Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν, που είχε συνέπεια να κλείσουν τα Στενά του Ορμούζ και να εκτοξευθούν οι τιμές των καυσίμων ήταν μεγάλο πλήγμα για τις αεροπορικές εταιρείες. Μέσα στις επόμενες εβδομάδες, αναμένεται να αποφασίσουν πώς θα κινηθούν για να αντιμετωπίσουν την κρίση ενέργειας.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ των Financial Times, οι αεροπορικές εταιρείες ετοιμάζονται να μειώσουν τα χειμερινά τους προγράμματα πτήσεων. Επίσης, εξετάζουν την πιθανότητα να καθηλωθούν αεροπλάνα στο έδαφος και να ακυρωθούν δεκάδες χιλιάδες πτήσεις.
Ήδη, πολλές αεροπορικές εταιρείες έχουν μειώσει τα δρομολόγιά τους και αυξάνουν τις τιμές, με δεδομένο ότι οι τιμές καυσίμων για αεριωθούμενα, έχουν αυξηθεί άνω του 50%.
Μείωση χωρητικότητας
Η ιταλική ITA, διάδοχος της Alitalia, μετά την πτώχευσή της εξετάζει διάφορα σενάρια. Σύμφωνα με τον CEO της εταιρείας, Γιεργκ Έμπερχαρτ, μπορεί να χρειαστεί να μειώσει έως και το ένα πέμπτο της χωρητικότητάς της κατά τη χειμερινή περίοδο (Οκτώβριο-Απρίλιο). Αυτό, είπε, είναι το χειρότερο σενάριο. Προέβλεψε επίσης ότι ορισμένες μικρότερες αεροπορικές εταιρείες μπορεί να χρειαστεί να ζητήσουν κρατική βοήθεια.
«Όλα εξαρτώνται από την εξέλιξη της κατάστασης», είπε στους Financial Times. «Ίσως χρειαστεί κάποια βοήθεια από τις κυβερνήσεις, δεν γνωρίζουμε ακόμα… υπάρχουν πολλά κινούμενα μέρη».
Οι αεροπορικές εταιρείες εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να δεχθούν πλήγμα και από τη μείωση των ταξιδιών. Καθώς θα αυξάνονται οι τιμές των εισιτηρίων, ο κόσμος θα μπορούσε να αποτραπεί από το να ταξιδεύει. Και ο χειμώνας είναι πάντα περίοδος κατά την οποία γίνονται λιγότερα ταξίδια.
Σύμφωνα με τον Στιβ Σέξτον, συνεργάτη-αναλυτή της McKinsey: «Μπορείτε να φανταστείτε ότι το τέλος του έτους θα είναι πραγματικά πολύ δύσκολο αν η τιμή των καυσίμων αυξηθεί ξανά. Αν συμβεί αυτό, ο χειμώνας θα είναι αρκετά άσχημος».
Μείωση κερδών
Στη σύνοδο της Διεθνούς Ένωσης Αεροπλοΐας IATA, στη Βραζιλία, αυτό που επικρατούσε ήταν η απογοήτευση. Η IATA έχει ήδη μειώσει τις προβλέψεις της για τα παγκόσμια κέρδη του κλάδου στο μισό. Εκτίμησε ότι συνολικά θα πέσουν στα 23 δισ. δολάρια από 43 προηγουμένως.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο της IATA, Γουίλι Γουόλς, πολλές αεροπορικές εταιρείες αναγκαστικά θα προσαρμοστούν. Ωστόσο, τόνισε ότι ήταν ήδη επιχειρήσεις με «ελάχιστα περιθώρια κέρδους».
Ωστόσο, οι αεροπορικές εταιρείες βρέθηκαν αντιμέτωπες με την κρίση των τιμών των καυσίμων έπειτα από μερικά πολύ καλά χρόνια. Είχαν δει σημαντική αύξηση κερδών, μετά το τέλος της πανδημίας που ο κόσμος άρχισε ξανά να ταξιδεύει. Επίσης, είχαν αυξηθεί τα κέρδη από την αύξηση της ζήτησης για θέσεις premium και business class.
Πολλές αεροπορικές εταιρείες εκτός ΗΠΑ είναι ασφαλισμένες. Αυτό τις έχει προστατεύσει από τις χειρότερες αυξήσεις. Αλλά οι επικεφαλής οικονομικών αντιμετωπίζουν το ερώτημα πότε να αρχίσουν να συνάπτουν νέες μακροπρόθεσμες συμβάσεις, οι οποίες δεσμεύουν τους αερομεταφορείς τους να πληρώνουν υψηλότερες τιμές ακόμη και αν η κατάσταση ανακάμψει.
«Για το πρώτο μέρος του χειμώνα μέχρι το τέλος του έτους είμαστε καλυμμένοι, αλλά αυτό είναι μόνο δύο μήνες», δήλωσε ο Έμπερχαρτ της ITA. «Το πραγματικό πρόβλημα ξεκινά τότε τον Ιανουάριο».
«Δεν μπορείς να πετάς με άδεια καθίσματα»
Οι αεροπορικές εταιρείες βρίσκονται μπροστά σε πραγματική κρίση. Ο πληθωρισμός και το κόστος ζωής έχουν πιέσει τους καταναλωτές σε όλο τον κόσμο. Συνεπώς, θα πρέπει να λάβουν αποφάσεις βάσει των νέων δεδομένων.
Η βασική ιδέα είναι ότι «πρέπει να γεμίζουν όλες οι θέσεις», σύμφωνα με σύμβουλο. «Δεν μπορεί να πετάνε άδεια αεροπλάνα».
Η πρόγνωση δεν είναι καλή, ακόμη και οι τιμές των καυσίμων αρχίσουν να μειώνονται προς το τέλος του χρόνου. Με αυτό το (καλό) σενάριο τα έξοδα καυσίμων συνολικά για τις αεροπορικές εταιρείες θα έχουν αυξηθεί κατά 100 δισ. δολάρια.
Με το βλέμμα στη Μέση Ανατολή
Αν όμως ο πόλεμος συνεχιστεί στη Μέση Ανατολή –και τίποτα, ούτε κανείς μπορεί να το αποκλείσει- τα πράγματα θα γίνουν ακόμη χειρότερα.
Το επιβεβαιώνει ο Τζουίσι Χιρασάουα. Ο CEO της ιαπωνικής ANA προβλέπει ότι οι τιμές των καυσίμων θα επιστρέψουν στο σημείο που ήταν πριν από τον πόλεμο. Αλλά επισημαίνει ότι, «εάν αυτή η τιμή καυσίμων παραμείνει εκεί που είναι σήμερα, θα κάνουμε εσωτερικές συζητήσεις».
Αισιόδοξη ότι θα μειωθούν οι τιμές καυσίμων αεριωθούμενων είναι και η Turkish Airlines. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες αεροπορικές εταιρείες στον κόσμο. Και αναμένει ότι οι τιμές θα μειωθούν από περίπου 1.400 δολάρια ανά τόνο σε κάτω από 1.000 δολάρια στο τέλος του έτους. Εκτιμά μέσο κόστος περίπου 1.200 δολαρίων για το έτος.
Ο πρόεδρός της, Μουράτ Σεκέρ, λέει ότι αν η κατάσταση βελτιωθεί γρηγορότερα, «δεν χρειάζεται να κάνουμε καμία αλλαγή στο χειμερινό μας πρόγραμμα. Αλλά αν τα αυξημένα επίπεδα των καυσίμων αεροσκαφών συνεχιστούν μετά τον Ιούλιο», πρόσθεσε, «τότε θα αρχίσουμε να κάνουμε μειώσεις συχνότητας. Ή ακόμα θα σταματήσουμε προορισμούς, θα σταματήσουμε να λειτουργούμε σε ορισμένες πόλεις».
Ο Σεκέρ εκτιμά ότι το εκτεταμένο δίκτυο του αερομεταφορέα είναι πλεονέκτημα. Θα μπορούσε «εύκολα να προσαρμόσει τη χωρητικότητα σε ορισμένους άλλους προορισμούς», είπε.
Κίνδυνος πτωχεύσεων
Ήδη έχει καταγραφεί η πρώτη πτώχευση αεροπορικής εταιρείας. Ο αμερικανικός αερομεταφορέας Spirit χρεοκόπησε εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου. Το κόστος των καυσίμων ήταν η χαριστική βολή για την εταιρείας. Τα σχέδια για τη διάσωσή της κατέρρευσαν.
Στελέχη που εργάζονται σε αεροπορικές εταιρείες φοβούνται ότι θα έρθουν κι άλλες πτωχεύσεις.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Latam Airlines, Ρομπέρτο Άλβο, αυτό θα συμβεί «αν δούμε υψηλές τιμές καυσίμων προς το τέλος του έτους». Και εξηγεί: «Πιστεύω ότι οι ισολογισμοί των ασθενέστερων αερομεταφορέων, οι οποίοι προσπάθησαν να αντέξουν τον αντίκτυπο, θα αρχίσουν να υποφέρουν λίγο περισσότερο».
Ύστερα, υπάρχει κίνδυνος από τις υπερβολικές περικοπές. Μπορεί να αποτρέψουν τις αεροπορικές εταιρείας από την ανάκαμψη μετά την κρίση. Το μάθημα το πήραν στην πανδημία.
Όπως εξηγεί ο Τζέφρι Γκο, επικεφαλής Alton Aviation Consultancy, αυτό θα ήταν λάθος.
«Πώς προετοιμάζεστε; Θα βάλετε το αεροσκάφος σας στην έρημο και μετά θα χρειαστεί λίγος χρόνος για να το επανεκκινήσετε; Ή θα πετάξετε με λειτουργική ζημία μόνο και μόνο για να βεβαιωθείτε ότι βρίσκεστε στον αέρα;»
Αυτό που δεν λέει βέβαια είναι ότι στην πανδημία, πολλές αεροπορικές εταιρείες άντεξαν την κρίση χάρη και στη στήριξη από το δημόσιο ταμείο.
Κριτήριο η ζήτηση
Για τον πρόεδρο της αμερικανικής Delta Air Lines, Πίτερ Κάρτερ, υπάρχουν λόγοι αισιοδοξίας. «Όλα καθοδηγούνται από τη ζήτηση. Η οικονομία είναι αρκετά ισχυρή» λέει.
Το ίδιο πιστεύει και ο Λούις Γκαγέγο, CEO της IAG, ιδιοκτήτριας εταιρείας της British Airways. Κυρίως γιατί η ζήτηση στο τρίμηνο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου είναι «ακόμα ισχυρή». «Προς το παρόν, δεν βλέπουμε καμία αδυναμία», είπε.
Οι τιμές, σε κανονικές εποχές, είναι εργαλείο για τις αεροπορικές εταιρείες. Μειώνουν τις τιμές όταν θέλουν να αυξήσουν τις κρατήσεις. Με αυτές τις τιμές καυσίμων, αυτό δεν είναι εφικτό.
