Εγκέφαλος: Το απρόσμενο όφελος από την καθημερινή κατανάλωση φιστικιών, σύμφωνα με μελέτη

Μπορεί μια μικρή ποσότητα αράπικων φιστικιών (peanuts) καθημερινά να κάνει τη διαφορά στην υγεία του εγκεφάλου; Νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι η συστηματική κατανάλωσή τους ενδέχεται να ενισχύει την ανταπόκριση στην ινσουλίνη σε περιοχές του εγκεφάλου που συνδέονται με τη μνήμη. Το εύρημα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους, καθώς η ευαισθησία του εγκεφάλου στην ινσουλίνη μπορεί να μειώνεται με το πέρασμα των χρόνων.

Επιστήμονες ανακάλυψαν ένα εκπληκτικό όφελος των φιστικιών για την υγεία του εγκεφάλου

Μια νέα επιστημονική μελέτη υποδεικνύει ότι η καθημερινή κατανάλωση αράπικων φιστικιών μπορεί να ενισχύσει τη λειτουργία του εγκεφάλου και τη μνήμη στους ηλικιωμένους. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κατανάλωση περίπου δύο μερίδων ανάλατων φιστικιών με τη φλούδα καθημερινά για 16 εβδομάδες βελτίωσε την ανταπόκριση στην ινσουλίνη σε περιοχές του εγκεφάλου που είναι σημαντικές για τη μνήμη — μια λειτουργία που συχνά εξασθενεί με την πάροδο της ηλικίας και συνδέεται με τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Πιο συγκεκριμένα, ερευνητές στο Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Maastricht στην Ολλανδία ανακάλυψαν ότι η τακτική κατανάλωση ανάλατων, καβουρδισμένων αράπικων φιστικιών με τη φλούδα βελτιώνει τον τρόπο με τον οποίο ορισμένες εγκεφαλικές περιοχές ανταποκρίνονται στην ινσουλίνη στους ηλικιωμένους. Τα ευρήματα προέρχονται από το Ινστιτούτο Διατροφής και Μεταφραστικής Έρευνας στον Μεταβολισμό (NUTRIM) και δημοσιεύτηκαν στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Food & Function.

Ο ρόλος της ινσουλίνης στη μνήμη και τη γνωστική υγεία

Αν και η ινσουλίνη είναι κυρίως γνωστή για τη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα, διαδραματίζει επίσης καθοριστικό ρόλο στη λειτουργία του εγκεφάλου. Βοηθάει τα νευρικά κύτταρα να αναπτυχθούν, να επιβιώσουν και να επικοινωνήσουν μεταξύ τους, υποστηρίζοντας τη μνήμη και άλλες γνωστικές ικανότητες. Παράλληλα, η υγιής σηματοδότηση της ινσουλίνης ενδέχεται να συμβάλλει στην προστασία από διεργασίες που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Στη μελέτη που προαναφέρθηκε, μετά από 16 εβδομάδες καθημερινής κατανάλωσης φιστικιών από τους συμμετέχοντες, οι ερευνητές παρατήρησαν βελτιωμένη ευαισθησία στην ινσουλίνη σε μια ομάδα περιοχών του δεξιού ημισφαιρίου του εγκεφάλου. Αυτές περιλάμβαναν τμήματα της γλωσσοειδούς έλικας, του ιππόκαμπου, της παραϊπποκάμπεια έλικα (ή παραϊππόκαμπος) έλικας και της οπίσθιας ζωνωτής έλικας — περιοχές που εμπλέκονται άμεσα στις διεργασίες της μνήμης.

«Η ορμόνη ινσουλίνη διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στον εγκέφαλο, όπου υποστηρίζει τη μνήμη και άλλες γνωστικές λειτουργίες. Καθώς ο άνθρωπος μεγαλώνει, ο εγκέφαλος ενδέχεται να γίνει λιγότερο ευαίσθητος στην ινσουλίνη, γεγονός που έχει συνδεθεί με τη γνωστική έκπτωση λόγω ηλικίας», αναφέρει ο Dr. Peter Joris, επικεφαλής συντάκτης της μελέτης και αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Διατροφής και Επιστημών Κίνησης του NUTRIM στο Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Maastricht.

«Η μελέτη μας έδειξε ότι η καθημερινή κατανάλωση φιστικιών επηρέασε θετικά την ανταπόκριση στην ινσουλίνη σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη μνήμη στους ηλικιωμένους. Αυτά τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η ενισχυμένη εγκεφαλική ανταπόκριση στην ινσουλίνη μπορεί να συμβάλλει στα γνωστικά οφέλη που προσφέρει η κατανάλωση ανάλατων, καβουρδισμένων φιστικιών με τη φλούδα».

Στην κλινική μελέτη συμμετείχαν 31 υγιείς ενήλικες, ηλικίας 60 έως 75 ετών. Κατά τη διάρκεια της περιόδου κατανάλωσης, οι συμμετέχοντες κατανάλωναν 60 γραμμάρια φιστίκια (περίπου δύο μερίδες) καθημερινά για 16 εβδομάδες. Οι ερευνητές εφάρμοσαν μια τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη διασταυρούμενη δοκιμή (crossover trial)—έναν ιδιαίτερα αυστηρό επιστημονικό σχεδιασμό που επιτρέπει τη σύγκριση των αποτελεσμάτων της κατανάλωσης φιστικιών με την πλήρη αποχή από αυτά.

Τα νέα ευρήματα βασίζονται σε προγενέστερη έρευνα του Dr. Joris (δημοσιευμένη το 2025). Εκείνη η μελέτη είχε διαπιστώσει ότι η κατανάλωση φιστικιών για 16 εβδομάδες αύξησε τη συνολική εγκεφαλική ροή αίματος (CBF) κατά 3,6% και βελτίωσε την αγγλική/λογική λεκτική μνήμη κατά 5,8%.

Η εγκεφαλική ροή αίματος μετρά την ποσότητα του αίματος που κυκλοφορεί στον εγκέφαλο, μεταφέροντας το οξυγόνο και τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζονται τα εγκεφαλικά κύτταρα για να λειτουργήσουν σωστά. Αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες για την υγεία των αγγείων του εγκεφάλου. Τα συγκεκριμένα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Clinical Nutrition.

Πώς μετρήθηκαν τα οφέλη των φιστικιών στον εγκέφαλο

Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της έρευνας του ινστιτούτου NUTRIM ήταν ο συνδυασμός μιας προσεκτικά ελεγχόμενης διατροφικής παρέμβασης διάρκειας μηνών με προηγμένες τεχνολογίες απεικόνισης εγκεφάλου.

Για να εξετάσουν τις αλλαγές στην εγκεφαλική λειτουργία, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν Μαγνητική Τομογραφία με Απεικόνιση Αρτηριακής Σημάνσεως Σπιν (ASL-MRI), μια εξειδικευμένη τεχνική που μετρά τη ροή του αίματος σε διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου. Επιπλέον, αξιολόγησαν την ανταπόκριση στην ινσουλίνη παρακολουθώντας τις μεταβολές στην τοπική εγκεφαλική ροή αίματος μετά τη χορήγηση ινσουλίνης μέσω της ρινικής οδού.

Η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε επίσης μαγνητικές τομογραφίες άνω κοιλίας για να μετρήσει τη συσσώρευση λίπους στο συκώτι (ενδοηπατικό λίπος / IHL). Οι γνωστικές ικανότητες των συμμετεχόντων αξιολογήθηκαν με τη χρήση της συστοιχίας υπολογιστικών δοκιμασιών CANTAB (Cambridge Neuropsychological Test Automated Battery).

Ποια θρεπτικά συστατικά κάνουν τα φιστίκια τόσο ευεργετικά για την υγεία του εγκεφάλου

Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι τα οφέλη στον εγκέφαλο δεν οφείλονται σε ένα μόνο θρεπτικό συστατικό, αλλά στον συνδυασμό πολλών στοιχείων που περιέχονται στα φιστίκια. «Πολλαπλά θρεπτικά συστατικά που υπάρχουν στα φιστίκια, όπως τα ακόρεστα λιπαρά, οι φυτικές ίνες, οι βιταμίνες, τα μεταλλικά στοιχεία και τα βιοενεργά φυτοχημικά, θα μπορούσαν να συμβάλουν στα παρατηρούμενα οφέλη για τον εγκέφαλο», αναφέρει ο Dr. Joris.

«Τα φιστίκια είναι επίσης μια εξαιρετική πηγή φυτικής πρωτεΐνης και είναι ιδιαίτερα πλούσια σε L-αργινίνη. Η L-αργινίνη είναι βασικός πρόδρομος του μονοξειδίου του αζώτου (NO), το οποίο έχει αποδειχθεί ότι διευκολύνει τη μάθηση και την ενίσχυση της μνήμης», συμπληρώνει ο ειδικός.

Τι περιλάμβανε η διατροφή των συμμετεχόντων κατά τη διάρκεια της μελέτης

Για να διασφαλιστεί ότι οι συμμετέχοντες κατανάλωναν σταθερή ποσότητα, οι ερευνητές παρείχαν προμετρημένες συσκευασίες με καβουρδισμένα φιστίκια με τη φλούδα τους καθ’ όλη τη διάρκεια της δοκιμής.

Οι οδηγίες προς τους συμμετέχοντες ήταν να καταναλώνουν τα φιστίκια το πρωί ή το απόγευμα, αλλά είχαν την ελευθερία να επιλέξουν πώς θα τα εντάξουν στην καθημερινότητά τους:

  • Μπορούσαν να καταναλώσουν ολόκληρη τη μερίδα ταυτόχρονα.
  • Να τη μοιράσουν σε μικρότερες ποσότητες κατά τη διάρκεια της ημέρας.
  • Να προσθέσουν τα φιστίκια στα κύρια γεύματά τους.

Κατά τη φάση ελέγχου (control phase), οι συμμετέχοντες απείχαν πλήρως από την κατανάλωση φιστικιών. Μετά από 16 εβδομάδες, οι ομάδες άλλαξαν συνθήκες, επιτρέποντας στους ερευνητές να συγκρίνουν με ακρίβεια τους δείκτες εγκεφαλικής υγείας και στις δύο διατροφικές καταστάσεις.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΟΙ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ ΜΑΣ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ NEA