Όταν οι ΗΠΑ με το Ισραήλ επιτέθηκαν απροκάλυπτα στο Ιράν, ο Αμερικανός πρόεδρος έκανε την εξής δήλωση: «Οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο, μακράν, άρα όταν ανεβαίνουν οι τιμές του πετρελαίου, βγάζουμε πολλά χρήματα». Οι εξελίξεις δείχνουν ότι ο Τραμπ είναι είτε «απατεώνας ή ανόητος» καθώς το πετρελαϊκό σοκ ροκανίζει πολύτιμο χρόνο για να αποτραπεί η οικονομική καταστροφή.
Αυτό υποστηρίζει η Αμερικανίδα πολιτική επιστήμονας δρ. Ρόoυζμαρι Κελάνικ, διευθύντρια του Προγράμματος Μέσης Ανατολής του Defense Priorities, μια δεξαμενής σκέψης που προωθεί μια πιο πιο συνετή εξωτερική και αμυντική πολιτικών των ΗΠΑ.
Υπενθυμίζεται ότι τα τελευταία 24ωρα ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι ο ναυτικός αποκλεισμός του Ιράν θα συνεχιστεί έως ότου η Τεχεράνη δεχτεί μια συμφωνία που θα ανταποκρίνεται στις αμερικανικές ανησυχίες για το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Ωστόσο, η Κελάνικ σε ανάλυσή της στο Responsible Statecraft προειδοποιεί ότι βραχυπρόθεσμα, η μόνη λύση για τις ΗΠΑ είναι να υπάρξει όσο το δυνατόν πιο σύντομα συμφωνία με το Ιράν για να ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ.
Η ίδια υποστηρίζει ότι κάνουν λάθος στον Λευκό Οίκο να πιστεύουν ότι οι ΗΠΑ κερδίζουν από τον περιορισμό του ιρανικού πετρελαίου, με τη σκέψη ότι οι Αμερικανοί θα αυξήσουν τα έσοδα καθώς θα πουλάνε οι ίδιοι πετρέλαιο, παραγωγός χώρα.
«Η αμερικανική παραγωγή πετρελαίου δεν καθιστά τους Αμερικανούς καταναλωτές άτρωτους στις διακυμάνσεις των τιμών του πετρελαίου, οι οποίες καθορίζονται από την αλληλεπίδραση προσφοράς και ζήτησης σε μια παγκόσμια αγορά. Αντιθέτως, επειδή η οικονομία των ΗΠΑ καταναλώνει περισσότερο πετρέλαιο για να παράγει κάθε μονάδα οικονομικού προϊόντος από ό,τι οι αντίστοιχες χώρες, οι ΗΠΑ θα πληγούν περισσότερο από το σοκ τιμών του πολέμου με το Ιράν απ’ ό,τι η Κίνα, η Ρωσία ή η ΕΕ», λέει η Κελάνικ.
Ο χρόνος δεν είναι με το μέρος του Τραμπ
Τα δεδομένα αυτά θα εκπλήξουν πολλούς Αμερικανούς, σύμφωνα με την ίδια γιατί όπως όπως εξηγεί «μύθοι και παρανοήσεις γύρω από το πετρέλαιο έχουν από καιρό θολώσει τις πολιτικές συζητήσεις στις ΗΠΑ, ενώ οι λόγοι πίσω από την αμερικανική ευαλωτότητα είναι πραγματικά αντιφατικοί με τη διαίσθηση».
Ανεξάρτητα από το πόσο πετρέλαιο παράγει μια χώρα, ο Κελάνικ σημειώνει ότι τα πετρελαϊκά σοκ επηρεάζουν όλες τις χώρες, λόγω της βαθιά παγκοσμιοποιημένης φύσης των αγορών πετρελαίου.
Για να αντιληφθούμε καλύτερα τον μηχανισμό της αγοράς αυτής, οι οικονομολόγοι την παρομοιάζουν με μια τεράστια μπανιέρα με πολλές βρύσες και αποχετεύσεις. Οι βρύσες αντιπροσωπεύουν όλες τις χώρες που παράγουν εμπορικές ποσότητες πετρελαίου, και οι αποχετεύσεις τα κράτη που καταναλώνουν πετρέλαιο, δηλαδή όλες τις χώρες.
«Αυτό που καθορίζει τις τιμές είναι η συνολική στάθμη του πετρελαίου στην μπανιέρα, η οποία αντιπροσωπεύει την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου, καθώς και η κερδοσκοπία της αγοράς, δηλαδή οι προβλέψεις για τις μελλοντικές τιμές πετρελαίου που μπορούν να επηρεάσουν τις πραγματικές τιμές μέσω αυτοεκπληρούμενων προφητειών» λέει η Αμερικανίδα ειδική.
Ο πόλεμος στο Ιράν έχει αφαιρέσει ήδη 10 εκ. βαρέλια ημερησίως από τα συνολικά 100 εκατ. βαρέλια από την παγκόσμια αγορά. «Αυτό έχει μειώσει τη στάθμη του πετρελαίου στην «μπανιέρα» και έχει αυξήσει τις τιμές για κάθε χώρα που είναι συνδεδεμένη με την παγκόσμια αγορά πετρελαίου -συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ- ανεξάρτητα από το αν καταναλώνει απευθείας πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο ή όχι».
Θα γίνει πολύ χειρότερα για τις ΗΠΑ
Η Κελάνικ σημειώνει ότι η κρίση έχει χτυπήσει μέχρι σήμερα κυρίως την Ασία, και ότι οι χειρότερες επιπτώσεις δεν έχουν ακόμη διατρέξει όλο το μήκος της «μπανιέρας» ωστόσο προειδοποιεί η άφιξή τους στο Δυτικό Ημισφαίριο είναι επικείμενη.
«Κατά ειρωνικό τρόπο, η ροή άδειων πετρελαιοφόρων που διασχίζουν τον Ατλαντικό για να φορτώσουν αμερικανικό πετρέλαιο, για την οποία ο πρόεδρος Τραμπ καυχήθηκε στο Truth Social στις 11 Απριλίου, είναι ακριβώς ο μηχανισμός μετάδοσης μέσω του οποίου εξαπλώνεται το σοκ».
Αυτά τα πετρελαιοφόρα στρέφουν τώρα την αμερικανική προσφορά προς την Ασία, όπου οι τιμές είναι υψηλότερες, γεγονός που με τη σειρά του αυξάνει τις τιμές του πετρελαίου στις ΗΠΑ. Πράγματι σύμφωνα με τα στοιχεία της Υπηρεσίας Ενεργειακών Πληροφοριών για την εβδομάδα που έληξε στις 24 Απριλίου υπήρξε μείωση 6,2 εκατ. βαρελιών στα αμερικανικά αποθέματα πετρελαίου, επιβεβαιώνοντας ότι αυτή η εκτροπή βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Από 3,03 δολ. ανα γαλόνι τον Φεβρουάριο, εκτοξεύτηκε στα 4,24 δολ. τον Απρίλιο.
Ακόμη κι αν τα Στενά του Ορμούζ άνοιγαν ξανά αύριο με πλήρη δυναμικότητα, η Κελάνικ σημειώνει ότι οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ τον Μάιο θα είναι αναμφίβολα ακόμη υψηλότερες από τον Απρίλιο, λόγω των καθυστερημένων επιπτώσεων του πετρελαίου του Περσικού Κόλπου που έχει ήδη αφαιρεθεί από την αγορά.
«Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι μια παγκόσμια οικονομική κατάρρευση. Τα σοκ στις τιμές του πετρελαίου συνδέονται με οικονομικές υφέσεις, με τις 10 από τις 12 υφέσεις στις ΗΠΑ μετά τον Β΄ Π.Π. να έχουν προηγηθεί άμεσα από άνοδο των τιμών του πετρελαίου.
Οι Αμερικανοί διψάνε για πετρέλαιο όσο κανείς
Η κατανάλωση πετρελαίου είναι αναγκαιότητα που δεν μπορεί να μειωθεί γρήγορα. Οι Αμερικανοί καταναλωτές ζουν εκεί όπου ζουν, οδηγούν το αυτοκίνητο που οδηγούν και πρέπει ακόμη να μετακινούνται προς την εργασία τους. Έτσι, οι υψηλές τιμές βενζίνης αναγκάζουν τα αμερικανικά νοικοκυριά να μειώσουν τις δαπάνες για οτιδήποτε άλλο, προκαλώντας τεράστιο σοκ ζήτησης για όλα τα υπόλοιπα αγαθά. Το αυξημένο κόστος μεταφοράς ειδών όπως τρόφιμα και ρούχα θα προκαλέσει επίσης άνοδο των τιμών αυτών των βασικών αγαθών, επιδεινώνοντας τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ.
Αυτή είναι η βασική λογική του τρόπου με τον οποίο τα σοκ στις τιμές του πετρελαίου επηρεάζουν τους καταναλωτές, όμως ο πραγματικός πόνος που θα νιώσουν οι Αμερικανοί θα είναι συγκριτικά μεγαλύτερος από την κατάσταση στην Κίνα, τη Ρωσία και την ΕΕ. Η αμερικανική οικονομία είναι ιδιαίτερα πετρελαιοβόρα, πράγμα που σημαίνει ότι καταναλώνει περισσότερο πετρέλαιο για την παραγωγή κάθε μονάδας ΑΕΠ από όλες αυτές τις χώρες, και μάλιστα με αρκετά σημαντική διαφορά. Ανά δολάριο οικονομικού προϊόντος, η οικονομία των ΗΠΑ καταναλώνει διπλάσιο πετρέλαιο από την ΕΕ, 40% περισσότερο από την Κίνα και 20% περισσότερο από τη Ρωσία — κάτι ιδιαίτερα εντυπωσιακό, δεδομένου ότι η Ρωσία είναι πετρελαιοκράτος.
Δύο βασικοί παράγοντες εξηγούν γιατί η αμερικανική παραγωγή είναι τόσο εξαρτημένη από το πετρέλαιο. Πρώτον, οι ΗΠΑ είναι μια κουλτούρα που αγαπά το αυτοκίνητο, και το σύστημα μεταφορών τους βασιζόταν πάντοτε περισσότερο στα αυτοκίνητα απ’ ό,τι εκείνα άλλων μεγάλων δυνάμεων. Δεύτερον, οι ΗΠΑ έχουν καθυστερήσει στη μετάβαση στα ηλεκτρικά οχήματα, τα οποία μπορούν να τροφοδοτούνται από ηλεκτρικά δίκτυα σχεδόν εντελώς ανεξάρτητα από το πετρέλαιο.
*Η φωτογραφία είναι δημιούργημα τεχνητής νοημοσύνης
