Ο αριθμός των χαρτονομισμάτων που βρίσκονται σε κυκλοφορία στην ΕΕ αυξάνεται παρά τη διαδεδομένη χρήση των πληρωμών μέσω smartphone, όπως δείχνουν νέα στοιχεία, με τις πυρκαγιές που μαίνονται σε περιοχές της Ευρώπης να ενισχύουν τη ζήτηση για ένα απόθεμα μετρητών έκτακτης ανάγκης.
Ενώ τα μετρητά παίζουν δευτερεύοντα ρόλο σε σχέση με τις ανέπαφες πληρωμές σε πολλές πόλεις της Ευρώπης, το ποσό που βρίσκεται σε κυκλοφορία στην πραγματικότητα αυξάνεται, δήλωσε στον Guardian ο Φίλιπ Λέιν, επικεφαλής οικονομολόγος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), στο συνέδριο του θερινού σχολείου MacGill στην Ιρλανδία.
Η αύξηση της χρήσης χαρτονομισμάτων συνδέεται με την ανησυχία για τους πολέμους και τις επιπτώσεις των κυβερνοεπιθέσεων στα συστήματα ηλεκτρονικών και ανέπαφων πληρωμών, σύμφωνα με τους ειδικούς.
«Το συνολικό απόθεμα τραπεζογραμματίων συνεχίζει να αυξάνεται. Όσον αφορά τις συναλλαγές, [ο αριθμός των τραπεζογραμματίων] μειώνεται, αλλά όσον αφορά το απόθεμα [αυξάνεται]», δήλωσε ο Λέιν.
Η αναμονή της «έκτακτης ανάγκης»
Το 2025, συνιστάται στους κατοίκους της ΕΕ να αποθηκεύσουν επαρκή ποσότητα τροφίμων, νερού και ειδών πρώτης ανάγκης για 72 ώρες, σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, όπως οι καταστροφικές πυρκαγιές που έπληξαν τη Γαλλία και την Ισπανία αυτό το καλοκαίρι, πλημμύρες ή καταιγίδες, καθώς και πιθανές κυβερνοεπιθέσεις ή άλλα εχθρικά συμβάντα.
Τα νοικοκυριά ενθαρρύνθηκαν να διαθέτουν ένα πακέτο έκτακτης ανάγκης που να περιλαμβάνει εμφιαλωμένο νερό, τρανζίστορ ραδιόφωνο, κονσερβοποιημένα τρόφιμα και, κυρίως, μετρητά.
Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΚΤ, η οποία παρακολουθεί τον αριθμό των χαρτονομισμάτων σε κυκλοφορία από το 2002, η αξία τους αυξήθηκε από περίπου 1 τρισ. ευρώ το 2016 σε 1,6 τρισ. ευρώ τον Ιούνιο του 2026.
Περισσότερα από 31 εκατομμύρια χαρτονομίσματα βρίσκονται σε κυκλοφορία, σε σύγκριση με τα 24 εκατομμύρια λίγο πριν την πανδημία το 2019, με το χαρτονόμισμα των 50 ευρώ να είναι το πιο δημοφιλές το 2025, ακολουθούμενο από αυτό των 100 ευρώ.
Ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Αυστρία, η Φινλανδία, η Γερμανία, η Σουηδία και η Ολλανδία, έχουν ήδη συστήσει στους πολίτες να διατηρούν μεταξύ 70 και 100 ευρώ ανά νοικοκυριό, ποσό επαρκές για την κάλυψη βασικών αναγκών για 72 ώρες σε περίπτωση διακοπής λειτουργίας των διαδικτυακών υπηρεσιών και των εφαρμογών για κινητά.
Σε μια προειδοποίηση του τύπου «χρησιμοποίησέ το ή χάσε το», η Όλιβ Μακάρθι, καθηγήτρια στο University College Cork με ειδίκευση στη χρηματοοικονομική ένταξη, δήλωσε ότι η συνεχής χρήση μετρητών είναι ζωτικής σημασίας για την κοινωνία.
«Αν και η συμβουλή να διατηρούμε μετρητά για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης είναι σωστή και χρησιμεύει για να μας υπενθυμίσει όλους να είμαστε προετοιμασμένοι όταν τα ψηφιακά συστήματα μας απογοητεύουν, είναι απαραίτητο τα μετρητά να μην θεωρούνται απλώς ως εφεδρικό μέτρο. Αν σταματήσουμε να τα χρησιμοποιούμε όταν δεν υπάρχει κρίση, ίσως να μην είναι εύκολο να τα χρησιμοποιήσουμε όταν υπάρξει.»
Έλεγχος και ασφάλεια
Η ΕΚΤ αναφέρει ότι τα μετρητά αποτελούν κρίσιμο στοιχείο της «εθνικής ετοιμότητας για κρίσεις», περιγράφοντας τη συρρίκνωση της χρήσης τους για καθημερινές αγορές, εν μέσω της αύξησης του αριθμού των ατόμων που διατηρούν τραπεζογραμμάτια, ως «παράδοξο».
Ο Λέιν αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη θέσπισης νομοθεσίας που θα διασφαλίζει ότι τα δίκτυα ΑΤΜ θα παραμείνουν παρόντα σε κάθε κεντρική οδό σε ολόκληρη την ΕΕ.
«Ορισμένοι καταναλωτές προτιμούν την ιδιωτικότητα και την ευκολία που προσφέρουν τα μετρητά. Παρατηρούμε επίσης ότι γίνεται όλο και περισσότερη συζήτηση για τη σημασία των μετρητών σε περίπτωση κρίσης», δήλωσε η McCarthy, επισημαίνοντας το γεγονός ότι τα μετρητά είναι «χωρίς αποκλεισμούς», καθώς είναι διαθέσιμα σε ηλικιωμένους και ευάλωτους πολίτες, συμπεριλαμβανομένων των θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας, οι οποίοι ενδέχεται να εξαρτώνται από τα μετρητά εάν ο σύντροφός τους ελέγχει τις δαπάνες τους.
Πρόκειται επίσης για ένα εξαιρετικό εργαλείο που βοηθά τα παιδιά να αποκτήσουν χρηματοοικονομική παιδεία και να μάθουν να διαχειρίζονται τον προϋπολογισμό τους, πρόσθεσε.
