Μια σημαντική επιστημονική ανακάλυψη από ερευνητές του Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης ανοίγει τον δρόμο για την αντικειμενική ανίχνευση της κόπωσης μέσω ενός απλού δείγματος σάλιου. Η νέα μελέτη εντόπισε δέκα βιοδείκτες που αποκαλύπτουν την οξεία στέρηση ύπνου, δημιουργώντας προοπτικές για την ανάπτυξη ενός rapid test που θα μπορούσε να ενισχύσει την οδική ασφάλεια και την προστασία εργαζομένων σε επαγγέλματα υψηλής ευθύνης.
Η έλλειψη ύπνου αφήνει το αποτύπωμά της στο σάλιο, δείχνει νέα μελέτη
Μια ερευνητική ομάδα στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης (University of Zurich – UZH) ανακάλυψε βιοδείκτες της έλλειψης ύπνου στο σάλιο. Η οξεία στέρηση ύπνου μπορεί πλέον να ανιχνευθεί με τη χρήση ενός και μόνο δείγματος σάλιου. Αυτή η μέθοδος θα μπορούσε στο μέλλον να συμβάλει καθοριστικά στην οδική ασφάλεια, αλλά και στην ασφάλεια σε επαγγέλματα υψηλού κινδύνου.
Ο ποιοτικός ύπνος είναι απαραίτητος για τη σωματική και ψυχική μας υγεία. Παρόλα αυτά, τα προβλήματα ύπνου είναι ευρέως διαδεδομένα. Σύμφωνα με την τελευταία Ελβετική Έρευνα Υγείας, περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού αναφέρει ότι υποφέρει από διαταραχές ύπνου, με τις γυναίκες και τους νέους ηλικίας 15 έως 39 ετών να επηρεάζονται ιδιαίτερα.
Ορόσημο για την ιατροδικαστική έρευνα
Αν και η έλλειψη ύπνου είναι συχνό φαινόμενο, μέχρι σήμερα δεν ήταν δυνατή η άμεση και αντικειμενική μέτρησή της στα σωματικά υγρά. Μια ερευνητική ομάδα από το Ινστιτούτο Ιατροδικαστικής και το Ινστιτούτο Φαρμακολογίας και Τοξικολογίας του UZH διερεύνησε εάν η στέρηση ύπνου μπορεί να ανιχνευθεί μέσω μεταβολικών αλλαγών στο σάλιο.
«Η μελέτη μας παρέχει τους πρώτους άμεσους βιοδείκτες στέρησης ύπνου στο σάλιο υπό ρεαλιστικές συνθήκες – ένα πραγματικό ορόσημο για την ιατροδικαστική έρευνα», αναφέρει ο Thomas Krämer, Καθηγητής Ιατροδικαστικής Φαρμακολογίας και Τοξικολογίας, Ινστιτούτο Ιατροδικαστικής UZH.
Για τις ανάγκες της μελέτης, οι ερευνητές εξέτασαν 20 υγιείς νεαρούς άνδρες που συνήθως κοιμούνται επτά έως εννέα ώρες. Οι συμμετέχοντες πέρασαν από τρεις πειραματικές φάσεις με τυχαία σειρά:
- Μία νύχτα χωρίς καθόλου ύπνο.
- Τέσσερις συνεχόμενες νύχτες με έξι ώρες ύπνου.
- Μια κατάσταση ελέγχου με τον συνήθη οκτάωρο ύπνο τους.
Στη συνέχεια, η ομάδα ανέλυσε το σάλιο των συμμετεχόντων χρησιμοποιώντας φασματομετρία μάζας υψηλής ανάλυσης και εφάρμοσε μεθόδους μηχανικής μάθησης (machine learning) για να εντοπίσει τα μοριακά μοτίβα που σχετίζονται με την οξεία έλλειψη ύπνου.
Δέκα βιοδείκτες που προδίδουν την έλλειψη ύπνου
«Διαπιστώσαμε ότι η οξεία στέρηση ύπνου επηρεάζει περίπου το 10% όλων των βιομορίων στο σάλιο. Η πρόκληση ήταν να εντοπίσουμε, ανάμεσα σε δεκάδες χιλιάδες μόρια, εκείνα που υποδεικνύουν με ασφάλεια την κόπωση. Χρησιμοποιώντας τεχνολογία αιχμής, καταφέραμε να προσδιορίσουμε 10 βιοδείκτες που κάνουν ακριβώς αυτό», δηλώνει ο επικεφαλής συγγραφέας Michael Scholz, ο οποίος στο πλαίσιο της διδακτορικής του έρευνας μελέτησε εις βάθος πώς μπορεί να μετρηθεί η εξάντληση στον οργανισμό.
Προς τη δημιουργία ενός rapid test κόπωσης
Το έργο εισέρχεται τώρα στην επόμενη φάση του. Σε μια διεθνή μελέτη πεδίου μεγάλης κλίμακας, το κατοχυρωμένο σετ βιοδεικτών θα αξιολογηθεί σε πραγματικές συνθήκες. Οι ερευνητές θα εξετάσουν αν η μέθοδος μπορεί να ανιχνεύσει αξιόπιστα την έλλειψη ύπνου σε καθημερινές καταστάσεις που περιλαμβάνουν εργασία σε βάρδιες, κατανάλωση αλκοόλ, λήψη φαρμάκων και άλλους παράγοντες.
Μακροπρόθεσμα, η έρευνα αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανάπτυξη ενός rapid test (τεστ ταχείας ανίχνευσης) που θα χρησιμοποιείται επιτόπου για την αντικειμενική μέτρηση της κόπωσης. «Ένα τέτοιο τεστ θα μπορούσε να βελτιώσει την οδική ασφάλεια και να ενισχύσει την προστασία σε εργασιακά περιβάλλοντα όπου η προσοχή και η συγκέντρωση είναι κρίσιμης σημασίας», καταλήγει ο Scholz.
