Από την υπερπαραγωγή και την κατάρρευση των τιμών, στην απειλή ελλείψεων και ανατιμήσεων περνά η ευρωπαϊκή αγορά πατάτας. Οι διαδοχικοί καύσωνες του καλοκαιριού στην ΕΕ περιόρισαν σημαντικά τις αποδόσεις και επηρέασαν την ποιότητα, δημιουργώντας πιέσεις σε αγρότες, μεταποιητικές επιχειρήσεις και, σταδιακά, στους καταναλωτές.
Σύμφωνα με τους Financial Times, που επικαλούνται ανάλυση του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU), τα ακραία καιρικά φαινόμενα προκάλεσαν απώλειες περίπου 3,1 εκατομμυρίων τόνων πατάτας, αξίας μεταξύ 400 και 620 εκατ. ευρώ.
Στη Γερμανία, τη Γαλλία, το Βέλγιο και την Ολλανδία η παραγωγή προβλέπεται να διαμορφωθεί μεταξύ 19,5 και 20,5 εκατ. τόνων
Η μείωση αυτή έρχεται να προστεθεί σε περίπου 3,6 εκατομμύρια τόνους που εκτιμάται ότι αφαιρέθηκαν από τη φετινή παραγωγή λόγω της μείωσης των φυτεύσεων, μετά από μια τεράστια σοδειά – ρεκόρ το 2025.
Μειωμένη η παραγωγή στην ΕΕ
Στη Γερμανία, τη Γαλλία, το Βέλγιο και την Ολλανδία, τις βασικές παραγωγικές χώρες της ευρωπαϊκής αγοράς, η παραγωγή προβλέπεται να διαμορφωθεί μεταξύ 19,5 και 20,5 εκατομμυρίων τόνων, έναντι του ρεκόρ των 27,3 εκατομμυρίων τόνων το 2025.
Η μεγάλη προσφορά της προηγούμενης χρονιάς είχε οδηγήσει έναν δείκτη αναφοράς των βελγικών τιμών σχεδόν στο μηδέν, με παραγωγούς να «ξεφορτώνονται» πατάτες, να τις διαθέτουν δωρεάν ή να τις χρησιμοποιούν ως ζωοτροφή.
Παράλληλα, ο νέος αμερικανικός δασμός και ο αυξανόμενος ανταγωνισμός από την Ασία πίεσαν τις ευρωπαϊκές εξαγωγές κατεψυγμένης τηγανητής πατάτας, ενισχύοντας την απόφαση για περιορισμό των καλλιεργούμενων εκτάσεων.
Σε αυτή την ήδη μειωμένη παραγωγική βάση προστέθηκαν πέντε ισχυρά κύματα καύσωνα. Στη Γαλλία, οι αποδόσεις αναμένεται να είναι οι χαμηλότερες εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια, με εξαίρεση το ιδιαίτερα ξηρό 2022.
«Ως μία από τις πιο διψασμένες καλλιέργειες της Ευρώπης, ήταν αναπόφευκτο ότι η συγκομιδή της πατάτας θα χτυπηθεί σκληρά, και αυτό αρχίζουμε να το βλέπουμε τώρα στις εκτιμήσεις απόδοσης της βιομηχανίας, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις είναι μειωμένες κατά 20%», δήλωσε ο Tom Lancaster, αναλυτής γης, τροφίμων και γεωργίας στην ECIU. «Για τους πατατοπαραγωγούς που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής αλλαγής, τα πράγματα είναι πλέον πολύ δύσκολα».
Οι πατάτες «σταμάτησαν να μεγαλώνουν»
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του παραγωγού Jean-Paul Dallene, κοντά στο Αράς της βόρειας Γαλλίας, όπου δεν έβρεξε από τις 10 Ιουνίου έως τις 25 Αυγούστου. Όταν οι θερμοκρασίες παρέμειναν πάνω από τους 30 βαθμούς Κελσίου για σχεδόν μια εβδομάδα τον Αύγουστο, οι πατάτες του «σταμάτησαν να μεγαλώνουν», όπως είπε.
Στα αρδευόμενα χωράφια του υπολογίζει μείωση αποδόσεων περίπου 10%. Σε γειτονικές μη αρδευόμενες εκτάσεις, όμως, η παραγωγή ενδέχεται να περιοριστεί στους 20 τόνους ανά εκτάριο, από 45–50 τόνους συνήθως.
Το πρόβλημα αφορά και το μέγεθος. Οι βιομηχανίες επιδιώκουν συνήθως κονδύλους μεγαλύτερους των 50 χιλιοστών, ενώ σε ορισμένα χωράφια οι περισσότεροι δεν ξεπερνούν τα 40 χιλιοστά. Ήδη, μεταποιητές χαλαρώνουν τις προδιαγραφές παραλαβής, εξέλιξη που μπορεί να οδηγήσει σε μικρότερες τηγανητές πατάτες στο τελικό προϊόν.
Τα αποθέματα της προηγούμενης σοδειάς εκτιμάται ότι μπορούν να στηρίξουν την τροφοδοσία έως τα Χριστούγεννα
Η κατάσταση στην αγορά
Ωστόσο, η άνοδος της αγοράς δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε καλύτερο εισόδημα για τους αγρότες, καθώς περίπου το 80% της πατάτας για μεταποίηση πωλείται μέσω συμβολαίων. Πολλοί παραγωγοί συμφώνησαν τιμές πριν αποτυπωθούν οι ζημιές, παραμένοντας δεσμευμένοι σε επίπεδα που αντανακλούσαν την περσινή υπερπροσφορά. Ο Dallene, για παράδειγμα, είχε αποδεχθεί μείωση 60 ευρώ ανά τόνο, περίπου κατά ένα τέταρτο.
Την ίδια ώρα, στην ελεύθερη αγορά οι πατάτες νέας εσοδείας για μεταποίηση φθάνουν σε ορισμένες περιοχές τα 250 ευρώ ανά τόνο, έναντι περίπου 30 ευρώ έναν χρόνο νωρίτερα. Οι γαλλικές επιτραπέζιες πατάτες καταγράφονταν στις 3 Σεπτεμβρίου στα 520 ευρώ ανά τόνο, από 310 ευρώ.
Τα αποθέματα της προηγούμενης σοδειάς εκτιμάται ότι μπορούν να στηρίξουν την τροφοδοσία έως τα Χριστούγεννα, καθυστερώντας την πίεση. Σύμφωνα με τον Cedric Porter, εκδότη του World Potato Markets, οι επιπτώσεις αναμένεται να γίνουν αισθητές στα ράφια έως το Πάσχα.
Πηγή: ot.gr
