Η πρωτοβουλία της προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, για το ψηφιακό ευρώ αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης γεωπολιτικής προσπάθειας για ανεξαρτησία και αυτονομία, στο πλαίσιο της οποίας η ΕΕ θα εξαρτάται λιγότερο από τρίτους και θα μπορεί να μειώσει την έκθεσή της σε μεγάλες οικονομίες όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα.
Ταυτόχρονα συνάδει με την φιλοδοξία των αξιωματούχων να ενισχύσουν τον παγκόσμιο ρόλο του ευρώ εν μέσω των απρόβλεπτων πολιτικών του Τραμπ που έχουν «τραυματίσει» το δολάριο.
Ωστόσο το project ψηφιακό ευρώ, αν και πλέον έχει περάσει στους τους κόλπους των Ευρωπαίων αξιωματούχων ως κατεπείγον αναμένεται το 2029, όταν ο Λευκός Οίκος έχει υπογράψει το νόμο Genius Act, που δίνει το πλαίσιο για τα ψηφιακά νομίσματα. Ο Αμερικανός πρόεδρος μάλιστα πανηγύριζε ότι θα «εξασφάλιζε τη θέση του δολαρίου ως παγκόσμιου νομίσματος αποθεματικού για πολλές γενιές».
Οι καθυστερήσεις της Ευρώπης λειτουργούν υπέρ της ηγεμονίας του δολαρίου καθώς η Ουάσιγκτον έχει στηρίξει τα stablecoins και το δολάριο είναι ο βασιλιάς σε αυτή την αγορά.
Οι τράπεζες στην Ευρώπη έχουν επίσης αρχίσει να συνειδητοποιούν την απειλή που αποτελεί το γεγονός ότι η Αμερική παίρνει ένα αδιαμφισβήτητο προβάδισμα στον αγώνα για τον έλεγχο του μέλλοντος του χρήματος. Υπάρχουν και οι φωνές που υποστηρίζουν ότι το ψηφιακό ευρώ δεν είναι η μόνη λύση και προωθούν τα δικά τους stablecoin σε ευρώ υποστηρίζοντας ότι μπορούν να τα θέσουν σε λειτουργία πιο γρήγορα από την ΕΚΤ.
«Βρισκόμαστε πλέον σε αυτό το στάδιο και τα stablecoins είναι έτοιμα να τεθούν σε κυκλοφορία» εξηγεί στο Bloomberg ο Jan-Oliver Sell, διευθύνων σύμβουλος της Qivalis, κοινοπραξίας στην οποία συμμετέχουν μεγάλες τράπεζες όπως η ING Groep και η UniCredit SpA, η οποία σχεδιάζει να εκδώσει ένα νόμισμα αργότερα μέσα στο έτος.
Η Ευρώπη είναι ήδη ευάλωτη σε πολλά μέτωπα ενώ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από αμερικανικές εταιρείες για τα συστήματα πληρωμών της, κάτι που αποτελεί μια ακόμη πηγή ανησυχίας.
«Αν χάσουμε τον έλεγχο των χρημάτων μας, χάνουμε τον έλεγχο του οικονομικού μας πεπρωμένου» προειδοποιεί ο Piero Cipollone, μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, ο οποίος ηγείται του ψηφιακού έργου του θεσμού. «Παραδίδουμε ένα βασικό χαρακτηριστικό της κυριαρχίας μας».
Το Bloomberg μίλησε με τραπεζίτες, πολιτικούς και αξιωματούχους, ορισμένοι από τους οποίους ζήτησαν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους και ιχνηλάτησε τις προσπάθειες των Ευρωπαίων για την λειτουργία του ψηφιακού ευρώ.
Πίεση για τα stablecoins
H πορεία παραμένει δύσκολη λόγω της γραφειοκρατίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των διαφωνιών σχετικά με τη ρύθμιση και των συγκρούσεων μεταξύ ανταγωνιστικών εθνικών συμφερόντων. Η ψηφοφορία σε επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία αναμενόταν να πραγματοποιηθεί αυτό το μήνα, έχει αναβληθεί τουλάχιστον μέχρι τον Ιούνιο.
Οι τράπεζες ασκούν πιέσεις κατά του ψηφιακού ευρώ και ο λόγος είναι η συρρίκνωση των καταθέσεων.
Ωστόσο πολλές πιέζουν πιο έντονα για τα stablecoins με την Societe Generale να είναι η πρώτη που λάνσαρε το δικό της.
Ενώ τέτοιες ιδιωτικές πρωτοβουλίες, από μια άποψη, ανταγωνίζονται το ψηφιακό ευρώ που υποστηρίζεται από την κεντρική τράπεζα, υπάρχει και η διαφορετική άποψη. Όλα αυτά αποτελούν μέρος μιας λεγόμενης «στοίβας πληρωμών» που κυμαίνεται από νομίσματα κεντρικών τραπεζών έως ψηφιακά tokens και stablecoins με απώτερο στόχο την ανεξαρτησία.
Ψηφιακό ευρώ vs stablecoin
Η ανησυχία για την κυριαρχία του δολαρίου εντείνεται από την συγκρουσιακή προσέγγιση του Τραμπ στις διεθνείς σχέσεις.
Οι ηγέτες της Ευρώπης έχουν διαπιστώσει από πρώτο χέρι πόσο αδύναμη είναι η θέση τους όσον αφορά βασικούς πόρους.
Το ευρώ είναι το δεύτερο μεγαλύτερο αποθεματικό νόμισμα στον κόσμο, αν και βρίσκεται αρκετά πίσω από το δολάριο. Σε συνάντηση των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης στα τέλη του περασμένου έτους διεξήχθη έντονη συζήτηση σχετικά με το αν τα stablecoins θα ενίσχυαν την κυριαρχία του δολαρίου και ποια θα πρέπει να είναι η απάντηση της Ευρώπης.
Η ΕΚΤ, η οποία τάσσεται υπέρ ενός ψηφιακού νομίσματος κεντρικής τράπεζας, δρώντας προληπτικά, έχει πιέσει για την απαγόρευση των stablecoins πολλαπλής έκδοσης.
Αυτά εκδίδονται σε πολλαπλές δικαιοδοσίες, κάτι που, σύμφωνα με την ΕΚΤ, δημιουργεί ανησυχίες σχετικά με τους κινδύνους εποπτείας και μετάδοσης. Στη συνάντηση, ορισμένες χώρες αντιτάχθηκαν σε αυτή την απαγόρευση υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη πολεμούσε μια μάχη που είχε ήδη χάσει.
Οι ΗΠΑ προωθούν τα stablecoins
Η προώθηση των stablecoins από τις ΗΠΑ επισημοποιήθηκε μέσω του νόμου Genius Act που ψηφίστηκε πέρυσι, μιας νομοθεσίας για τα token που συνδέονται με το δολάριο, η οποία αποσκοπεί στη δημιουργία του πλαισίου για τη νέα αυτή μορφή χρήματος.
Τα stablecoins προσφέρουν ουσιαστικά μια τραπεζική υπηρεσία βασισμένη στο δολάριο, που λειτουργεί 24 ώρες το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, με χαμηλό κόστος και άμεση εξυπηρέτηση, για οποιονδήποτε, οπουδήποτε στον κόσμο.
Καθώς επεκτείνονται πέρα από τις αγορές κρυπτονομισμάτων και εισέρχονται στον κόσμο των πραγματικών πληρωμών, ο Τραμπ τα θεωρεί ως ένα μέσο για την επέκταση της επιρροής του αμερικανικού νομίσματος. Από τα 322 δισ. δολάρια των stablecoins που βρίσκονται σε κυκλοφορία, περίπου το 99% είναι συνδεδεμένο με το δολάριο.
Αυτό έχει επίσης δημιουργήσει ζήτηση για κρατικά ομόλογα των ΗΠΑ. Στοιχεία από την εταιρεία Tether με έδρα το Ελ Σαλβαδόρ, η οποία εκδίδει το μεγαλύτερο σταθερό νόμισμα στον κόσμο, το USDT, δείχνουν ότι κατέχει κρατικά ομόλογα αξίας περίπου 117 δισ. δολαρίων.
Η δολαριοποίηση της αγοράς των stablecoins
Τον περασμένο μήνα, ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Roland Lescure δήλωσε ότι η αγορά σταθερών νομισμάτων έχει «υπερβολικά δολαριοποιηθεί» και μίλησε για την ενίσχυση της κυριαρχίας «και του ρόλου του ευρώ στην παγκόσμια οικονομία».
Τον Φεβρουάριο, οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έδωσαν την υποστήριξή τους στο σχέδιο της ΕΚΤ, αναφέροντας ότι είναι «ουσιώδες για την ενίσχυση της νομισματικής κυριαρχίας της ΕΕ». Η Ισπανία έχει από τότε πιέσει για ταχύτερη υλοποίηση από την ημερομηνία του 2029, υποστηρίζοντας ότι η πρόοδος των αμερικανικών stablecoins σημαίνει ότι υπάρχει μεγαλύτερη επείγουσα ανάγκη.
Η Ευρώπη εξαρτάται ήδη σε μεγάλο βαθμό από αμερικανικές εταιρείες για την υποδομή που υποστηρίζει τις πληρωμές που πραγματοποιούν οι άνθρωποι καθημερινά. Αυτό κυμαίνεται από συναλλαγές με κάρτες που επεξεργάζονται οι Visa και Mastercard έως τα κινητά πορτοφόλια που παρέχουν οι Apple και Google.
Επί του παρόντος, σχεδόν τα δύο τρίτα των συναλλαγών με κάρτες στην ευρωζώνη διεκπεραιώνονται από εταιρείες εκτός Ευρώπης. Καθώς η χρήση μετρητών συνεχίζει να μειώνεται, η ανάπτυξη των σταθερών νομισμάτων (stablecoins) θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα νέο επίπεδο εξάρτησης.
«Πρέπει να σκεφτείτε τα stablecoins ως τις διαδρομές πληρωμών του κόσμου του μέλλοντος» εξηγεί η Marieke Flament, συνιδρύτρια της Currency of Power, η οποία παρέχει συμβουλές σε κυβερνήσεις και χρηματοπιστωτικές εταιρείες σχετικά με το ψηφιακό χρήμα. «Εάν δεν χτίζετε τις διαδρομές στις οποίες θα κινείται το ευρώ στο μέλλον, τότε το ευρώ μπορεί να μην υπάρχει».
Ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός
Η Κίνα, η Ρωσία και το Ιράν προωθούν επίσης δικές τους εκδόσεις ψηφιακού χρήματος ή εκμεταλλεύονται τα υπάρχοντα κρυπτονομίσματα για να παρακάμψουν τις παραδοσιακές τραπεζικές υποδομές και ελέγχους, υπογραμμίζοντας περαιτέρω τον ευρύτερο γεωπολιτικό ανταγωνισμό που λαμβάνει χώρα.
Η Ρωσία έχει βιώσει από πρώτο χέρι τον αποκλεισμό της από την παγκόσμια υποδομή πληρωμών. Η πρόσβασή της περιορίστηκε μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, προκαλώντας άμεσο πλήγμα στην οικονομία της χώρας.
Το ψηφιακό ευρώ χονδρικής
Εν τω μεταξύ, η Λαγκάρντ συνεχίζει να ασκεί πίεση. Την περασμένη εβδομάδα, επανέλαβε ότι το ψηφιακό ευρώ «θα ενισχύσει τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης».
Έχοντας επίγνωση του χρόνου που κυλά, η ΕΚΤ έχει επίσης δρομολογήσει μια πρωτοβουλία για ένα ψηφιακό νόμισμα χονδρικής, με στόχο τον εκσυγχρονισμό του διατραπεζικού διακανονισμού και την υποστήριξη της χρήσης tokenized money μεταξύ μεγάλων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Παρόλα αυτά προσπαθεί το ψηφιακό ευρώ θα πρέπει να καλύψει τη διαφορά με τις ΗΠΑ.
«Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι το ψηφιακό χρήμα δεν αφορά κρυπτο-φιλελεύθερους που προσπαθούν να παρακάμψουν τη χρηματοοικονομική ρύθμιση ή να ξεπεράσουν τις τράπεζες» τονίζει ο Άντριου Γουίτγουορθ, ιδρυτής της εταιρείας συμβούλων χρηματοοικονομικής τεχνολογίας και κρυπτονομισμάτων Global Policy.
«Στην πραγματικότητα, αφορά την κυριαρχία της οικονομίας σας. Είναι ένα γεωπολιτικό ζήτημα».
Πηγή: ΟΤ
