Η πρόσφατη έκθεση του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), για τις συνήθειες των Ελλήνων στις διακοπές του καλοκαιριού, κατέληξε σε ένα γνωστό και μόνιμο πλέον συμπέρασμα: Μόνο ο ένας στους δύο σχεδιάζει να κάνει διακοπές και φέτος το καλοκαίρι.
Από όσους πάνε, οι οκτώ στους δέκα επιλέγουν οικονομικούς τύπους διακοπών, αν είναι δυνατόν σε εξοχικό σπίτι, ιδιόκτητο ή φίλων-συγγενών, για να περιορίσουν όσο γίνεται τα έξοδα.
Το 45% σκοπεύει να μειώσει τις δαπάνες του φέτος, όσο και αν ο πληθωρισμός δεν το επιτρέπει.
Όσο για τη διάρκεια των διακοπών, όσο πάει και μικραίνει. Το 42% θα κάνει διακοπές από 4 ως 7 ημέρες το πολύ και ένα 8% θα περιοριστεί σε μία μονοήμερη ως τριήμερη απόδραση.
Λιγότεροι από τρεις στους δέκα (29%) θα συμπληρώσουν πάνω από μια εβδομάδα διακοπών (8 ως 14 ημέρες).
Τέλος, υπάρχει ένα τυχερό 20% που μπορεί να συμπληρώσει ένα μήνα διακοπές ή και παραπάνω.
Να πάει κανείς ή να μην πάει διακοπές;
Κάθε χρόνο όταν βγαίνουν οι εκθέσεις του ΙΕΛΚΑ για τις διακοπές, όπως και άλλων φορέων, υπάρχει ο αντίλογος. Οι γεμάτες εθνικές οδοί τα τριήμερα και το μποτιλιάρισμα στα διόδια, οι πληρότητες σε δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, η κίνηση στα λιμάνια και στα ΚΤΕΛ όταν «κορυφώνεται η φυγή των Αθηναίων», τα ρεπορτάζ από παραλίες που οι ξαπλώστρες κάνουν 100 ευρώ η μία και είναι όλες πιασμένες, γεννάνε εύλογα ερωτήματα. Ποιοι είναι όλοι αυτοί που κινούν το χρήμα; Γιατί ενώ συνέχεια γκρινιάζουμε ότι «δεν βγαίνει ο μήνας», υπάρχουν μέρη που δεν πέφτει καρφίτσα το Σαββατοκύριακο; Γιατί η πρωτεύουσα μετατρέπεται (σχεδόν) σε πόλη-φάντασμα τις ήσυχες μέρες του Αυγούστου; Μήπως η φτώχεια – συμπεριλαμβανομένης της «φτώχειας διακοπών», είναι περισσότερο στο μυαλό μας;
Το 50% δεν θα πάει διακοπές το καλοκαίρι – πηγή: ΙΕΛΚΑ (πατήστε στην εικόνα για μεγέθυνση)
Φτώχεια διακοπών
Αναγνώστης του in, σχολιάζοντας άρθρο για τις «συνθήκες βαλκανοποίησης» που ζουν οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα, το διατύπωσε ως εξής: «Παρ΄όλα αυτά οι δρόμοι είναι γεμάτοι, τα κέντρα είναι γεμάτα και η Αθήνα ερημώνει τους καλοκαιρινούς μήνες από ντόπιους κατοίκους…Περίεργη φτώχεια!!».
Στην πραγματικότητα μπορεί να ισχύουν και τα δύο ταυτόχρονα. Σχεδόν το 50% μένει σπίτι του και βλέπει τα νησιά μόνο στο όνειρό του ή περιμένει την τουριστική σεζόν για να δουλέψει και να βάλει στην άκρη για τον υπόλοιπο χρόνο.
Πολλές οικογένειες στέλνουν τα παιδιά διακοπές στους παππούδες, αν είναι τυχεροί και έχουν χωριό, κι οι γονείς τους επισκέπτονται κάποια Σαββατοκύριακα. Από όσους βλέπουμε να γεμίζουν ή να ψιλογεμίζουν τα τουριστικά θέρετρα, έστω λίγες εβδομάδες της θερινής σεζόν, η πλειονότητα είναι η «μαρίδα».
Εκείνοι που μπορούν να δώσουν μισό μηνιάτικο ή το δώρο διακοπών (εφόσον το παίρνουν) για ελάχιστες ημέρες επί πληρωμή αναψυχής. Κάποιοι θα τσοντάρουν από όπου μπορούν, κουπόνια, youth pass, κοινωνικό τουρισμό, χαρτζιλίκι από γονείς, για να «γεμίσουν τις μπαταρίες τους», όπως και όσο προλάβουν.
Oι διακοπές του ενός τρίτου
Ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσοστό της κοινωνίας, το ένα τρίτο που ευημερεί ή έστω δεν μένει χωρίς λεφτά στο τέλος του μήνα, είναι εκείνο που κινείται με μια μεγαλύτερη άνεση.
Αν προσθέσουμε τον εισερχόμενο τουρισμό από το εξωτερικό, που πλέον διαχέεται και στα αστικά κέντρα με το Airbnb και το city break, εύκολα δημιουργείται η εικόνα της (επιλεκτικής) πολυκοσμίας, που μπορεί να δώσει την αίσθηση ότι ζούμε σε μια χώρα «μόνιμων διακοπών».
Ή όπως το έθεσε ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, «και πάμφτωχος να είσαι στην Αθήνα, έχεις δίπλα σου το Φάληρο, να κάνεις μπάνιο στη θάλασσα τζάμπα».
Ο κ. Γεωργιάδης επιμένει ότι δεν πρέπει να είμαστε αγνώμονες, γιατί ζούμε σε μια χώρα ευλογημένη, που «είμαστε το ένα τρισεκατομμύριο στο σύμπαν». Μόνο που όπως γράφτηκε, το δωρεάν μπάνιο δεν πληρώνει υπέρογκα ενοίκια, λογαριασμούς ρεύματος και σουπερμάρκετ. Ούτε είναι υποκατάστατο της αξιοπρεπούς διαβίωσης η θάλασσα και ο ήλιος, που κι αυτά οι μισοί δεν μπορούν να τα χαρούν, ούτε καν για επτά ημέρες στη σειρά.
Τα επικαιροποιημένα στοιχεία της Eurostat για την αδυναμία πληρωμής μίας εβδομάδας διακοπών – Η Ελλάδα είναι δεύτερη στην ΕΕ με 46,6%
Νέα στοιχεία Eurostat για τη φτώχεια διακοπών
Τα αναθεωρημένα στοιχεία της Εurostat για την «οικονομική αδυναμία για πληρωμή μίας εβδομάδας διακοπών» (επικαιροποίηση 9/6), επιβεβαιώνουν την έρευνα του ΙΕΛΚΑ.
Το 2025, το 46,6% των Ελλήνων δήλωσε αδυναμία να πληρώσει για επτά ημέρες διακοπές τον χρόνο, μακριά από το σπίτι του. Ο μέσος όρος στην Ευρωζώνη (μετά από την ένταξη της Βουλγαρίας), είναι 26,6% και στην ΕΕ είναι 27,5%.
Η Ελλάδα είναι δεύτερη στην αδυναμία πληρωμής διακοπών μετά τη Ρουμανία, όπου το 61,4% δεν μπορεί να πληρώσει για επτά ημέρες παραθερισμού τον χρόνο.
Για όσους ζουν στα όρια της φτώχειας, το ποσοστό αδυναμίας πληρωμής μίας εβδομάδας διακοπών αγγίζει το 82,5% στην Ελλάδα. Πρόκειται επίσης για το δεύτερο υψηλότερο μετά τη Ρουμανία (89,8%).
Για τους φτωχούς της Ευρώπης, η φτώχεια διακοπών αφορά το 56%.
Συνταξιούχοι και μονογονείς
Ένα άλλο ενδιαφέρον εύρημα είναι ότι η φτώχεια διακοπών στην Ελλάδα είναι σταθερά πολύ υψηλή και βαίνει αυξανόμενη την τελευταία τριετία.
Επίσης, η αδυναμία πληρωμής μιας εβδομάδας διακοπών πλήττει περισσότερο τους συνταξιούχους, σε ποσοστό 64,2%, και τα μονογονεϊκά νοικοκυριά, σε ποσοστό 61,6%.
Η αδυναμία πληρωμής για επτά ημέρες διακοπές τον χρόνο είναι ένας από τους δείκτες υλικής και κοινωνικής στέρησης που εξετάζουν οι εθνικές στατιστικές υπηρεσίες, στις έρευνες για τις συνθήκες διαβίωσης.
Μία ένσταση που έχουν διατυπώσει αναλυτές, είναι ότι η μεθοδολογία της Eurostat αφορά μόνο τις επί πληρωμή διακοπές σε συμβατικό τουριστικό κατάλυμα, για ένα συνεχόμενο επταήμερο. Το αντεπιχείρημα είναι ότι πολλοί από όσους δηλώνουν ότι δεν πάνε διακοπές, παραθερίζουν σε εξοχικές κατοικίες ή κάνουν μικρές εκδρομές. Την ερμηνεία αυτή ωστόσο καταρρίπτει η έρευνα του ΙΕΛΚΑ, που αποδεικνύει ότι ο ένας στους δύο δεν θα πάει καθόλου διακοπές, ούτε καν σε εξοχικό, ως ιδιοκτήτης ή φιλοξενούμενος.
