμβατικά σενάρια, όπως μηχανισμούς ελέγχου της ζήτησης ενέργειας, σε περίπτωση που η κατάσταση στην προσφορά επιδεινωθεί εκ νέου.
Στελέχη διεθνών οργανισμών περιγράφουν την κρίση ως μια διαδικασία που εξελίσσεται σε κύματα. Το πρώτο κύμα αφορά την ενέργεια, το δεύτερο τις πρώτες ύλες και τη βιομηχανία, ενώ το τρίτο αφορά την κατανάλωση και την ανάπτυξη.
Η ανακωχή δημιουργεί μια προσωρινή σταθεροποίηση, χωρίς να ανακόπτει τη δυναμική αυτής της μετάδοσης. Οι καθυστερήσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα, η αύξηση του κόστους παραγωγής και η μεταβολή της καταναλωτικής συμπεριφοράς συνθέτουν ένα περιβάλλον που συνεχίζει να εξελίσσεται.
Πηγή: ot.gr
