«Υπάρχουν νέοι σαν τις κατσαρίδες, που δεν βρίσκουν καμία εργασία ούτε έχουν θέση σε κάποιο επάγγελμα. Κάποιοι από αυτούς καταλήγουν στα MME, άλλοι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, άλλοι γίνονται ακτιβιστές […] και αρχίζουν να επιτίθενται στους πάντες». Αυτή ήταν μια δήλωση που έκανε ο Ανώτατος Δικαστής της Ινδίας, Σούργια Καντ, δίχως μάλλον να φαντάζεται τι θα ακολουθούσε: Εκατομμύρια «κατσαρίδες» θα αντιδρούσαν οργανωμένα.
Η νεολαία της πολυπληθούς ασιατικής χώρας υποδέχτηκε το φετινό καλοκαίρι με έντονες διαμαρτυρίες στους δρόμους. Οι προσβλητικές δηλώσεις του Καντ ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Ως αντίδραση σ’αυτές, ινδοί νέοι δημιούργησαν διαδικτυακά το Cockroach Janta Party (Λαϊκό Κόμμα της Κατσαρίδας).
Το πρόβλημα είναι βαθύτερο: μια γενιά αποφοίτων που έκανε όλα όσα έπρεπ, αλλά εξακολουθεί να μην μπορεί να βρει εργασία που να ανταποκρίνεται στις φιλοδοξίες της.
Η επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Azim Premji στη νότια Ινδία, Ρόζα Άμπραχαμ, εξηγώντας τις συνθήκες δημιουργίας του κινήματος στο podcast του The Conversation, αναφέρει ότι η δήλωση του Καντ παρουσίαζε τους άνεργους νέους ως πρόβλημα, χωρίς να αναγνωρίζει ότι εκείνοι αντιμετωπίζουν το πρόβλημα.
«Κάθε χρόνο ένας τεράστιος αριθμός αποφοίτων εισέρχεται στην αγορά εργασίας, όμως τα τελευταία χρόνια η δυνατότητά τους να βρουν δουλειά που να ανταποκρίνεται στα προσόντα και στις φιλοδοξίες τους έχει περιοριστεί σημαντικά» λέει.
«Έτσι, το βάρος μεταφέρθηκε στους νέους, οι οποίοι παρουσιάστηκαν ως άχρηστοι και παρομοιάστηκαν με παράσιτα» συνεχίζει, τονίζοντας ότι αυτό «εκλήφθηκε ως προσβολή από μια γενιά που αισθάνεται πως οι θεσμοί, το κράτος και ο ιδιωτικός τομέας την έχουν απογοητεύσει».
Τα σκάνδαλα στην ανώτατη παιδεία
Η ινδή ειδικός αναφέρθηκε σε μια σειρά σκανδάλων στον τομέα της εκπαίδευσης, καθώς σε πρόσφατες εξετάσεις εισαγωγής στις ιατρικές σχολές, υπήρξαν καταγγελίες ότι τα θέματα είχαν διαρρεύσει, πράγμα που σήμαινε ότι ορισμένοι είχαν πρόσβαση σε αυτά πριν από την εξέταση.
«Υπήρξαν επίσης προβλήματα και με άλλες σχολικές εξετάσεις. Οι εθνικές απολυτήριες εξετάσεις της Ινδίας βρέθηκαν στο επίκεντρο αντιδράσεων, καθώς χιλιάδες μαθητές κατήγγειλαν λάθη που συνδέονταν με ένα νέο ψηφιακό σύστημα βαθμολόγησης. Υπήρξαν προβλήματα στη βαθμολόγηση και σε άλλες διαδικασίες».
Εάν ληφθεί υπόψη ότι στην Ινδία υπάρχουν περίπου 367 εκατομμύρια νέοι, το ζήτημα αφορά ένα πολύ μεγάλο τμήμα του πληθυσμού. «Ήταν λοιπόν φυσικό ότι, όταν δημιουργήθηκαν υποψίες πως δεν υπήρξε ίση μεταχείριση ή δίκαιη διαδικασία, θα ξεσπούσαν έντονες αντιδράσεις τόσο από τους φοιτητές όσο και από τις οικογένειές τους».
70.000 εκπαιδευτικά ιδρύματα
Πέραν όμως αυτών των σκανδάλων, η Αμπραχάμ, η οποία είναι επικεφαλής του Κέντρου Βιώσιμης Απασχόλησης του Azim Premji, όπου εκδίδεται η ετήσια έκθεση State of Working India, εστιάζει στα βαθύτερα δομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Ινδοί.
Το ποσοστό ανεργίας μεταξύ των αποφοίτων πανεπιστημίου ανέρχεται περίπου στο 40%. Με άλλα λόγια, από τους νέους ηλικίας 20 έως 29 ετών που επιθυμούν και αναζητούν εργασία, περίπου το 40% δεν καταφέρνει να βρει δουλειά. Κάθε χρόνο περίπου οκτώ εκατομμύρια νέοι εισέρχονται στην αγορά εργασίας. Η Ινδία μπορεί να είναι η ταχύτερα αναπτυσσόμενη μεγάλη οικονομία του κόσμου, όμως δεν έχει καταφέρει να συμπαρασύρει μαζί της και τη νεολαία της.
Σύμφωνα με την Αμπραχάμ, οι ρίζες του προβλήματος βρίσκονται στα πρώτα πενταετή αναπτυξιακά σχέδια της Ινδίας, μετά την ανεξαρτησία της. Για να επιτευχθεί η βιομηχανική της ανάπτυξη υπήρχε ανάγκη για καταρτισμένους μηχανικούς και για ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης υψηλού επιπέδου.
«Έτσι, μεγάλο μέρος του σχεδιασμού επικεντρώθηκε στη δημιουργία ποιοτικών πανεπιστημίων. Τότε ιδρύθηκαν, μεταξύ άλλων, και τα Ινδικά Ινστιτούτα Τεχνολογίας (IIT)».
Ωστόσο, στη δεκαετία του 1990 μπήκε ο ιδιωτικός τομέας στην εκπαίδευση και σύμφωνα με την έκθεση State of Working India, ο αριθμός των ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης αυξήθηκε από περίπου 1.600 σε σχεδόν 70.000!
«Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της Ινδίας τα τελευταία σαράντα χρόνια είναι η τεράστια επέκταση της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, καθώς η τριτοβάθμια εκπαίδευση άνοιξε σε περισσότερους ανθρώπους, δημιουργήθηκαν πολλά ιδιωτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα, γεγονός που έκανε την πρόσβαση στο πανεπιστήμιο πολύ ευκολότερη από ό,τι στο παρελθόν».
Έτσι, οι Ινδοί αφού αποκτήσουν πανεπιστημιακό τίτλο, νομίζουν ότι δεν θα ασχοληθούν εκ προοιμίου με κάποια επαγγέλματα, κυρίως χειρωνακτικά.
«Υπάρχουν άνθρωποι που περιμένουν επί χρόνια για μια θέση εργασίας, η οποία τελικά δεν εμφανίζεται ποτέ» σημειώνει η Αμπραχάμ. «Έτσι βλέπουμε, για παράδειγμα, μηχανολόγους μηχανικούς να εργάζονται ως οικοδόμοι, κάτι που αποτελεί μια εξαιρετικά μεγάλη αναντιστοιχία μεταξύ εκπαίδευσης και απασχόλησης».
Απαντήσεις υπάρχουν;
Από τους περίπου 63 εκατομμύρια νέους πτυχιούχους το 2023 περίπου 11 εκατ. ήταν άνεργοι, δείχνοντας την τεράστια κλίμακα του προβλήματος, για το οποίο η Αμπραχάμ δεν διαβλέπει στον ορίζοντα κάποια ουσιαστική λύση.
«Δεν βλέπουμε πραγματικές απαντήσεις σε αυτή την κρίση και γι’ αυτό υπάρχει αυτή η υποβόσκουσα δυσαρέσκεια, η οποία βρισκόταν πάντα στο παρασκήνιο και τώρα βρίσκει διέξοδο μέσα από κινήματα όπως το CJP».
Πάντως η επίκουρη καθηγήτρια, ξεκαθαρίζει ότι το πρόβλημα δεν είναι ότι η Ινδία παράγει υπερβολικά πολλούς αποφοίτους, αλλά ότι υπάρχει κρίση δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας.
«Η ειρωνεία είναι ότι υπάρχει τεράστιος αριθμός κενών θέσεων» λέει. «Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, αν καλύπτονταν μόνο οι κενές θέσεις στους τομείς της δημόσιας υγείας και της δημόσιας εκπαίδευσης, θα μπορούσαν να δημιουργηθούν έως και δύο εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας».
Οι τοπικές διοικήσεις είναι υποστελεχωμένες, ενώ στον ιδιωτικό τομέα λείπουν μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που θα μπορούσαν να απασχολούν πέντε, δέκα ή είκοσι εργαζόμενους.
«Ακριβώς εκεί υπάρχει τεράστιο δυναμικό δημιουργίας θέσεων εργασίας, αλλά και αύξησης της παραγωγικότητας. Πιστεύω ότι αυτό είναι καθοριστικής σημασίας όταν μιλάμε για τη δημιουργία απασχόλησης».
Όσον αφορά το κίνημα των κατσαρίδων, η ίδια εκτιμά ότι είναι πολύ νωρίς στην πορεία του CJP για να πούμε αν πρόκειται απλώς για μια παροδική «έκρηξη» ή αν θα διατηρηθεί και θα εξελιχθεί σε κάτι πολύ μεγαλύτερο.
«Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι τα προβλήματα στα οποία εστιάζει είναι πραγματικά μεγάλα και διογκούμενα προβλήματα και πιστεύω ότι αποτελούν την πιο επείγουσα κρίση που αντιμετωπίζει σήμερα η ινδική οικονομία» καταλήγει.
*Στην κύρια φωτογραφία: Επίσημο εικαστικό του Cockroach Janta Party (CJP), που ιδρύθηκε το 2026.
