Στο πλαίσιο των εξαγγελιών της 90ής ΔΕΘ η ανακοίνωση του Κυριάκου Μητσοτάκη για τη θεσμοθέτηση του λεγόμενου «κουμπαρά» για τη νέα γενιά εισάγει ένα νέο εργαλείο στη φαρέτρα της εγχώριας δημογραφικής και κοινωνικής πολιτικής. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν κλειστό αποταμιευτικό λογαριασμό ο οποίος ανοίγει κατά τα δύο πρώτα έτη από τη γέννηση του παιδιού με τη δέσμευση των κεφαλαίων έως την ενηλικίωσή του στο 18ο έτος.
Όπως στα αμερικανικά πρότυπα, έτσι και στον ελληνικό «κουμπαρά», η πρόσβαση στα χρήματα είναι αυστηρά απαγορευμένη μέχρι τη συμπλήρωση του 18ου έτους ηλικίας
Το μέτρο, που ανοίγει μια μεγάλη συζήτηση για το εισοδηματικό χάσμα στη δυνατότητα αποταμίευσης, δείχνει πως η Ελλάδα ετοιμάζεται να ακολουθήσει μια συγγενική –αλλά διαφορετική– διαδρομή με τα λεγόμενα «Trump Accounts».
Πώς λειτουργούν τα «Trump Accounts» για τα παιδιά
Τα Trump Accounts αποτελούν ένα νέο, προνομιακό φορολογικά επενδυτικό εργαλείο αποταμίευσης στις Ηνωμένες Πολιτείες, σχεδιασμένο ειδικά για παιδιά το οποίο θεσμοθετήθηκε στο πλαίσιο της νομοθεσίας One Big Beautiful Bill.
Στον πυρήνα του προγράμματος βρίσκεται μια πρωτοφανής κρατική παρέμβαση: το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών επιδοτεί κάθε παιδί που γεννιέται μεταξύ 1ης Ιανουαρίου 2025 και 31ης Δεκεμβρίου 2028 με ένα εφάπαξ «αρχικό κεφάλαιο» ύψους 1.000 δολαρίων. Το ποσό αυτό τοποθετείται αμέσως σε έναν ειδικό λογαριασμό, ο οποίος παραμένει υπό τη διαχείριση των γονέων ή κηδεμόνων μέσω ειδικής ψηφιακής εφαρμογής μέχρι την ενηλικίωση του δικαιούχου.
Η επενδυτική αρχιτεκτονική των λογαριασμών είναι σχεδιασμένη για να αξιοποιεί τη δύναμη του ανατοκισμού. Τα κεφάλαια τοποθετούνται υποχρεωτικά σε εγκεκριμένα αμοιβαία κεφάλαια και ETFs χαμηλού κόστους που παρακολουθούν τον δείκτη S&P 500 ή ευρύτερους δείκτες της αμερικανικής οικονομίας. Με αυτόν τον τρόπο, η πολιτεία επιδιώκει να εξασφαλίσει ότι τα διαθέσιμα κεφάλαια θα καταγράφουν τη διαχρονική άνοδο των αμερικανικών επιχειρήσεων, περιορίζοντας ταυτόχρονα το ρίσκο αλόγιστων κερδοσκοπικών επιλογών.
Παράλληλα, το πλαίσιο παροτρύνει την ενεργή συμμετοχή της οικογένειας και του ιδιωτικού τομέα. Οι γονείς και οι συγγενείς μπορούν να καταθέτουν έως 5.000 δολάρια ετησίως, ενώ δίνεται η δυνατότητα και στους εργοδότες να συνεισφέρουν έως 2.500 δολάρια ως αφορολόγητη παροχή προς τους εργαζομένους τους.
Με τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας ο νέος ενήλικας αποκτά πλήρη πρόσβαση στα κεφάλαια, τα οποία μπορεί είτε να διατηρήσει επενδυμένα για τη συνταξιοδότησή του, είτε να αξιοποιήσει υπό συγκεκριμένους φορολογικούς όρους για σημαντικά ορόσημα της ζωής του, όπως η χρηματοδότηση πανεπιστημιακών σπουδών ή η αγορά πρώτης κατοικίας.
Ο ελληνικός «κουμπαράς» που ανακοινώθηκε στη ΔΕΘ
Τόσο τα Trump Accounts όσο και ο ελληνικός «κουμπαράς» μετατοπίζουν το βάρος της μελλοντικής ευημερίας από την παραδοσιακή κρατική πρόνοια στην πρόσκαιρη ή σταδιακή ιδιωτική αποταμίευση.
Στην περίπτωση του ελληνικού «κουμπαρά», η έμφαση δίνεται στη δυνατότητα των ίδιων των γονέων να καταθέτουν μηνιαίως, γεγονός που εγείρει κριτική σχετικά με το αν μπορούν να ανταπεξέλθουν εξίσου τα χαμηλότερα εισοδήματα. Η κύρια ένσταση είναι ότι οι οικογένειες με υψηλότερα εισοδήματα έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν στο έπακρο το μέτρο, διευρύνοντας το χάσμα πλούτου για τα παιδιά κατά την ενηλικίωσή τους.
Ειδικότερα, το κράτος θα καταθέτει το ποσό που θα καταθέτουν και οι γονείς ως 1.200€ ετησίως – όριο που αυξάνεται 10% ανά 5ετία.
Ο «κουμπαράς» αποτελεί μια τολμηρή προσαρμογή των αμερικανικών χρηματοπιστωτικών εργαλείων στην ελληνική του εκδοχή. Αν και προσφέρει μια ισχυρή προοπτική οικονομικής αφετηρίας για τους νέους τη αποτελεσματικότητά του ως μέτρο κοινωνικής συνοχής θα κριθεί στην πράξη: στο κατά πόσο, δηλαδή, θα λειτουργήσει ως καθολικό ως αναπτυξιακό βοήθημα ή αν θα επιβεβαιώσει τους φόβους για ένα εργαλείο που ευνοεί πρωτίστως όσους έχουν ήδη τη δυνατότητα να αποταμιεύουν.
