Έξι μήνες μετά από μια σύγκρουση που ταρακούνησε τις αγορές και έφερε τον Περσικό Κόλπο στο χείλος ενός ευρύτερου πολέμου, η κατάσταση φαίνεται να στρέφεται εναντίον του Ιράν, καθώς η Ουάσινγκτον εξαπολύει μια άνευ προηγουμένου οικονομική επίθεση, παράλληλα με τον αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ, για να επιτύχει αυτό που δεν κατάφερε η στρατιωτική δύναμη, επισημαίνει το Reuters σε σχετική ανάλυσή του.
Οι αξιωματούχοι ελπίζουν ότι οι οικονομικές δυσκολίες θα πυροδοτήσουν αναταραχές στο Ιράν
Μετά από χρόνια επιβίωσης υπό καθεστώς κυρώσεων, η Τεχεράνη αντιμετωπίζει πλέον μία από τις πιο σκληρές πιέσεις στην ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας, σύμφωνα με Ιρανούς αναλυτές που γνωρίζουν την κατάσταση και τα οικονομικά δεδομένα αλλά και με βάση περιφερειακές πηγές που μίλησαν στο Reuters. Ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ και οι αυστηρότερες κυρώσεις περιορίζουν τις εξαγωγές πετρελαίου, δυσχεραίνουν την πρόσβαση σε ξένο νόμισμα και αποκαλύπτουν τις αυξανόμενες πιέσεις στην οικονομία.
Η εκστρατεία αυτή έχει οδηγήσει αξιωματούχους των ΗΠΑ και της περιοχής να στοιχηματίσουν ότι η αυξανόμενη οικονομική πίεση μπορεί να αναγκάσει την Τεχεράνη να επιτρέψει την ελεύθερη διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ, το οποίο διακινεί περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Το στοίχημά τους βασίζεται σε έναν απλό υπολογισμό: το Ιράν υφίσταται μεγαλύτερη οικονομική ζημιά σε σύγκριση με αυτή που το ίδιο προκαλεί. Οι προσπάθειες να περιοριστούν οι εξαγωγές πετρελαίου έχουν μειώσει τα κρατικά έσοδα, ενώ οι απόπειρες να διαταραχθεί η ναυτιλία μέσω του Ορμούζ δεν έχουν προκαλέσει τον παγκόσμιο οικονομικό κλονισμό που η Τεχεράνη ήλπιζε ότι θα ανάγκαζε την Ουάσινγκτον να συμβιβαστεί. Οι αγορές ενέργειας έχουν προσαρμοστεί και οι εναλλακτικές προμήθειες συνεχίζουν να ρέουν.
«Η ισορροπία δυνάμεων έχει γείρει ελαφρώς εις βάρος του Ιράν», δήλωσε ο ιρανός αναλυτής Αράς Αζίζι. Το Ιράν χάνει μέρος της επιρροής που ασκούσε στα Στενά του Ορμούζ, επειδή δεν κατάφερε να τα κλείσει πλήρως, ανέφερε, προσθέτοντας ότι ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ «πλήττει πραγματικά το Ιράν».
Ο Αζίζι ανέφερε ότι η Τεχεράνη περίμενε ότι η διακοπή της κυκλοφορίας στο στενό θαλάσσιο πέρασμα θα προκαλούσε σοβαρό πλήγμα στην παγκόσμια οικονομία και θα ανάγκαζε την Ουάσινγκτον να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. «Στην πραγματικότητα, αυτό δεν συνέβη», είπε. Άλλες χώρες προσαρμόστηκαν, αποκαλύπτοντας τα όρια της ικανότητας του Ιράν να προκαλέσει οικονομική ζημιά στην περιοχή και πέραν αυτής.
Δεν είναι ακόμη σαφές αν η πίεση θα αναγκάσει το Ιράν να κάνει παραχωρήσεις, ανέφεραν οι πηγές της περιοχής. Η Τεχεράνη δεν κατάφερε να επιβάλει το κόστος που ήλπιζε ότι θα έσπαγε την αποφασιστικότητα της Ουάσιγκτον, αλλά δεν έχει δείξει σχεδόν κανένα σημάδι ότι θα εγκαταλείψει τα αιτήματά της για άρση των κυρώσεων, πρόσβαση στα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία και αναγνώριση του ρόλου της στην ασφάλεια του Ορμούζ.
Ωστόσο, σύμφωνα με τις πηγές, συζητείται επί του παρόντος μια νέα πρόταση για την επίλυση της αντιπαράθεσης μεταξύ των μεσολαβητών και του Ιράν.
Μπορεί η Τεχεράνη να αντέξει την πίεση στα Στενά του Ορμούζ;
Τρεις ανώτερες ιρανικές πηγές παραδέχτηκαν ότι η εκστρατεία της Ουάσιγκτον γίνεται όλο και πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί. Τα τελευταία μέτρα έχουν περιορίσει δραστικά τη δυνατότητα της Τεχεράνης να έχει πρόσβαση σε ξένο νόμισμα, να εισάγει εμπορεύματα και να αξιοποιεί τα παγκόσμια χρηματοδοτικά δίκτυα που έχουν συμβάλει στη διατήρηση της οικονομίας σε λειτουργία.
Οι ιρανοί ηγέτες φοβούνται ότι η επιδείνωση της οικονομίας, που χαρακτηρίζεται από ραγδαία αύξηση των τιμών, μείωση του εμπορίου και πίεση στα εισοδήματα των νοικοκυριών, θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τις διαταραχές σε εθνικό επίπεδο που έχουν επανειλημμένα θέσει σε δοκιμασία την Ισλαμική Δημοκρατία.
Η έλλειψη βασικών εισαγωγών, όπως καύσιμα και σιτάρι, αποτελεί όλο και μεγαλύτερο λόγο ανησυχίας, ανέφεραν αξιωματούχοι.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, χαρακτήρισε τη στρατηγική ως «διπλό χτύπημα» που συνδυάζει τον αποκλεισμό με «τις πιο σκληρές κυρώσεις στην ιστορία».
«Θα πετύχει στο Ιράν και θα καταρρεύσει αυτό το καθεστώς», δήλωσε στο CNBC.
Για ορισμένους αξιωματούχους των ΗΠΑ, του Ισραήλ και της ευρύτερης περιοχής, τέτοιες εντάσεις ενισχύουν τις ελπίδες ότι η οικονομική πίεση θα μπορούσε τελικά να έχει πολιτικές συνέπειες στο εσωτερικό του Ιράν, προκαλώντας αναταραχές, διευρύνοντας τις ρήξεις εντός της ηγεσίας και αποδυναμώνοντας την εξουσία της.
Άλλοι παραμένουν σκεπτικοί ως προς το αν η οικονομική και στρατιωτική πίεση θα οδηγήσει σε πολιτική ρήξη, επισημαίνοντας τις δεκαετίες αποτυχημένων προσπαθειών αποσταθεροποίησης της Ισλαμικής Δημοκρατίας και τη βούληση της Τεχεράνης να καταστέλλει τη διαφωνία. Υποστηρίζουν ότι οι ηγέτες του Ιράν ενδέχεται να αποδειχθούν και πάλι πιο ανθεκτικοί από ό,τι αναμένουν οι αντίπαλοί τους.
Η δοκιμασία της ανθεκτικότητας
Ο Ντένις Ρος, πρώην διαπραγματευτής των ΗΠΑ, δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον ενδέχεται να ερμηνεύει την οικονομική δυσχέρεια του Ιράν ως απόδειξη στρατηγικής επιτυχίας, ενώ η πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη. Η Τεχεράνη παραμένει αποφασισμένη να αποδείξει ότι μπορεί να ελέγχει το Ορμούζ, αλλά φαίνεται να προσαρμόζει τη χρήση της βίας, διατηρώντας παράλληλα την περαιτέρω κλιμάκωση ως εφεδρική επιλογή.
Οι Φρουροί της Επανάστασης ενδέχεται να πιστεύουν ότι το Ιράν μπορεί να αντέξει την οικονομική πίεση και να την ξεπεράσει, αντί να υποχωρήσει, ανέφερε ο Ρος.
«Οι Ιρανοί μας έχουν εκπλήξει επανειλημμένα όσον αφορά την ανθεκτικότητά τους», πρόσθεσε, εκφράζοντας αμφιβολίες ότι η οικονομική και στρατιωτική πίεση από μόνη της θα τους αναγκάσει να υποχωρήσουν. Οι σκληροπυρηνικοί, είπε, ενδέχεται να πιστεύουν ότι μπορούν να αντέξουν και τελικά να εξασφαλίσουν αυτό που θέλουν.
Η ανθεκτικότητα ενδέχεται να εξαρτάται εξίσου από την ανεκτικότητα του κοινού όσο και από την ικανότητα της Τεχεράνης να αντέξει τις οικονομικές δυσκολίες, δήλωσε η Μπούρκου Οζτσέλικ, ανώτερη ερευνήτρια στο Royal United Services Institute.
«Φυσικά, η οικονομική πίεση αυξάνει τον κίνδυνο κοινωνικών αναταραχών, αλλά προς το παρόν, η νοοτροπία του πολέμου φαίνεται να ασκεί σημαντική επιρροή στον πληθυσμό», δήλωσε η Οζτσέλικ. «Η ξένη στρατιωτική επέμβαση, οι απώλειες αμάχων και η αντίληψη ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μια ευρύτερη πολιτισμική αντιπαράθεση με την τάξη πραγμάτων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ διατηρούν ένα βαθμό πατριωτικής υποστήριξης με προτεραιότητα στο Ιράν, ανεκτικότητας ή απλώς υπομονής απέναντι στο καθεστώς».
Το αποτέλεσμα είναι ένα πιο επίμονο αδιέξοδο από ό,τι ίσως είχε προβλέψει η Ουάσιγκτον. Η οικονομική πίεση επιδεινώνει τον πόνο, αλλά το ισχυρό σώμα των Φρουρών της Επανάστασης ενδέχεται να θεωρεί την αντοχή, υποστηριζόμενη από την απειλή κλιμάκωσης, ως μέσο πίεσης και όχι ως λόγο για να υποχωρήσει.
Το βασικό ερώτημα δεν είναι αν το Ιράν «υποφέρει», αλλά αν «υποφέρει» αρκετά ώστε να συμβιβαστεί πριν κάποια από τις δύο πλευρές οδηγηθεί σε μια νέα αντιπαράθεση, ανέφεραν οι πηγές της περιοχής.
Ο Ρος δήλωσε ότι η πιο ξεκάθαρη οδός προς μια συμφωνία ενδέχεται να βρίσκεται στη διαμάχη σχετικά με τα τέλη ναυτιλίας μέσω των Στενών του Ορμούζ. Το Ιράν θα μπορούσε να εγκαταλείψει κάθε απαίτηση για διόδια, διατηρώντας παράλληλα το δικαίωμα να χρεώνει για νόμιμες υπηρεσίες πλοήγησης, ασφάλειας ή περιβαλλοντικής προστασίας, πρόσθεσε.
Μια τέτοια ρύθμιση θα μπορούσε να δώσει και στις δύο πλευρές το δικαίωμα να διεκδικήσουν τη νίκη, επιτρέποντας στην Τεχεράνη να κάνει ένα βήμα πίσω χωρίς να φαίνεται ότι υποχωρεί.
«Αν μπορούσατε να ανακοινώσετε ότι τα Στενά άνοιξαν ξανά», είπε ο Ρος στο Reuters, «νομίζω ότι ο Τραμπ θα έκανε συμφωνία».
Πηγή: ot.gr
