Οι παγκόσμιες γεωπολιτικές εντάσεις δεν καταλαμβάνουν απλώς τα πρωτοσέλιδα: καθορίζουν επίσης πόσο πληρώνουμε για το γάλα ή τη βενζίνη.
Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί αυτή η σύνδεση αποτελεί το πρώτο βήμα για την προστασία των αποταμιεύσεών μας, γράφει σε άρθρο της στο The Conversation η καθηγήτρια στατιστικής Nadia Natasha Reus González.
Όταν ακούμε ειδήσεις για γεωπολιτικές συγκρούσεις, τείνουμε να σκεφτόμαστε με όρους διπλωματίας ή στρατιωτικής στρατηγικής και να υποθέτουμε ότι αυτού του είδους τα γεγονότα δεν μας επηρεάζουν λόγω της απόστασής τους.
Ωστόσο, έχουν μία αλυσιδωτή αντίδραση που καταλήγει να επηρεάζει άμεσα την τσέπη μας.
Δεν πρόκειται μόνο για πολιτική, αλλά και για την πραγματική αξία του χρήματος.
Ο σιωπηλός κίνδυνος: Η απώλεια της αγοραστικής δύναμης
Σε περιόδους συγκρούσεων, ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τις οικογένειες συνήθως δεν είναι η πτώση των χρηματοπιστωτικών αγορών ή η μεταβλητότητα της τιμής του χρυσού, αλλά ο πληθωρισμός.
Φανταστείτε ότι έχετε αποταμιεύσει 50 ευρώ σε ένα κουμπαρά.
Αν οι τιμές των αγαθών αυξηθούν, με αυτά τα ίδια 50 ευρώ θα αγοράσετε λιγότερα προϊόντα τον επόμενο μήνα από ό,τι σήμερα. Αυτό είναι που ονομάζουμε απώλεια αγοραστικής δύναμης, ή πληθωρισμό.
Σε περιβάλλοντα πολέμου ή αστάθειας, το να αφήνεις τα χρήματα «αδρανή» (δηλαδή, χωρίς να αποφέρουν τόκους) μπορεί να είναι λάθος, καθώς η πραγματική τους αξία μειώνεται καθώς αυξάνονται οι τιμές.
Γιατί το πετρέλαιο είναι το βασικό στοιχείο;
Μεγάλο μέρος αυτού του φαινομένου σχετίζεται με τον ενεργειακό εφοδιασμό. Η Μέση Ανατολή κατέχει μεγάλο μερίδιο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Επιπλέον, διαθέτει στρατηγικές διαδρομές όπως τα Στενά του Ορμούζ, μέσω του οποίου διέρχεται μεγάλο μέρος των καυσίμων που τροφοδοτούν τον κόσμο.
Αντιμέτωπες με την αστάθεια στον ενεργειακό εφοδιασμό που προκαλεί ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, οι αγορές αντέδρασαν με φόβο, οδηγώντας σε άνοδο τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.
Δεδομένου ότι σχεδόν όλα όσα καταναλώνουμε απαιτούν ενέργεια για την παραγωγή και στη συνέχεια τη μεταφορά τους (με φορτηγά, πλοία ή αεροπλάνα), η άνοδος των τιμών του πετρελαίου πυροδοτεί μια αλυσιδωτή αντίδραση: αν οι τιμές των καυσίμων αυξηθούν, οι μεταφορές γίνονται πιο ακριβές και αυτό το επιπλέον κόστος μετακυλίεται στην τελική τιμή των τροφίμων, των ενδυμάτων και της τεχνολογίας. Και οι οικογένειες πρέπει να απορροφήσουν αυτές τις αυξήσεις των τιμών.
Η προσφορά μειώνεται και τα ράφια των καταστημάτων πλήττονται
Στην οικονομία, αυτή η κατάσταση ονομάζεται «σοκ της προσφοράς».
Πρόκειται για μια ξαφνική και απροσδόκητη αλλαγή που μειώνει την ποσότητα των αγαθών ή των υπηρεσιών που μπορούν να προσφέρουν οι εταιρείες.
Εάν οι διαθέσιμες πηγές ενέργειας είναι λιγότερες ή εάν η απόκτησή τους είναι πολύ πιο δαπανηρή, τα εργοστάσια παράγουν λιγότερα ή με υψηλότερο κόστος.
Με μειωμένη προσφορά για την κάλυψη της ίδιας ζήτησης, οι τιμές τείνουν να αυξάνονται σε όλους τους τομείς. Αυτή είναι η αρχή του πληθωρισμού που παρατηρούμε στα σούπερ μάρκετ και αντιμετωπίζουμε όταν πηγαίνουμε για ψώνια.
Οικονομική ανθεκτικότητα: Τι μπορούμε να κάνουμε;
Η οικονομική ανθεκτικότητα είναι η ικανότητα να αντιμετωπίζουμε αυτές τις οικονομικές αλλαγές. Για το μέσο νοικοκυριό, αυτό συνεπάγεται την κατανόηση δύο βασικών διδαγμάτων:
- Ο προγραμματισμός είναι καθοριστικός παράγοντας. Οι γεωπολιτικές κρίσεις μας υπενθυμίζουν ότι η οικονομία είναι παγκόσμια και ότι ό,τι συμβαίνει χιλιάδες μίλια μακριά επηρεάζει την καθημερινή μας αγοραστική δύναμη.
- Σε περιβάλλοντα υψηλού πληθωρισμού που προκαλείται από εξωτερικές κρίσεις, τα αδρανή χρήματα χάνουν την αξία τους και οι παραδοσιακές αποταμιεύσεις, κάτω από το στρώμα ή σε λογαριασμούς χωρίς τόκους, γίνονται ιδιαίτερα ευάλωτες.
Τι μπορούμε να κάνουμε για να αποτρέψουμε την επίδραση της αύξησης των τιμών στις αποταμιεύσεις μας;
Δεν υπάρχουν μαγικές συνταγές, αλλά δύο βασικές έννοιες σύμφωνα με την González: η διαφοροποίηση και η οικονομική εκπαίδευση.
Στρατηγικές για την ενίσχυση της οικονομικής σας κατάστασης
Ένας χρυσός κανόνας είναι η δημιουργία ενός ταμείου έκτακτης ανάγκης.
Πρόκειται για ένα αποθεματικό χρημάτων που προορίζεται αποκλειστικά για απρόβλεπτα έξοδα.
Αυτό αποτρέπει την ανάγκη προσφυγής σε δάνεια με υψηλό επιτόκιο όταν τα είδη πρώτης ανάγκης γίνονται πιο ακριβά. Επιπλέον, σε περιόδους διεθνούς αβεβαιότητας, η υπεύθυνη κατανάλωση αποτελεί την καλύτερη άμυνά μας. Πρέπει να μάθουμε να διακρίνουμε τις πραγματικές ανάγκες από τις στιγμιαίες επιθυμίες, προκειμένου να προστατεύσουμε τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Μια άλλη συνιστώμενη στρατηγική είναι να μην αφήνουμς όλα τα χρήματά σε ένα κουμπαρά ή σε τραπεζικό λογαριασμό που δεν αποφέρει τόκους.
Όταν οι τιμές αυξάνονται, οι κεντρικές τράπεζες τείνουν να αυξάνουν τα επιτόκια. Αυτό καθιστά την αποταμίευση πιο ελκυστική.
Είναι καλύτερο να αναζητάμε απλές και σχετικά ασφαλείς επιλογές (όπως τραπεζικές καταθέσεις προθεσμίας, αποταμιευτικούς λογαριασμούς με τόκους και κρατικά ομόλογα) που βοηθούν τα χρήματά σας να διατηρήσουν την πραγματική τους αξία.
Ειρήνη και σταθερότητα
Οι διεθνείς κρίσεις δεν είναι απλώς μακρινά γεγονότα, αλλά φαινόμενα που μπορούν να επαναπροσδιορίσουν την καθημερινότητά μας.
Σε περιόδους αβεβαιότητας, το καλύτερο εργαλείο για οικονομική ανθεκτικότητα δεν είναι η πραγματοποίηση πολύπλοκων ή επικίνδυνων επενδύσεων, αλλά η συνεχής ενημέρωση σχετικά με τα γεγονότα που οδηγούν σε αύξηση των τιμών.
Αυτό επιτρέπει τη λήψη καλύτερων οικονομικών αποφάσεων.
