Μια μεγάλη -αν όχι η μεγαλύτερη- μερίδα των ψηφοφόρων των ΗΠΑ εξέλεξε τον Ντόναλντ Τραμπ πιστεύοντας τις διακηρύξεις του ότι θα βάλει τέλος στον πληθωρισμός, που τα προηγούμενα χρόνια εκτοξεύτηκε στην Αμερική. Στην πορεία, όμως, μέσα στους πρώτους 14 μήνες της θητείας του, ο αμερικανός πρόεδρος κατάφερε το ακριβώς αντίθετο: να κάνει τη ζωή στη χώρα πιο ακριβή.
Οι αριθμοί είναι αδυσώπητοι: τον Μάρτιο, ο πληθωρισμός ανήλθε σε υψηλό δύο ετών, στο 3,3% ωθούμενος από την άνοδο κατά 10,9% στο κόστος της ενέργειας, τη μεγαλύτερη άνοδο από το 2005.
Η καταναλωτική εμπιστοσύνη έχει καταρρεύσει, καθώς τα νοικοκυριά προετοιμάζονται για περαιτέρω αυξήσεις των τιμών. Σύμφωνα με οικονομολόγους, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ δεν έχει περιθώρια να μειώσει τα επιτόκια την Τετάρτη, με αποτέλεσμα να παραμένουν υψηλά και τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων και των επιχειρηματικών δανείων.
Η αποδοχή της πολιτικής Τραμπ έχει πέσει στο 40% μόλις, σύμφωνα με τον μέσο όρο των δημοσκοπήσεων του Real Clear Politics, το χαμηλότερο ποσοστό που έχει σημειώσει μέχρι σήμερα. Μια πρόσφατη δημοσκόπηση του Fox News έδειξε ότι επτά στους δέκα πιστεύουν ότι η οικονομία επιδεινώνεται, έναντι 55% πριν από ένα χρόνο.
«Είναι αυτό που ονομάζουμε ψήφος με βάση το πορτοφόλι», σχολίασε, μιλώντας στους FT, ο Πασά Μαχντάβι, καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στη Σάντα Μπάρμπαρα πρόσθεσε. «Όλοι αυτοί οι παράγοντες λειτουργούν εναντίον του προέδρου αυτήν τη στιγμή».
Ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Κους Ντεσάι, δήλωσε ότι ο Τραμπ έχει εφαρμόσει μια σειρά μέτρων για την αντιμετώπιση της αύξησης των τιμών, «από μειώσεις φόρων και άρση ρυθμίσεων, που ανακουφίζουν την οικονομία στο σύνολό της έως στοχευμένες παρεμβάσεις σε προϊόντα πρώτης ανάγκης για τα νοικοκυριά, όπως τα αυγά, τα συνταγογραφούμενα φάρμακα και το βόειο κρέας».
Ο Τραμπ υποσχέθηκε κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του να απελευθερώσει τις αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες γεωτρήσεων ώστε να αξιοποιήσουν τον «υγρό χρυσό» της χώρας και να μειώσουν τις τιμές της βενζίνης κάτω από τα 2 δολάρια ανά γαλόνι.
Ωστόσο, ο πόλεμος που εξαπέλυσε εναντίον του Ιράν είχε το αντίθετο αποτέλεσμα, προκαλώντας μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση που οδήγησε σε αύξηση του κόστους των καυσίμων σε όλες τις ΗΠΑ.
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ εκτόξευσαν τις τιμές του αμερικανικού αργού πετρελαίου πάνω από τα 97 δολάρια το βαρέλι -σχεδόν 45% υψηλότερα- με αποτέλεσμα οι οδηγοί να πληρώνουν κατά μέσο όρο 4,11 δολάρια το γαλόνι για τη βενζίνη τους, από 2,98 δολάρια πριν τον πόλεμο.
Ο Τραμπ ζει ημέρες… Μπάιντεν: αυτοκόλλητα του προέδρου στις αντλίες των πρατηρίων δίπλα στην τιμή που γράφουν: «Εγώ το έκανα αυτό!»
«Αυτή ήταν η πραγματική πρόκληση για την κυβέρνηση, επειδή η τιμή [της βενζίνης] είναι ιδιαίτερα ορατή», δήλωσε ο Μαχντάβι. «Στην πραγματικότητα, είναι το πιο ορατό αγαθό στην οικονομία. Δεν υπάρχει τίποτα άλλο που να είναι τόσο εμφανές στους [αμερικανούς] καταναλωτές.
Η τιμή του ντίζελ, που αποτελεί τη ζωτική δύναμη της αμερικανικής οικονομίας, έχει αυξηθεί κατά 45% στα 5,45 δολάρια το γαλόνι. Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι αυτό θα έχει αντίκτυπο στην οικονομία για μήνες, καθώς η κρίσιμη εισροή για τις μεταφορές με φορτηγά και για την αγροτική παραγωγή ωθεί προς τα πάνω τις τιμές άλλων αγαθών.
Η ραγδαία άνοδος των τιμών των καυσίμων αεροσκαφών έχει διογκώσει το κόστος των αεροπορικών εισιτηρίων, τα οποία τον Μάρτιο ήταν 15% πιο ακριβά από ό,τι ένα χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με το Γραφείο Στατιστικών Εργασίας, με τον CEO της Chevron, Mike Wirth, να δηλώνει δηλώνει ότι η αύξηση των τιμών των αεροπορικών εισιτηρίων βρίσκεται μόνο στην αρχή.
Καταναλωτικά αγαθά
Ακόμη και πριν από τη σύγκρουση του Τραμπ με το Ιράν, οι εμπορικοί πόλεμοι του είχαν ήδη οδηγήσει σε αύξηση του κόστους πολλών εισαγόμενων αγαθών — ιδίως των καταναλωτικών προϊόντων.
Στις αρχές Απριλίου -έναν χρόνο μετά την «ημέρα της απελευθέρωσης», όταν ο Τραμπ κήρυξε τον παγκόσμιο εμπορικό πόλεμο- το Budget Lab του Yale εκτιμά ότι ο πραγματικός δασμολογικός συντελεστής των ΗΠΑ ανήλθε στο 11%, το υψηλότερο επίπεδο από το 1943, εξαιρουμένου του 2025.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι ξένοι εξαγωγείς θα «απορροφήσουν» τους δασμούς για να συνεργαστούν με τις ΗΠΑ. Ωστόσο, μελέτες δείχνουν ότι οι επιβαρύνσεις απορροφώνται από τις αμερικανικές επιχειρήσεις.
Ο πληθωρισμός έχει πλήξει προϊόντα όπως τα παιχνίδια, τα οποία συχνά εισάγονται. Η αντίδραση του Τραμπ πέρυσι ήταν να υποδείξει ότι τα παιδιά δεν χρειάζονται «30 κούκλες», όταν αρκούν «τρεις ή τέσσερις».
Ανάλυση του Budget Lab του Πανεπιστημίου Yale υποδηλώνει ότι οι δασμοί του Τραμπ πρόσθεσαν μεταξύ 0,5 και 0,7 ποσοστιαίες μονάδες στον ετήσιο πληθωρισμό τον Μάρτιο και αναφέρει την εκτίμηση ότι οι δασμοί θα αυξήσουν το κόστος των μηχανοκίνητων οχημάτων κατά 4,2%, των ενδυμάτων και των υποδημάτων κατά 3,6% και των επίπλων και των διαρκών οικιακών ειδών κατά 1,6%, πριν οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις στραφούν σε άλλα προϊόντα.
«Κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους, οι δασμοί αύξησαν τις τιμές που αντιμετωπίζουν οι απλοί Αμερικανοί», δήλωσε ο Τζον Ίσελιν, αναπληρωτής διευθυντής οικονομικής ανάλυσης στο Budget Lab. «[Και] πραγματικά δεν γνωρίζουμε κατά πόσο θα αυξηθούν περαιτέρω οι τιμές στο μέλλον.»
Τρόφιμα
Στεκόμενος μπροστά από ένα τραπέζι με βασικά είδη διατροφής στο Νιου Τζέρσεϊ τον Αύγουστο του 2024, ο Τραμπ εξέφρασε την άποψη πολλών Αμερικανών: «οι τιμές των τροφίμων έχουν εκτοξευθεί στα ύψη» και υποσχέθηκε ότι θα τις μείωνε «αμέσως» εάν ξαναγινόταν πρόεδρος των ΗΠΑ.
Τον Μάρτιο, οι τιμές των τροφίμων ήταν 2,9% υψηλότερες σε σχέση με ένα χρόνο νωρίτερα.
Παρατηρούνται, επίσης, ακραίες διακυμάνσεις όπως επισημαίνουν οι FT: ο καφές και οι ντομάτες, για παράδειγμα, έχουν εκτοξευθεί στα ύψη, ενώ η τιμή των αυγών έχει καταρρεύσει. Ο Λευκός Οίκος έχει επίσης ανακόψει την άνοδο των τιμών του βοείου κρέατος χαλαρώνοντας τους δασμούς στο βόειο κρέας από την Αργεντινή — προκαλώντας την οργή των αμερικανών κτηνοτρόφων.
Οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι είναι πλέον πιθανή η περαιτέρω αύξηση του πληθωρισμού στα τρόφιμα, ως συνέπεια του πολέμου με το Ιράν, καθώς το υψηλότερο κόστος της ενέργειας και των λιπασμάτων ασκεί πίεση στους αγρότες, οι οποίοι ήδη βρίσκονται υπό πίεση λόγω των αντιποίνων από την Κίνα και άλλους αγοραστές.
Η τιμή των αζωτούχων λιπασμάτων, η οποία συνήθως μεταφέρεται στα ράφια των σούπερ μάρκετ με καθυστέρηση 3-6 μηνών, έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 30% από τα τέλη Φεβρουαρίου, σύμφωνα με την American Farm Bureau Federation. Η ουρία, άλλη κρίσιμη εισροή, έχει αυξηθεί σχεδόν κατά 50%.
Κόστος στέγασης και ρεύμα
Το κόστος στέγασης αυξήθηκε κατά 3% κατά τη διάρκεια των 12 μηνών έως τον Μάρτιο, σύμφωνα με τα επίσημα κυβερνητικά στοιχεία, εξαιτίας των δασμών και της καταστολής της μετανάστευσης.
Ο Λευκός Οίκος έχει χαλαρώσει τους κανονισμούς για να ενισχύσει την προσφορά, αγόρασε ομόλογα για να μειώσει τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων και περιόρισε την ιδιοκτησία ιδιωτικών κατοικιών από επενδυτές.
Ωστόσο, τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων παραμένουν πάνω από 6%, απαγορευτικά ακριβά για πολλούς νεότερους αγοραστές.
Οι δασμοί έχουν ωθήσει προς τα πάνω το κόστος των δομικών υλικών, συμπεριλαμβανομένης της ξυλείας, του γύψου, του χάλυβα και του χαλκού, μέρος των οποίων εισάγεται.
Το Brookings εκτιμά ότι οι δασμοί θα προσθέσουν περίπου 30 δισ. δολάρια στο κόστος κατασκευής κατοικιών, κυρίως σε νέες κατοικίες.
Η αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής έχει περιορίσει την προσφορά εργατικού δυναμικού και έχει επίσης οδηγήσει σε αύξηση του κόστους για τις κατασκευαστικές εταιρείες.
Το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο ο Τραμπ είχε υποσχεθεί να μειώσει κατά το ήμισυ, έχει επίσης εκτοξευθεί στα ύψη από την επανεκλογή του, καθώς η προσφορά δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη ζήτηση, μεταξύ άλλων και από τα κέντρα δεδομένων.
Η πολεμική του σε σχέση με τις ΑΠΕ προκάλεσε την ακύρωση ορισμένων νέων έργων ηλεκτροδότησης και στην απώλεια δανείων ύψους άνω των 83 δισ. δολαρίων που είχαν χορηγηθεί κατά την περίοδο Μπάιντεν για άλλα έργα.
Πηγή: ΟΤ
